'We zijn hier om onze premier te zien kruipen'

Honderden demonstranten wachten donderdag de Britse premier Blair op bij aanvang van zijn verhoor over de zelfmoord van David Kelly....

'Ik wil duidelijk stellen dat het Irak-dossier niet bedoeld was om een oorlog te rechtvaardigen. Het was bedoeld het publiek inzicht te geven in het land en de massavernietigingswapens', zei Blair.

Hij erkende te hebben geweten dat Kelly vraagtekens had geplaatst bij sommige punten van het dossier, maar ontkende ten stelligste op de hoogte te zijn geweest van bedenkingen in bredere kringen bij de inlichtingendiensten. Blair: 'Dat wist ik absoluut niet, nee.'

De belangstelling voor Blairs optreden in het Royal Courts of Justice was groot. 'We zijn hier om onze premier te zien kruipen', sprak Janet Sproule, een gepensioneerde dame die de zitting mocht bijwonen. Slechts tien mensen kregen toestemming de ondervraging live bij te wonen, zeventig anderen konden via een beeldscherm de zitting volgen. Buiten het gebouw trachtten honderden nieuwsgieringen een glimp van Blair op te vangen.

Blair wenste niet te kruipen. De premier toonde zich strijdvaardig. Hij verwierp elke suggestie van misleiding en haalde fel uit naar de BBC, die hem ervan had beschuldigd het Irak-dossier te hebben aangedikt. 'Dat was niet enkel een aanval op de premier, maar een aanval op ons hele veiligheids- en inlichtingenapparaat (. . .) Een aanval op de geloofwaardigheid van ons land', zei Blair.

Blair vernam van de BBC-reportage toen hij op 29 mei op bezoek was in Basra. Hij had geschokt gereageerd. 'Dit was een zeer ernstige beschuldiging. Mensen mogen van mening verschillen over de vraag of we een oorlog hadden moeten beginnen. Maar een beschuldiging als deze? Als het waar was geweest, zou ik het verdiend hebben te worden ontslagen', sprak Blair.

Rond het Royal Courts of Justice waren de veiligheidsmaatregelen gisteren verscherpt. Boven het gebouw cirkelde een helikopter van het leger en op de balkons in de omgeving hielden scherpschutters het publiek in de gaten. Blair, die onder escorte in een Range Rover arriveerde, werd naar een binnenplaats geleid en via een speciale ingang het gebouw binnengebracht.

Buiten het gebouw stonden enkele honderden demonstranten. Zij droegen spandoeken en borden met daarop teksten als 'B.liar' en 'Gezocht: Bush en Blair wegens oorlogsmisdaden'.

Overal waren grote posters aangeplakt waarop Blair stond afgebeeld als de aas uit een kaartspel, een variatie op het kaartspel dat de Amerikaans-Britse invasiemacht in Irak uitgaf met het oog op de opsporing van sleutelfiguren van het Iraakse regime. In het Iraakse kaartspel was Saddam Hussein de aas.

Ook in politieke kringen werd gesproken van een 'gewichtige' dag. 'De premier moet de geur van list en bedrog die rond de regering is komen te hangen wegnemen en persoonlijk helderheid verschaffen over de gebeurtenissen', sprak Bernard Jenkin, defensiespecialist van de Conservatieven.

Uit een opiniepeiling bleek vorige week dat 67 procent van de Britse bevolking meent dat de regering-Blair het volk misleid heeft.

Tijdens het twee uur en twintig minuten durende verhoor aanvaardde Blair de verantwoordelijkheid voor het uitlekken van Kelly's naam als bron van de BBC-reportage.

De premier had zich naar eigen zeggen in een 'lastige situatie' bevonden en had veelvuldig getwijfeld of hij de juiste aanpak had gekozen. 'Maar ik meen dat we volgens het boekje hebben gehandeld. We hebben verschillende top-ambtenaren gevraagd hoe het best te handelen', zei Blair.

Nadat Kelly aan zijn baas op het ministerie van Defensie had opgebiecht de bron van de BBC te zijn, hadden Blair en zijn staf uiteindelijk geconcludeerd dat parlementaire commissies op de hoogte gebracht moesten worden. Blair betreurde het dat Kelly's naam op straat was beland, maar zei erbij dat dat welhaast een onvermijdelijk gevolg was. 'Het zou waarschijnlijk uiteindelijk toch uitgekomen zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden