'We roepen eenzijdig de onafhankelijkheid uit, en tot ziens'

Veel Catalanen die ja hebben gestemd wilden vooral Spanje onder druk houden. Maar het politiegeweld van zondag heeft ook gematigden in beweging gebracht.

Catalanen brengen hun stem uit tijdens het referendum.Beeld ANP

'Ja' kan veel betekenissen hebben. Dat blijkt op de dag van algemene staking en protest in Catalonië.

De metro rijdt niet, maar 's ochtends al trekt Barcelona in een lange optocht naar de universiteit, voortgestuwd door de verontwaardiging over het politiegeweld van zondag, aangetrokken door het vooruitzicht van een onafhankelijk land.

Jordi Serra (23) rijdt erheen op zijn racefiets, een zwart-witte vlag op zijn rug gebonden. Het is een variant op de vlag die in de 18de eeuw al werd gebruikt in Barcelona, tijdens de belegering en uiteindelijke verovering van de stad door de Spaanse koning.

'Het is genoeg geweest', zegt Serra. 'We roepen eenzijdig de onafhankelijkheid uit, en tot ziens. Vorige week dacht ik er nog niet zo over, maar dat is veranderd door het politiegeweld. We snijden alle verbindingen door en beginnen weer vanaf nul.'

Zijn vriend Jep Casellas (ook 23) komt erbij staan. Hij laat zien dat het scherm van zijn telefoon verbrijzeld is. 'Een klap met de wapenstok.' Jep draagt nu een muis op zak, zo kan hij toch de beelden laten zien van uithalende agenten en angstige gezichten van kiezers.

Tekst gaat verder na de foto.

De Plaza Universitat in Barcelona, dinsdagmiddag.Beeld Getty

'Deze week is ideaal om eenzijdig de onafhankelijkheid uit te roepen', vindt hij. 'Dan zal de staat reageren door de macht over te nemen en de Catalaanse president af te zetten. Dat betekent: staat van beleg, nog meer onderdrukking. Het gevolg is meer haat vanuit Catalonië jegens Spanje. De roep om een erkend referendum wordt nog luider. En uiteindelijk kan Spanje er dan niet meer omheen.'

Casellas vergelijkt de Catalaanse kwestie met een kleine wond die wordt genegeerd. 'Dan gaat hij ontsteken en wordt groter en groter.' Om het af te maken: uiteindelijk zal amputatie dan de enige oplossing zijn.

Toch zijn de meeste Catalanen op straat huiverig voor het eenzijdig uitroepen van de onafhankelijkheid. Ze hebben weliswaar 'ja' gestemd, maar dat voor een belangrijk deel bedoeld om sterker te staan in de onderhandelingen met Spanje.

Zoals in het geval van Silvia Ribera (51) en haar dochter Júlia Arraiza (19), ambtenaar en studente biologie. 'We hebben een uitdrukking in Catalonië', zegt Arraiza, 'beetje bij beetje en in een net handschrift. Zo moeten de Catalaanse politici nu te werk gaan. Ze moeten de Spaanse grondwet veranderen, zodat een referendum over afscheiding niet langer onwettig is.'

Politiehelikopter

De stembusgang van 1 oktober lijkt zo eerder een ludieke protestvorm, bedoeld om de Spaanse regering ertoe te bewegen een officieel referendum toe te staan.

'Er is nu behoefte aan kalmte en sereniteit', stelt Ribera. 'Zo zitten wij Catalanen in elkaar. We denken altijd goed over alles na. Kijk maar naar de manier waarop we het referendum hebben georganiseerd.' Ze vertelt over hoe de Catalaanse president Puigdemont erin slaagde zijn stem uit te brengen, ook al wilde de Spaanse politie hem dat verhinderen. In een tunnel wisselde hij van auto, zodat de politiehelikopter die hem volgde hem kwijtraakte.

Ribera: 'We moeten nu niet zeggen: huppakee, de onafhankelijkheid. Misschien maak ik dat niet eens meer mee. Maar mijn dochter hopelijk wel.'

Moeder en dochter maken net als veel andere Barcelonezen een soort pelgrimstocht langs de scholen waar de Spaanse politie zondag de deur intrapte en stembussen meenam. In het hek om de Ramon Llull-school zijn bloemen gevlochten. Vooral anjers, als verwijzing naar de vreedzame Portugese revolutie in 1974.

Ook Ribera en Arraiza hebben bloemen bij zich. Het zijn margrieten geworden. Van de chino, die typische Chinees-Spaanse winkel waar goedkope huishoudelijke artikelen uit China zijn te vinden. Die zijn altijd open. Verreweg de meeste winkels houden dinsdag hun rolluiken gesloten. Zelfs de krantenkiosken zijn dicht: Barcelona heeft vandaag genoeg aan zichzelf.

Alleen de parallelle werkelijkheid van de toeristen draait door. Onverstoorbaar en wat verdwaasd trekken ze hun rolkoffers over het tapijt van stembiljetten dat is ontstaan na het protest op het universiteitsplein.

Pedro (70), die geen achternaam wil noemen uit angst voor represailles, windt zich in een van de weinige bars die open zijn op over de stakingsdag.

'Heb je ooit meegemaakt dat een overheid een staking uitriep? De Catalaanse overheid houdt zich niet aan de wet. De meeste Catalanen behoren tot de zwijgende meerderheid. Wij hebben niet voor de onafhankelijkheid gestemd. Ook wij zijn kinderen van de Catalaanse regering, maar in ons steken ze een mes.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden