'We verloren VVD als bondgenoot'

UTRECHT - Meer dan duizend congresgangers krijgen waarvoor ze zijn gekomen: harde taal van D66-leider Alexander Pechtold aan het adres van het kabinet-Rutte. Tegelijkertijd wordt zaterdag in het Utrechtse Beatrixtheater in alle toonaarden gezegd dat de Democraten 'constructief' oppositie zullen voeren tegen het verfoeide kabinet. Dat wringt. 'Het is schipperen', erkent een Tweede Kamerlid.


'Onzalig', noemde Pechtold het minderheidskabinet van CDA en VVD, toen het vorig jaar aantrad met gedoogsteun van Geert Wilders' PVV. 'Zo denk ik er nog steeds over.' Het is er alleen maar erger op geworden, nu het kabinet in de Eerste Kamer rekent op officieuze gedoogsteun van de SGP, een partij die qua opvattingen mijlenver van D66 af staat.


De SGP heeft, in de ogen van de Democraten, al een funeste invloed op het kabinetsbeleid. Pechtold somt nog eens op hoezeer VVD en CDA onder het juk van de orthodox-gereformeerden doorgaan. Aan het verbod op godslastering wordt niet getornd. Ambtenaren met gewetensbezwaren hoeven homo's niet in het huwelijk te verbinden. Voorlichting over homoseksualiteit op scholen wordt niet verplicht gesteld. Winkelen op zondag, blijft beperkt. En een gerechtelijke uitspraak tegen het weren vavrouwen in de politiek door de SGP leidt niet tot actie van kabinetszijde.


'Het is te gek dat een christelijke minderheid van 28 zetels (SGP, ChristenUnie, CDA, red.) zo veel macht heeft', vindt Tweede Kamerlid Boris van der Ham. Hij hoorde vorige week opnieuw dat CDA-minister Marja van Bijsterveldt (Onderwijs) een D66-motie over homovoorlichting op scholen niet zal uitvoeren.


Maar de pijlen richten zich vooral op de VVD, waarmee D66 zich veel meer verwant voelt dan met de christendemocraten. 'Aan de VVD verloren we een liberale bondgenoot', houdt Pechtold het congres voor, doelend op concessies aan SGP en PVV. Pechtold, die als 'de anti-Wilders' zijn partij - althans in de peilingen - sterk zag groeien, krijgt bijval van de gerenommeerde gastspreker Rem Koolhaas, architect en denker: 'Hoe absurder Wilders, hoe meer ruimte jullie hebben om intelligent te zijn - en dat is vrij veel.'


VVD-premier Mark Rutte moet het vooral ontgelden omwille van zijn uitspraak dat Nederland aan de Nederlanders wordt teruggegeven. Pechtold hoort daarin een echo van het PVV-geluid. Extra waakzaamheid is volgens hem geboden als extremistische en xenofobe taal wordt gebezigd door de 'traditionele volkspartijen' CDA en VVD.


Het naar huis sturen van het kabinet is een ander verhaal. Pechtold: 'We voeren geen oppositie om de oppositie.' Roger van Boxtel, de nieuwe fractieleider in de Eerste Kamer: 'Niet alles wat deze coalitie doet, is slecht.'


Jonge Tweede Kamerleden als Wouter Koolmees en Kees Verhoeven reageren zelfs wat verontwaardigd op de vraag of D66 niet te braaf is; een vraag die ook leeft onder 'gewone' congresgangers. Verhoeven: 'Het wegsturen van het kabinet als doel, dat is niet serieus. We spelen geen politieke spelletjes met onderwerpen als militaire actie tegen Libië en financiële steun voor Griekenland. Koolmees: 'Je bent volstrekt ongeloofwaardig als je koste wat het kost het kabinet naar huis wil sturen.'


Bovendien biedt het 'kwetsbare kabinet', zoals Pechtold het formuleert, een middelgrote oppositiepartij als D66 kansen. Kamerlid Verhoeven noemt zich een 'oppositivo', omdat het kabinet wisselende meerderheden moet vinden bij gebrek aan vanzelfsprekende steun van de PVV. Dat ministers op de werkkamers van Kamerleden aankloppen om steun voor de Kunduz-missie, dat Pechtold vanuit het Torentje gebeld wordt over miljarden voor de Grieken: het geeft de partij ook een gevoel van macht.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden