'We vragen ons af: is dit het Srilankaanse leger?'

De weduwe zit op een laag stoeltje en vertelt haar verhaal aan een oude man die het uittypt op een roestige schrijfmachine....

AP

JAFFNA

Vorige maand kwam ze terug. Haar huisje was verwoest, het meubilair gestolen. Ze moest met haar twee kleine kinderen bij een vriend gaan wonen en ze werd afhankelijk van overheidssteun, want er is niemand meer die haar kan betalen voor het strijken.

Vandaar dat Siththan Arulan (40) eerder deze week naar Jaffna is gelopen om de regering een bedrag van 835 dollar te vragen waarmee ze opnieuw zou kunnen beginnen. Ze trof de oude man aan voor de ruïne van een kruidenierszaak en hij bood aan een verzoek voor haar te typen voor 70 cent per bladzijde.

'Ik weet niet of ik het geld krijg en hoe lang dat zal duren', zegt Arulan, 'maar als ik opnieuw wil beginnen, heb ik een huis nodig.' Haar problemen zijn niet ongewoon in Jaffna. De stad, al eeuwenlang het centrum van Tamil-cultuur, was twaalf jaar lang het bolwerk van de Tamil Tijgers, de rebellen die strijden voor een onafhankelijke Tamil-staat in het noorden en oosten van Sri Lanka. De strijd heeft 42 duizend levens gekost.

In december werd Jaffna ingenomen door het regeringsleger, dat daarna ook het gelijknamige schiereiland in bezit nam. De Tamil-rebellen gingen over op guerrilla-oorlogsvoering vanuit de jungle op wat het 'vasteland' wordt genoemd.

De inwoners van Jaffna proberen zich sindsdien zo goed en zo kwaad als het gaat aan te passen aan het leven onder de centrale regering. Velen zijn net als Arulan zonder werk, zonder eten en zonder onderdak. Ze vinden dat het te lang duurt voordat hun huizen worden herbouwd en voordat er voedsel en medicijnen worden verstrekt. De economie is volstrekt tot stilstand gekomen in de stad, waardoor de prijzen van voedsel en brandstof omhoog zijn gevlogen. De mensen staan in de rij om noodhulp in ontvangst te nemen. Het is te weinig, zeggen ze. De regering geeft toe dat ze niet heeft voorzien dat de 400 duizend Tamils die Jaffna ontvluchtten toen het offensief losbarstte, naar de stad zouden terugkeren.

Er zijn in het centrum een paar winkels open, maar veel te koop hebben ze niet. De helft van de scholen op het schiereiland en de universiteit zijn open, maar minder dan de helft van de leerlingen en studenten volgen de lessen. De waterleiding is kapot, de wegen buiten de stad zijn sinds het begin van de oorlog niet meer gemaakt en de telefoons werken al jaren niet meer. Het distributiesysteem dat tijdens de oorlog nog wel werkte, is weg en dus komt er weinig voedsel in de winkels terecht. Ook de boeren zijn voor het offensief gevlucht.

Veel Tamils zeggen echter dat ondanks alle ontbering en frustratie van de afgelopen twaalf jaar er toch ook zaken zijn verbeterd sinds de rebellen weg zijn. Voor het eerst in vijf jaar zijn de beschietingen en bombardementen door het Srilankaanse leger gestaakt. Winkeliers hoeven niet langer 10 procent van hun omzet te betalen aan de rebellen. Taxi-chauffeurs hoeven de rebellen niet langer gratis door de stad te rijden. En Tamil-ouders hoeven niet langer werkeloos toe te zien hoe rebellen hun kinderen op de scholen recruteren.

'Door de gevechten hebben we het jarenlang heel moeilijk gehad', zegt leraar Poonudurai Jegabalan. 'Nu zoeken we rust.' In sommige opzichten krijgen ze die ook. De duizenden militairen die door de stad patrouilleren zijn minder aanwezig dan velen hadden gevreesd. Ze besteden nauwelijks aandacht aan het gedoe van de burgers. Schoolkinderen fietsen hen voorbij en op een kruispunt maken de soldaten halt om een oude man met zijn ossenwagen te laten oversteken. 'Vroeger waren we bang voor het leger', zegt Kandiah Kunarasah, gepensioneerd ambtenaar, 'maar nu niet meer, omdat ze ons goed hebben behandeld. We vragen ons vaak af: is dit hetzelfde leger?'

President Chandrika Kumaratunga heeft deze maand gezegd dat haar regering niet kan herbouwen op de manier die ze graag zou willen. Ze heeft in het buitenland 274 miljoen dollar hulp gevraagd. Zolang die er niet is, staan de mensen in de rij bij de bejaarde typist die de verhalen die hem in de taal van de Tamils worden verteld in het Engels uittypt. Per dag typt hij twintig verzoeken om ondersteuning. 'Niemand heeft die nog gekregen', zegt hij, 'maar wie weet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden