'We weten niet waarom swipen zo makkelijk is'

Een verlamde mens kan via een chip in zijn brein een cursor bedienen. Zou over een iPad 'vegen' ook kunnen?

VAN ONZE VERSLAGGEEFSTER RINEKE VOOGT

Mensen gebruiken steeds meer aanraakschermen. Maar hoe swipen in het brein werkt, weet niemand. De Italiaanse Sara Fabbri gaat dat bestuderen. Zij ontvangt hiervoor een Radboud Excellence beurs en doet de komende twee jaar onderzoek bij het Donders Instituut in Nijmegen.

Swipen, is dat zo bijzonder?

'Ja, dat is nog nooit onderzocht. Wel is er al veel bekend over de interactie tussen je brein en de wereld. Als je bijvoorbeeld een koffiekopje wilt pakken, weten we precies hoe je brein dat uitvoert. De route van signalen in je hersenen is bekend. Je ziet iets en je maakt vervolgens een beweging. Dat sluit precies op elkaar aan. Maar bij swipen op een touchscreen werkt dat anders, is mijn veronderstelling.'

Waarom?

'De objecten op je scherm zijn virtueel, en soms zie je ze niet eens. Als je bijvoorbeeld op je iPad op een plattegrond zoekt naar een locatie die zich buiten het scherm bevindt, weet je op je gevoel hoe snel en welke kant je op moet vegen om daar te komen.

'Stel, ik zoek naar het station. Verschillende factoren bepalen dan mijn veegbeweging om daar te komen, bijvoorbeeld hoe ver weg ik denk dat het is. Maar mijn doel, het station, is niet fysiek aanwezig op de kaart. Het zit alleen in mijn hoofd. De visuele informatie die ik krijg en mijn actie sluiten niet precies op elkaar aan, omdat ik het doel niet kan zien. Swipen lijkt vanwege deze 'mismatch' dus anders te gaan dan het pakken van een koffiekopje. Ik ben benieuwd hoe je brein dat oplost.'

Maar kleine kinderen snappen al hoe je moet swipen. Hoe kan dat?

'Mensen kunnen vaak erg goed met zo'n scherm overweg, dat gaat heel intuïtief. Als je een scherm aanraakt, is de reactie die je krijgt meteen zichtbaar. Wil je bijvoorbeeld een icoon op je scherm verslepen, zie je dat onder je vinger gebeuren. Dat vindt je brein waarschijnlijk makkelijker dan bijvoorbeeld met een muis een cursor besturen.'

Hoe gaat u dat onderzoeken?

'Eerst wil ik kijken hoe mensen bepaalde taken aanpakken, bijvoorbeeld door te meten hoe snel ze over het scherm vegen. Ik wil sleep- en veegbewegingen (draggen en swipen) met elkaar vergelijken. Vervolgens wil ik ook met behulp van een MRI-scan de hersenactiviteit tijdens die taken bestuderen. Het liefst zou ik die twee dingen natuurlijk tegelijk doen, maar het probleem is dat je niet zomaar een apparaat mee de scanner in kunt nemen, omdat je daarmee de scanner verstoort. We zijn een oplossing aan het zoeken, door een ander soort scherm te bouwen dat wel de scanner in kan.'

Waarom wilt u dit eigenlijk weten?

'Als we weten wat de route in het brein is, kunnen we daarvan gebruikmaken. Er zijn nu mensen die met een chip in hun brein een cursor of een robotarm kunnen besturen. Veel makkelijker zou het zijn als ze ook kunnen swipen. Als je bijvoorbeeld op je scherm naar onder wilt scrollen, is het nogal omslachtig als je eerst met je cursor op een pijltje moet klikken. Swipen gaat dan veel sneller.'

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden