'We wisten allemaal van die verdwijningen'

De vader van Máxima komt niet naar de kroning, maar zijn vriend en oud-baas vindt de kritiek in Nederland onterecht. 'Hij is een eerzaam burger.' En zo slecht was de junta niet.

'Natuurlijk was Jorge Zorreguieta op de hoogte van de verdwijningen. We wisten het allemaal.' Mario Cadenas Madariaga (84) kijkt even voor zich uit en nipt rustig van zijn gin-tonic. 'Maar het alternatief was nog veel erger. De guerrillero's wilden een socialistische staat maken van Argentinië, dat is pas écht onacceptabel.'


Cadenas Madariaga is al vijftig jaar bevriend met Jorge Zorreguieta, de vader van prinses Máxima. Na de militaire coup van 1976 werd Madariaga staatssecretaris van Landbouw en Zorreguieta zijn ondersecretaris. In 1979 verliet Cadenas Madariaga de regering en klom Zorreguieta op tot staatssecretaris.


Cadenas Madariaga deed na het terugkeren van de democratie in 1983 nog een mislukte gooi naar het gouverneurschap van Buenos Aires, en werkte vervolgens als advocaat en columnist voor verschillende kranten. Zijn vriendschap met Zorreguieta is altijd gebleven. 'We zien elkaar geregeld, al komt het ook voor dat we elkaar een jaar lang niet spreken. Ook onze echtgenotes zijn vriendinnen.'


De twee mannen leerden elkaar kennen toen ze beiden werkzaam waren voor agrarische belangenverenigingen, van oudsher de belangrijkste sector in het Zuid-Amerikaanse land. Het was de tijd van linkse guerrillastrijders die bomaanslagen pleegden op politieke en militaire doelen.


De strijdkrachten vonden het optreden van de regering tegen de guerrilla niet kordaat genoeg en brachten met een staatsgreep generaal Jorge Videla aan de macht. Vervolgens hebben ze de 'subversieven' op systematische wijze uitgeroeid. Ze maakten daarbij gebruik van illegale detentiecentra, martelingen, ontvoeringen en moord. Niet alleen guerrillero's, ook journalisten, wetenschappers, en andere burgers met linkse sympathieën waren doelwit.


De agrarische organisaties steunden de coup van harte en hun leiders kregen sleutelposities in de regering, onder wie Zorreguieta en Cadenas Madariaga.


De 84-jarige spreekt langzaam maar graaft probleemloos data en namen op uit zijn geheugen. Zijn 73-jarige vrouw loopt af en aan met bakjes olijven, nootjes en toastjes. Ze bewonen samen een bescheiden appartement in een buitenwijk van de Argentijnse hoofdstad Buenos Aires.


Tegen zowel Cadenas Madariaga als Zorreguieta zijn aanklachten ingediend wegens hun mogelijke betrokkenheid bij verdwijningen van medewerkers van wetenschappelijk instituut INTA, dat onder de verantwoordelijkheid van hun secretariaat viel. Een rechter onderzoekt nu of het tot een rechtszaak komt. Cadenas Madariaga zegt geen weet te hebben van dat onderzoek en er hoe dan ook geen belang aan te hechten.


Jorge Zorreguieta beweert pas na de dictatuur van de verdwijningen te hebben gehoord. U stelt dat dit onmogelijk is.

'Er was voortdurend kritiek van de Amerikaanse president Carter op het handelen van Argentinië. Ook hier waren protesten. De Dwaze Moeders bijvoorbeeld liepen toen al iedere week rondjes op het plein voor het regeringspaleis en vroegen om informatie over hun verdwenen kinderen. Het kan gewoon niet zo zijn dat Jorge het niet wist.'


Heeft hij gelogen?

'Hij heeft niet gelogen, maar we moeten zijn woorden anders interpreteren. Hij bedoelde dat hij de details en de omvang niet kende. U moet begrijpen dat de militairen alles strikt geheim hielden. We wisten dat mensen verdwenen, maar niet dat ze de gevangenen vermoordden.


'Vanaf het moment dat er gepraat werd over de verloving van het meisje Máxima met die prins, hebben linkse types ophef gemaakt. Ze voeren campagne tegen Jorge maar hebben nooit iets kunnen bewijzen.


'Als Jorge betrokken zou zijn bij een verdwijning, dan zou hij vastzitten. Maar het tegendeel is het geval: Jorge is een onberispelijke, onbezoedelde persoon in Argentinië.'


U werkte beiden voor een regime dat systematisch repressie toepaste op burgers. Er zijn kinderen gemarteld, zwangere vrouwen gedood, hun kinderen geroofd. Begrijpt u dat daar verontwaardiging over is?

'De baby's van terroristen zijn niet vermoord. Ze werden na hun geboorte teruggebracht naar de samenleving. Niet naar de grootouders nee, dat niet. Ze zijn ter adoptie gegeven aan echtparen die hen een goede opvoeding gaven.


'Ik zal niet ontkennen dat er excessen waren. Maar u moet begrijpen wat er op het spel stond. De dreiging was enorm. De terroristen wilden een dictatuur van het proletariaat stichten. We stonden op het punt in een soort Cuba te veranderen.'


Het doel heiligt de middelen?

'Als ik de balans opmaak dan is die positief. De uitkomst is een stuk beter dan wanneer we de guerrilla zijn gang hadden laten gaan. Kijk naar Colombia: daar is het mislukt en die zijn al ruim vijftig jaar in oorlog.


'Een gewapende minderheid probeerde een constitutionele regering omver te werpen. Vanuit democratisch oogpunt is dat totaal onacceptabel. Het leger moest de vijand dus vernietigen.'


Vanuit democratisch oogpunt is een staatsgreep wél acceptabel?

'De militairen hebben na zeven jaar de macht teruggegeven, dat zouden de socialisten nooit hebben gedaan. Ik ben in wezen een democraat.'


Uw opvattingen zijn niet bepaald democratisch.

'U moet begrijpen dat we hier niet in Europa zijn. In Latijns-Amerika hebben we te maken met inferieure culturen, die van de zwarten en de indianen. De blanken, de afstammelingen van de Europeanen, hebben een superieure cultuur. Zij hebben de leiding in de industrie, in de politiek en in het leger. Ze hebben meer capaciteit, ze zijn intelligenter en dus rijker. De indianen en zwarten lopen cultureel gezien duizend jaar achter. Ze moeten leren hoe ze zich moeten ontwikkelen in het leven.


'Je ziet in Cuba, maar ook in landen als Venezuela en Nicaragua wat er gebeurt als je dit soort mensen de macht geeft. Dan krijg je samenlevingen met een heel laag niveau.'


Zou u opnieuw een staatsgreep steunen?

'Zonder enige twijfel. Als hier excessen gepleegd worden en het leger zou de capaciteit hebben, dan zou het moeten optreden zoals Israël dat doet tegen de Palestijnen. Of zoals de Amerikanen met Guantánamo Bay.'


Cadenas Madariaga gaat rechtop zitten en verheft zijn stem:


'U moet goed begrijpen dat het geweld in Argentinië ieder moment terug kan komen. En ik zeg u, ieder land zou zich verdedigen. Ook Nederland. Wat als jullie islamitische minderheden in opstand komen? Zodra de moslims geweld gaan gebruiken, zal Nederland de strijdkrachten inzetten om hen te onderdrukken.


'Als hier verkiezingen zijn en de communisten krijgen de meerderheid dan zal ik er alles aan doen om dat tegen te gaan. Desnoods wordt ik guerrillero. Ik ben een democraat, maar niet tot in het extreme.'


Heeft u met Zorreguieta gesproken over Máxima?

'Ik heb hem gefeliciteerd met zijn intelligente dochter. Hij mag trots zijn dat ze zo'n belangrijke functie vervult. Ik vind de kritische houding van Nederland tegenover hem onterecht, hij is een eerzaam burger.


'Ik vind wel dat hij een fout begaat door niet met de pers te praten. Het is een verplichting, ook al zijn de journalisten het niet met ons eens.'


Cadenas Madariaga lacht hard.


'Ze zullen me dit gesprek wel verwijten maar het maakt me niets uit. Ergens is het mijn schuld dat hij nu die problemen heeft. Als ik hem niet had gevraagd mijn ondersecretaris te worden, was hij nooit in de politiek gegaan.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden