‘We zijn al zoveel kwijtgeraakt aan de DDR’

Touwen tikken ritmisch tegen de metalen vlaggenmasten. De Funkturm, een zendmast uit de jaren twintig die bij héél oppervlakkige aanschouwing iets met de Eiffeltoren gemeen heeft, is vanwege de harde wind niet toegankelijk voor publiek....

Het gebouwencomplex wordt gedomineerd door een uit de jaren zeventig stammende kolos waarvan voormalig bondspresident Walter Scheel bij de opening zei dat die de piramide van Cheops wellicht zou overleven. Het ICC was inderdaad niet bedoeld als een oefening in bescheidenheid. Wie de stad vanuit het zuidwesten nadert, ziet het al van verre liggen: als het vanzelfsprekende culminatiepunt van alle verkeersstromen. Het moest het waarmerk van het Westen zijn. De officieuze tegenhanger van het Palast der Republik – het prestigeobject van Erich Honecker in Oost-Berlijn, ‘hoofdstad van de DDR’.

Die symboliek dreigt het ICC nu fataal te worden. Binnen de post-communistische partij Die Linke, die samen met de SPD de stad bestuurt, gaan stemmen – lúide stemmen – op voor sloop van het ICC.

De argumentatie is zakelijk van toonzetting: de voorzieningen van het 240 meter lange gebouw zijn verouderd, het kan niet kostendekkend worden geëxploiteerd, en het bevat ontoelaatbaar veel asbest. Maar in het westelijke stadsdeel worden aan de ICC-opponenten vooral ideële motieven toegedicht: zij willen de sloop van het Palast der Republik wreken.

‘En wij zijn al zoveel aan de DDR kwijtgeraakt’, zegt de grijze dame achter de kassa van het souvenir- en snuisterijenwinkeltje in de ontvangsthal van het congrescentrum.

Zij komt nooit in ‘het oosten’, zelfs niet in de voormalige hoofdstad van de DDR – een paar straten van de hare verwijderd. ‘Noem het een principe’, zegt ze – al weet zij niet precies hoe zij dit principe moet benoemen. Het komt erop neer dat zij zichzelf de smartelijke confrontatie wil ontzeggen met de weelde die ondankbare Ossi’s aan het Westen hebben onttrokken. ‘En nu strekken ze hun begerige handen ook nog uit naar onze congreshal.’

Bij de aanblik van de grijze, ooit zilverkleurige, bouwmassa zal niemand de aanvechting voelen het gebouw mooi te noemen. De bouwmeesters hebben vooral geprobeerd te imponeren, zo niet te intimideren. Hun schepping is vaak vergeleken met een ruimteschip, of met de Titanic (een bijnaam die nu is voorbehouden aan de partijcentrale van de CDU). Toch zeggen veel oudere West-Berlijners dat ze van het ICC zijn gaan hóuden.

‘De emoties lopen hoog op’, zegt Frank Jahnke, lid van de SPD-fractie in het stadsparlement. Hij is zich weliswaar van de bouwkundige tekorten en van het gedateerde voorkomen van het ICC bewust, maar kan daaraan geen steekhoudende argumenten voor sloop ontlenen. ‘Maar die Linke voelt geen enkele binding met het ICC omdat haar leden de stad van oudsher vanuit het oosten naderen.’

Harald Wolf, wethouder van Economische Zaken voor Die Linke, ontkent dat het pleidooi voor sloop met het ICC ook maar iets met het Palast der Republik te maken heeft. Dat gezegd hebbende, moet hem wel van het hart dat een vergelijking tussen beide gebouwen in het nadeel van het ICC uitvalt.

‘Het Palast der Republik was een open huis met een groot cultureel aanbod. Het congrescentrum is een plaats van samenkomst voor mensen die meestal niet eens uit Berlijn komen.’ Later in het najaar zal over het lot van het ICC worden beslist.

De sloop van het Palast der Republik zal in het voorjaar 2008 zijn voltooid, en kost nu al veel meer dan de 27 miljoen euro die ervoor was begroot.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.