We verdienen een andere verkiezingsstrijd

Het spel en de knikkers

Foto de Volkskrant

Begrotingsoverschot! Deze week meldde minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem aan de Kamer dat vorig jaar waarschijnlijk een begrotingsoverschot is ontstaan. De overheid kreeg in 2016 meer geld binnen dan werd uitgegeven. Nadat de overheid in 2009 de eerste klap van de crisis had opgevangen liep het tekort op tot 5,4 procent van het nationaal inkomen - en nu is het verdwenen als sneeuw voor de zon.

Ja, hier is heel wat op af te dingen - maar daar is het me deze week niet om te doen. Mijn vraag is: waarom claimen VVD en PvdA het economisch succes niet?

De belangrijkste vraag voor een politieke partij op verkiezingspad is op welk speelveld de strijd wordt gestreden. Dat speelveld is niet gegeven, dat kiest een partij voor een deel zelf. Zo is vaak over de VVD geschreven dat de partij koerst op een tweestrijd met Wilders, in de verwachting die te winnen, om vervolgens als grootste partij een nieuw kabinet-Rutte te kunnen formeren.

Deze keuze bepaalt dan meteen waarover de verkiezingen gaan. Als je wilt knokken met Wilders, moet het gaan over migratie, geloof, nationaliteit en nationalisme. De sociaal-democraten doen net zoiets, maar dan minder duidelijk. 'Samen vooruit', bepleit de PvdA: 'Laten we samen een Nederland bouwen waar iedereen trots op kan zijn.' Oké dan.

Het had anders gekund. De VVD en/of de PvdA hadden een ander speelveld kunnen kiezen, namelijk het (economische) succes van de coalitie.

- De coalitie heeft de volle termijn geregeerd, en alle politieke problemen onderweg opgelost. Stuurmanskunst.

- De economie kromp in 2012 nog met 1,1 procent en groeit inmiddels weer lustig. De vooruitzichten zijn goed. Inkomensgroei.

- De werkloosheid, bijna 7,5 procent op de top, daalt dit jaar naar iets meer dan 6 procent, en een verdere daling ligt in het verschiet. Werk!

- Het financieringstekort, komend van 5,4 procent, is omgeslagen in een overschot. Solide. Als andere politieke partijen nu vrolijk plannen kunnen maken, komt dat doordat VVD en PvdA de staatshuishouding op orde hebben gebracht.

- De koopkracht van huishoudens, krimpend in de eerste moeilijke jaren van deze dappere coalitie, groeit weer. Vorig jaar met liefst 2,8 procent. Harde pegels.

En naast deze successen op hoofdlijnen, valt er op deelterreinen van alles te claimen:

- Zorg. Deze coalitie is er - eindelijk - in geslaagd de stijging van de zorgkosten in te dammen.

- Wonen. De huizenmarkt heeft zich krachtig hersteld, en tegelijk heeft de coalitie de ban op het verlagen van de hypotheekrenteaftrek gebroken.

- Milieu. Het energieakkoord is een krachtig begin van de omwenteling van de economie; de windparken op zee zijn hiervan het symbool.

- De inkomensverdeling wordt schever in allerlei landen, maar niet in Nederland.

Als je dit soort successen claimt, kun je een verkiezingsstrijd voeren over hoe het verder moet met de arbeidsmarkt (zzp'ers versus werknemers), pensioenen (individueel of collectief), zorg (teugels vieren of inkrimpen), en desgewenst over sociale zekerheid (basisinkomen?) en belastinghervorming. Dan heb je verkiezingen - en voor de coalitiepartners een beter speelveld - over kwesties waar de overheid over gáát, en die belangrijk zijn voor de individuele burger.

Wilders? De man heeft geen programma alleen rancune. #hoedan. Krol? Kan niet rekenen. Al die nieuwe (afzeik)splintertjes? Laat duizend bloemen bloeien, maar laten we wel serieus blijven. Er moet straks weer een land geregeerd worden. 700 miljard euro nationaal inkomen; tien miljoen banen.

We verdienen, vind ik, een andere verkiezingsstrijd. Laten we optimistisch zijn: wat niet is, kan nog komen.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.