'We worden ziek van ILVA, maar waar moet je anders werken?'

Het gaat slecht met veel Italiaanse bedrijven. Staalfabriek ILVA is er één van. Het bedrijf lapt milieuregels aan zijn laars en wordt inmiddels vervolgd.

TARANTO - Zeker zestig zeer giftige fabrieken in Italië

Er zijn veel meer ILVA's in Italië. Volgens onderzoek van de EEA (European Environment Agency) behoren ten minste zestig Italiaanse fabrieken tot de lijst van de giftigste plekken in Europa. ILVA blijkt daarop niet eens de grootste boosdoener. Dat is de kolenfabriek Enel, de op een na grootste fabriek van Italië.

De afgelopen maanden is in Italië een discussie opgelaaid over wat te doen met de oude industrieën. Niet alleen zijn ze vervuilend en gevaarlijk, ook vragen analisten zich af in hoeverre overheidssteun aan fabrieken en industrieën nog verschilt van het geven van een uitkering. De overheid is in continue onderhandeling met Fiat om de fabrieken in Italië open te houden. Terwijl ondernemingen als aluminiumbedrijf Alcoa op Sardinië onder luid protest van de werknemers en in hoog tempo de productieovens sluiten, ondertekende de regering op 13 november een investeringsplan van 451 miljoen euro voor de mijnen en productie in die regio. De concrete inhoud van het plan moet nog worden bepaald.

Een grote vlam laait op als een wervelwind aan de staalfabriek ILVA trekt. In het gebouw valt het licht uit. Werknemers rennen naar buiten. 'Dioxinealarm, vlucht, vlucht', roept een jongen terwijl hij zich met een collega een weg baant door de diepe plassen op de parkeerplaats, de verslaggeefster zijn auto intrekt en vloekend tussen de andere vluchtende werknemers probeert weg te rijden. 'De fabriek kan elk moment ontploffen.'

Ambulances rijden de vluchtende werknemers met loeiende sirenes tegemoet. Er klinkt een knal. 'We rijden nog verder door', zegt bestuurder Marco tegen zijn collega Andrea naast hem in de auto.

Beide twintigers werken op de afdeling personeelszaken van de fabriek en willen anoniem blijven. De rokende fabriekspijpen van het gigantische terrein worden in de achterruit steeds kleiner. 'Kun je je de kettingreactie voorstellen van een explosie op dit terrein?', vraagt Marco. 'We hadden wel dood kunnen zijn. Binnen zeiden ze al dat er een dode is gevallen.'

De storm is de zoveelste domper voor de Zuid-Italiaanse staalfabriek, die een ongekend turbulente week doormaakt. Maandag legde de financiële politie beslag op producten van de fabriek en arresteerde zeven verdachten, onder wie directieleden, vanwege omkoping en milieuvervuiling. De directie kondigde daarop aan niet verder te kunnen werken en de fabriek te sluiten. Vijfduizend werknemers kregen gedwongen vakantie, bestormden het directiekantoor en bezetten de fabriek.

De Italiaanse regering kondigde met spoed onderhandelingen aan. Sluiting van Europa's grootste staalfabriek zou 'verschrikkelijke gevolgen hebben' voor Italië, zegt de minister van Milieu Corrado Clini. De fabriek heeft twaalfduizend medewerkers, maar biedt indirect werk aan veel meer mensen. Ook de fabrieken van ILVA in steden als Genova en Novi Ligure lopen risico. En als maker van grondstof staal beïnvloedt de sluiting vele andere Italiaanse bedrijven. Vandaag ontmoet de regering daarom de betrokken partijen. Aan het einde van de dag moet er een oplossing zijn.

Decennialang blies de fabriek, sinds de privatisering zeventien jaar geleden in handen van de familie Riva, ongestoord rookwolken over Taranto. Maar sinds plaatselijke onderzoeksrechters afgelopen zomer de aanval openden, komt het ene na het andere beschadigende document naar boven. 'Twee tumoren extra per jaar? Bullshit', zei vicepresident Fabio Riva, inmiddels gevlucht, nonchalant tijdens een afgeluisterd telefoongesprek. In het 532 pagina's tellende rapport van onderzoeksrechter Patrizia Todisco komen namen voor van burgemeesters, provinciebestuurders en directieleden. Zij bestempelt de familie Riva als 'criminele organisatie', die via het wegwerken van schadelijk bewijsmateriaal en vriendjespolitiek de fabriek draaiende heeft weten te houden.

Bang

Ten koste van de inwoners van Taranto, waar het aantal tumoren 30 procent hoger ligt dan in de rest van de provincie. 'We weten dat we een risico lopen', zegt Marco, die in Tamburi woont, de wijk die aan de fabriek grenst. 'We zijn ook wel bang. Maar dit is nu eenmaal waar we geboren zijn.'

Toch is hij tegen sluiting van de fabriek. Zijn vader werkt bij ILVA. Bijna iedereen die hij kent, werkt bij ILVA. 'Het is de enige plek waar je hier werk kunt vinden', zegt Andrea. De fabriek is verantwoordelijk voor 75 procent van de productie in de regio, waar het werkloosheidspercentage met ruim 15 procent hoger ligt dan het landelijk gemiddelde.

De zon breekt door, maar teruggaan naar de fabriek durven Marco en Andrea nog niet. Bij een benzinepomp ontmoeten ze de rest van hun gevluchte collega's. Het is dat ze op het kantoor werken, anders hadden ze niet eens kunnen vluchten. 'De drieduizend mensen die binnen werken, moeten op hun plek blijven. Anders gaat het echt mis met de fabriek', zegt Marco. Een collega is met laadkraan en al de zee in gewaaid en verdwenen. Er zijn twintig lichtgewonden. De schoorstenen van twee fabrieksovens zijn ingestort. Dan is het gas verdwenen en moeten ze terug naar de fabriek. Al weet niemand voor hoelang nog.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden