'We zijn gefopt'

Is het Poortgebouw, onderdeel van een grote verbouwing van het Utrechtse stationsgebied, een aanwinst voor de stad? De inwoners reageren verdeeld.

Beeld Raymond Rutting

Ondergaat het gebied rond het winkelcomplex Hoog Catharijne, dat grootschalig wordt verbouwd, de optimale verbetering? De meningen zijn verdeeld nu het meest omstreden onderdeel van de facelift van het Utrechtse stationsgebied vorm begint te krijgen.

De terugkeer van het water in de Catharijnesingel ontmoet louter enthousiasme; daarmee is een veel betreurde beslissing uit de jaren zeventig teruggedraaid, toen de singel werd gedempt voor een autoweg. Maar de sterk verbrede overkapping die de eigenaar van het grootwinkelcentrum nu bouwt tussen de twee delen - over het teruggekeerde water heen - doet veel bewoners even slikken. In het midden van deze 98 meter brede passage is als een walrus een opvallend gebouw met negen verdiepingen verrezen met roze, witte en grijze vlakjes, het Poortgebouw. De onderste lagen zijn voor de winkels en horeca in Hoog Catharijne, daarboven komt een hotel.

'Dat gebouw is best aardig, maar de plek is dramatisch', zegt bewoner Walter Kahn (72), die de bouw op de voet volgt. 'Eerst maak je die singel open, en dan bouw je het helemaal vol, zodat je er niets meer van ziet.'

De bruine winkelkolos Hoog Catharijne, in 1973 geopend vlak bij het treinstation, bepaalt tot op heden het aanzien van de entree van de vierde stad van Nederland. Het is met 26 miljoen bezoekers per jaar het drukste winkelcentrum van het land. Het gedateerd ogende complex wordt ingrijpend verbouwd. De plafonds van de overdekte winkelstraten worden verhoogd, waardoor ook meer daglicht binnenkomt. Het winkeloppervlak neemt flink toe.

Ingreep

De eigenaar van Hoog Catharijne, (toen Cório, inmiddels Klépierre) bedong tien jaar terug bij het stadsbestuur dat met de verbouwing de twee delen beter, dus veel breder, met elkaar moeten worden verbonden. De contracten daarvoor zijn toen getekend.

Destijds is er politiek flink getwist over de vraag of deze bijna 100 meter lange 'tunnel van Cório', zoals critici de ontstane situatie betitelen, niet een erg groot cadeau is voor Hoog Catharijne, ten koste van de stad. Nu woedt de discussie ook onder 'gewone' Utrechters. Was dit wel zo'n goede ingreep?

In een peiling van de lokale nieuwssite Duic vindt grofweg de helft van de respondenten het Poortgebouw een aanwinst voor de stad, de andere helft niet. Regisseur Jos Stelling, eigenaar van twee bioscopen in de binnenstad, reageert op de site: 'Hoe komt dat ding daar boven op de ons beloofde groene singel terecht? Ik vind het vreselijk en onbegrijpelijk.'

In een zaal in het Utrechtse stadskantoor praat directeur Menno Overtoom van Hoog Catharijne deze avond geïnteresseerde bewoners bij over de vorderingen. De interesse in deze informatieavonden over het Utrechtse stationsgebied, die al tien jaar worden gehouden, is sterk gegroeid sinds de verbouwing de afgelopen jaren in een stroomversnelling raakte. Zonder aanmelding vooraf vind je geen plek.

'Tien jaar terug stonden hier vijftien vertegenwoordigers van de gemeente en Hoog Catharijne tegenover vier belangstellenden', zegt Overtoom tegen de uitpuilende zaal. 'Toen was iedereen wel klaar met dat jarenlange gepraat over de verbouwing van het centrum, zonder actie. Nu zien mensen dat er wat gebeurt. Utrecht is een heel goede plek', zegt Overtoom. 'De stad groeit enorm, het aantal inwoners neemt rap toe. Wat wij doen is een inhaalslag.'

'Die overkapping over de singel ziet er nu donkerder uit van buiten dan op de tekeningen', merkt een 62-jarige vrouw in de zaal op. 'Het wordt lichter, omdat we nog bezig zijn met de achterkant. Daar komt ook een transparante glaswand', verzekert Overtoom.

In dit deel van het winkelcentrum, boven de singel, komt een overdekt horecaplein. 'Een ontmoetingsplek die we de Stadskamer noemen, het hart van Hoog Catharijne', vertelt Overtoom. 'Er komen glasplaten in de vloer van in totaal 250 vierkante meter. Zodat er licht door naar beneden valt.' Zijn woordvoerster: 'Het is nog niet af. Als het helemaal klaar is, zal iedereen zien hoe mooi het is geworden.'

Beeld Raymond Rutting

Bouwput

Er zijn ook mensen die het nu al prachtig vinden, blijkt op de brug bij TivoliVredenburg, die het beste zicht geeft op het Poortgebouw en de overkappingen. 'Het gebouw is subliem vormgegeven, en de afmeting past bij de ontwikkeling van de stad', zegt de in Utrecht geboren Theo (67). Hij woont sinds enige jaren in Nieuwegein. 'Altijd als ik hier weer ben, sta ik ervan te kijken wat ze allemaal hebben gebouwd. Utrecht gaat echt met zijn tijd mee.'

Ook Jelte (27), die na zijn studie in Utrecht is blijven wonen, is enthousiast. 'Een mooie verbinding naar de binnenstad', zegt hij. Sinds hij tien jaar geleden in de stad kwam wonen zag hij het centrum langzaam veranderen in een bouwput. 'Dus ik ben blij met elke ontwikkeling die vorm krijgt, eigenlijk alles wat geen bouwput meer is.'

Toch klinkt er ook veel twijfel. 'De nieuwe gebouwen als TivoliVredenburg en dit Poortgebouw zijn mooi, maar lijken te groot in verhouding tot de historische binnenstad', zegt studente Chrissy (20). Passant Geert Boorsma (73) is nog stelliger. 'We zijn gefopt', zegt hij, wijzend op de artist's impression die op de brug is geplaatst. 'Deze tekening suggereert veel meer licht en ruimte dan de realiteit toont.'

Stationsgebied

Sinds 2008 wordt het Utrechtse stationsgebied - het plein Vredenburg, Hoog Catharijne, het station en het Jaarbeursterrein - ingrijpend verbouwd. Het muziekgebouw TivoliVredenburg en de stationshal zijn af, de vernieuwing van winkelcentrum Hoog Catharijne uit 1973 is in volle gang. Met de verbouwing van Hoog Catharijne verdubbelt het winkeloppervlak. Niet de gemeente maar Klépierre (de eigenaar), de NS en de Jaarbeurs bezitten de meeste grond in het gebied. Klépierre investeert flink en heeft een flinke vinger in de pap. Hoog Catharijne is door de centrale ligging in Utrecht en Nederland een commercieel succes. Van veel ketens presteert de winkel op Hoog Catharijne het best.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden