We wisten dat de klap zou komen, maar niet wanneer

'Het is verschrikkelijk om dit te moeten zeggen', zegt geofysicus Rob Govers (Universiteit Utrecht). 'Maar wat er in Nepal is gebeurd, ligt volledig in de lijn van onze verwachtingen.'

Beeld epa

Natuurlijk: geen deskundige weet wanneer een aardbeving precies komt. Maar dát de spanning in de bodem bij Kathmandu een kookpunt had bereikt, dat wist men al langer. Nota bene twee weken geleden noteerde de organisatie Geohazards International nog dat de anderhalf miljoen mensen in de vallei van Kathmandu 'een serieus en steeds groter aardbevingsgevaar' liepen.

De kracht die zaterdag in Nepal vrijkwam, is in feite dezelfde die de afgelopen tientallen miljoen jaren de Himalaya heeft opgestuwd. In het gebied duwt de aardplaat waarop India ligt tegen de Euraziatische aardplaat. Met een snelheid van zo'n 4,5 centimeter per jaar schuift India daarbij onder de Europese landmassa. Maar af en toe komen er breuken klem te zitten en hoopt de spanning zich op. Totdat hij losschiet: wetenschappers nemen aan dat bij de beving van zaterdag de hele stad Kathmandu in een paar seconden tijd 3 meter naar het zuiden is opgeschoven.

Ondiep epicentrum

De kracht van de beving (7,8) viel nog enigszins mee. In 1934 veroorzaakte een beving met kracht 8,1 nog ergere verwoestingen in Kathmandu: er vielen 10.600 doden. Een stuk oostelijker, in India, vielen in 1950 wederom duizenden doden, toen Assam werd getroffen door een beving met kracht 8,6. En in 1988 beefde de aarde zo'n 240 kilometer ten zuiden van de huidige rampplek met kracht 6,9: er vielen 1.500 doden. Dat de huidige beving zoveel slachtoffers heeft geëist, komt ten dele doordat het epicentrum ondiep lag, zo'n 13 kilometer onder de grond. De oppervlakte komt daardoor meer in beweging.

Aardwetenschapper Govers hanteert als vuistregel dat de regio nog 'een maandje' te kampen kan hebben met naschokken: 'aan zesjes, moet je dan denken'. Een gevolg van de ontlading is dat breuklijnen verderop onder extra spanning zijn komen te staan. Dat wil overigens niet zeggen dat er volgende week weer een beving is, benadrukt hij: 'Dat kan ook jaren of decennia duren.' Waar de spanning precies is opgelopen, zullen wetenschappers over enkele weken weten. 'Reken maar dat daar in de computermodellen nu al hard aan wordt gerekend', zegt Govers.

Een hulpverlener en militair dragen tenten door het getroffen gebied.Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden