We will stadionrock you

Waarom speelt geen band meer in De Kuip? Of de Arena? Wat is er gebeurd met dat mooie genre van de stadionrock?

Vijftigduizend vuisten in de lucht. Niet te hard nadenken, jezelf even vergeten en ook de tribunes: meebrullen graag. De monden mogen weer eens wijd openvallen bij de rockende vuur- en lichtshow van Muse in de Amsterdam Arena.


Want vanavond viert Amsterdam de terugkeer van de stadionrock. De 'arena rock', zoals de Engelstaligen in dit geval toepasselijk zeggen. Een vergrijsd genre, dat dan ook bijna was uitgestorven, want geen nieuw bandje wilde zich de afgelopen jaren nog rockend overgeven aan een vol stadion. Tot het Britse trio Muse aan de opmars richting de Wembleys van deze wereld begon.


Volgens pophistorici werd de stadionrock eind jaren zestig gebouwd op de ruïnes van het hippie-imperium, ongeveer vanaf het Altamont Speedway Free Festival in 1969. Op dit gratis concert bij het Amerikaanse Livermore, met Grateful Dead, Crosby, Stills, Nash & Young en The Rolling Stones op het programma, kwamen zo'n 300 duizend fans af. Een beetje druk. Men sloeg elkaar de hersens in, stak auto's in de fik, de Hells Angels hielden huis, en zo verloor de rockmuziek haar onschuld en eindigde de 'Age of Aquarius' helaas vroegtijdig.


In een nieuw, stoer jasje en met de deceptie van Altamont in de broekzak, organiseerde de rock zich voortaan zelf wel even. Het publiek was er klaar voor en er viel geld te verdienen in de grote stadions (een serie shows geven voor 70 duizend man tikt aan). Een generatie bands bekwaamde zich in de muziek die het best paste in deze behuizing: de rock van het grote gebaar.


Led Zeppelin zag zo'n beetje alle stadions ter wereld van binnen. Pink Floyd bouwde muren op de sportvelden (en brak ze gelukkig voor de terreinknechten ook weer af). Genesis deed leuk mee, alsmede Aerosmith en Bon Jovi, gevolgd door U2. Kiss, hoe konden we Kiss vergeten?


Maar het was de band Queen die de stadionrock echt definieerde, met weidse en meebrulbare rockballades en vlammende stadionshows, waar je als publiek nog zelfbewust en eigenzinnig binnenwandelde, maar als een soort gehersenspoeld schaap weer uit schuifelde: We Will Rock You. Freddie Mercury liet zien hoe je in een stadion over het podium moest paraderen (borst vooruit!), zodat de bezoekers achter in vak X je ook nog konden volgen. Zie hem gaan, Live At Wembley 1986, in zijn gele sergeantsjas. Zijn publiek van een man of honderdduizend meesleurend in een repeterend intro voor Under Pressure. Volgens velen gaf Queen hier het beste rockconcert ooit; heerlijk rockend en zeldzaam ongegeneerd.


Zou het de voorzichtig opkomende schaamte van de nieuwe tijd zijn, die de stadionrock het afgelopen decennium de das omdeed? Zijn de rockers van tegenwoordig te bescheiden, kijken ze te veel naar de binnenwereld? In Nederland probeerde Kane in 2008 De Kuip eens te bespelen, maar dat liep uit op een - zeer slecht bezocht - drama. Veelzeggend: Kane-zanger Dinand Woesthoff werd juist vanwege zijn megalomane presentatie en dubieuze rockposes verketterd.


Een blik op de (niet volledige) lijst stadionrockconcerten in De Kuip en de Arena hieronder is verontrustend. In de jaren tachtig trokken we massaal naar De Kuip (met vlag en spandoek in de trein), voor Springsteen, de Stones en Pink Floyd. Het decennium daarna kwamen we op voor Metallica, voor Guns N'Roses en U2 - en uiteraard ook weer voor de Stones.


Nieuwe eeuw, nieuwe kansen, maar wie greep die? We zagen weer de Stones, weer Springsteen, weer U2 en weer Metallica, en een paar aarzelende nieuwe klanten: Lenny Kravitz en Red Hot Chili Peppers. Vanaf 2005 droogde het aanbod helemaal op. Oude reuzen kwamen nóg maar eens naar de Arena (U2, Stones, AC/DC), maar daarna werd het stil rond de middenstip. Ja, de Toppers wilden nog wel, die geneerden zich tenslotte nergens voor. Maar bands als Radiohead en Coldplay leken zich toch beter thuis te voelen in de beschermde omgeving en intimiteit van het zalencentrum, van Ahoy tot de Ziggo Dome. Of de Gelredome, dat in de kleine concertopstelling en met het dak erop toch ook voelt als een - kolossale - zaal.


Natuurlijk: de veranderende muziekindustrie hielp ook bij het ter aarde bestellen van de stadionrock. Platenmaatschappijen, door dalende albumverkoopcijfers geplaagd, zijn minder geneigd te investeren in bandjes, ze te laten opbloeien en uitgroeien tot enerverende stadionacts. Het kortetermijndenken zit een langdurige stadioncarrière in de weg, zeggen kenners.


Maar niet voor Muse. De band investeerde vooral in zichzelf, bewandelde de klassieke route van achterafzaaltjes richting grotere podia en bouwde aan een degelijk oeuvre van rockende meezingers, waarin niet heel toevallig soms best iets van Queen doorklinkt.


Vanavond laat Muse zien dat stadionrocken nog best kan. Wie volgt?


Toppers

Stoer rockend door een stadion paraderen, zoals wijlen Freddie Mercury dat zo mooi kon, wie durft dat nog? De stadionrock, of 'arena rock' is op sterven na dood. Vanavond biedt de rockband Muse hoop, bij een tegenwoordig zeldzaam stadionrockconcert in de Amsterdam Arena, waar de afgelopen jaren vooral Toppers rond de middenstip dartelden.


1978 Bob Dylan & Eric Clapton, De Kuip 1982 The Rolling Stones, De Kuip 1985 Bruce Springsteen, De Kuip 1987 Genesis, De Kuip 1988 Pink Floyd, De Kuip 1990The Rolling Stones, De Kuip 1992 Guns N'Roses, De Kuip 1993 U2, De Kuip 1993 Metallica, De Kuip 1994 Pink Floyd, De Kuip 1995 Bon Jovi, De Kuip 1995 The Rolling Stones, De Kuip 1996 Bryan Adams, De Kuip 1997 U2, De Kuip 1998 The Rolling Stones, Arena 2001 Bon Jovi, Arena 2003Bruce Springsteen, De Kuip 2003 Bon Jovi, Arena 2003 The Rolling Stones, De Kuip 2003 The Rolling Stones, Arena 2004 Red Hot Chili Peppers, Arena 2004 Lenny Kravitz, Arena 2004 Metallica, Arena 2005 U2, Arena 2006 The Rolling Stones, Arena 2009 AC/DC, Arena 2009 U2, Arena 2013 Muse, Arena


Overzicht stadionrock in de Kuip en de Arena

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden