'We zijn hier heel ongelukkig mee'

De rechtelijke macht likt zijn wonden na het vernietigende rapport over de zaak-Nienke Kleiss. NVVR-voorzitter Tonkens-Gerkema wil proberen het vertrouwen terug te winnen....

Ruim een week na publicatie van het rapport over de fouten in hetonderzoek in de zaak-Nienke Kleiss likt de rechterlijke macht nog zijnwonden. Wil Tonkens-Gerkema, voorzitter van de vakbond voor officieren vanjustitie en rechters NVVR, is bezorgd over het draagvlak van de rechtspraakin de samenleving.

Hoe is de sfeer nu onder rechters en officieren van justitie?

'Aan de ene kant zijn ze erg tevreden dat het college vanprocureurs-generaal, de leiding van het Openbaar Ministerie, de zaak op eenheel serieuze manier heeft opgepakt. Van een doofpot is geen sprake. Hetonderzoek heeft wel een keihard en confronterend rapport opgeleverd,waaraan duidelijke conclusies zijn verbonden.

'Aan de andere kant dreigt door die harde conclusies een beeld teontstaan dat het Openbaar Ministerie niet te vertrouwen is. En dat derechter het OM niet voldoende controleert. Daar is iedereen buitengewoonongelukkig mee. We verwachten dat we nog lang met dat wantrouwen zullenworden geconfronteerd. We zullen lang en goed moeten werken om te latenzien dat we het vertrouwen wél waard zijn.'

Wat moet er veranderen?

'De rechterlijke macht heeft zich te lang eenzijdig gericht op meerproductie en meer omzet. Dat brengt onvermijdelijk met zich mee dat mensenzichzelf voorbij gaan lopen. Dan worden er fouten gemaakt. Het is tijd omonszelf af te vragen of het niet een tandje minder mag.

'Het valt me op dat veel advocaten in hun reactie pleiten voor een meerAmerikaans systeem, waarin de officier meer aanklager dan magistraat is.Van een magistraat mag je verwachten dat hij een zaak zeer evenwichtigpresenteert. Dat is precies zoals veel officieren willen werken. Laat jedat varen, dan krijg je een heel ander systeem.'

Wat zal het effect zijn als de gedane aanbevelingen, zoalsuitgebreidere dossiers en videoverhoor, worden gerealiseerd?

'Het scherpt ons allemaal in ons werk. De officier zal nog eens extranadenken over de volledigheid van zijn dossier. De rechter zal een zaak nogeens van alle kanten bekijken.

'Dat zal niet veel extra tijd kosten. Veel officieren zeggen: ik stopalles al in het dossier.

'Wat wel veel tijd gaat kosten, is meer scholing. Dat geldt ook voorhet organiseren van tegenspraak voor de officier van justitie in hetonderzoek.

'We zijn trouwens al lang bezig met het verbeteren van de kwaliteit vanhet strafproces. De minister van Justitie heeft tot nu toe alleen dievoorstellen overgenomen die leiden tot meer efficiency. Dat geldt niet vooralle andere voorstellen, zoals die over het uitvoeriger motiveren van devonnissen door de rechter, of meer rechten voor de verdediging rond hetgebruik van deskundigen in een rechtszaak.'

Is de rol van de rechters in de zaak-Nienke Kleiss voldoende kritischbekeken? De nadruk ligt wel heel erg eenzijdig op het OM.

'Ja. Maar het OM werkt dan ook rechtstreeks onder verantwoordelijkheidvan de minister. Het blijft ingewikkeld hoe je het werk van de rechterkunt evalueren. Daar heb je normaal gesproken het hoger beroep voor. Hetis heel dapper dat de rechters aan zelfonderzoek hebben gedaan. Daarbijhebben ze zich gerealiseerd dat ze over de resultaten daarvan weinig naarbuiten kunnen brengen. Dat brengt het geheim van de raadkamer nu eenmaalmet zich mee.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden