We moeten nu echt eens af van al die omroepen

Er moet één publieke omroep komen die zich niet hoeft te bekommeren om kijkcijfers en ledenwerving.

JASPER AALBERS

Hilversum is in rep en roer. De bezuinigingen op de publieke omroep en het Mediafonds, de decimering van de Wereldomroep, de afgedwongen fusies tussen de omroepen en de re-branding tot NPO jagen de omroepbazen en hun personeel de schrik om het hart. De voorgenomen bezuinigingen leiden nu zelfs tot een protest van omroepmedewerkers op het Malieveld, gepland op 9 oktober. Dat is begrijpelijk. Er staan nu eenmaal banen op het spel, en organisaties waar mensen toegewijd aan zijn.

Maar al die ingrepen gaan niet ver genoeg. Want zij helpen ons niet af van een omroepbestel dat geen enkele plaats en functie meer heeft in de samenleving. Het zou veel beter zijn afscheid te nemen van de omroepverenigingen in hun huidige vorm en met één Publieke Omroep verder te gaan. Een Omroep die haar geld besteedt aan de kwaliteit van de programmering en niet aan ledenwerving. Die geen monstersalarissen aan presentatoren hoeft te betalen omdat zij niet onderworpen is aan de terreur van de kijkcijfers. Ik pleit voor één NPO, niet uit bezuinigingsdrift, maar omdat de bestaande gelden beter besteed kunnen worden.

Laten we even wat historische afstand nemen. De huidige omroepen zijn de erfgenamen van de verzuilde samenleving van de jaren twintig tot en met vijftig van de vorige eeuw. Toen socialisten trouw SDAP of PvdA stemden en naar de VARA luisterden, en katholieken van hun bisschoppen te horen kregen dat ze alleen de radio aan mochten zetten als de KRO de programmering verzorgde.

Na het eerste experiment met de neutrale Hilversumsche Draadloze Omroep in 1926 werd de zendtijd al snel verdeeld onder de omroepverenigingen die de zuilen vertegenwoordigden. Het omroepbestel was een compromis tussen die zuilen, zoals ze in die tijd zo vaak werden gesloten. De arme VVD, wiens band met de AVRO niet zo nauw was, mocht zich met recht beklagen. Wat het Kamerlid Wendelaar in 1946 ook deed, toen hij zich opwond over het feit dat hij uit zijn radio, een toestel dat hem tijdens de bezetting zoveel steun en troost had gegeven, alleen nog maar socialistische propaganda hoorde komen.

De verzuiling is voorbij, maar we zitten nog steeds met dat rare omroepbestel. Hoewel er veel minder katholieken en protestanten zijn, en socialisten echt niet meer automatisch PvdA stemmen. Sterker nog, er zijn alleen maar omroepen bijgekomen, onder het mom dat zij een bepaald wereldbeeld met bijbehorend publiek vertegenwoordigen. Zo is de publieke omroep een gedrocht geworden dat niet meer van deze tijd is. De omroepverenigingen representeren alleen nog die mensen die ze zo gek hebben gekregen voor een stuntprijs en een dvd-box een abonnement af te sluiten. Al die omroepen hebben hun eigen dure bestuur en administratieve afdeling en zijn constant verzeild in minstens twee loopgravenoorlogen. De eerste tegen de commerciële omroepen - om de kijkcijfers - en de tweede met elkaar, in territoriumdrift om de gewilde primetime-spots.

Re-branding, fusies en lukrake bezuinigingen zijn geen oplossing voor deze ongewenste situatie. Een terugkeer naar de Hilversumsche Draadloze Omroep is dat wel. Een levensvatbare toekomst voor de publieke omroep ligt bij één NPO, die objectief en veelzijdig nieuws, sport, actualiteit, cultuur en educatie verzorgt. Zonder rare commerciële bijverdiensten. Zonder verbindingen met allerlei loterijen. Of dat op twee of drie netten is, met of zonder reclame, met of zonder Lingo en Champions League, kan voorlopig nog in het midden blijven. Het belangrijkste is één NPO, bevrijd van de terreur van de kijkcijfers, met enkel een publieke taak. Het geld dat met het wegsnijden van onzin wordt bespaard, kan worden geherinvesteerd in de kwaliteit van de programmering of in waardevolle instituten als Wereldomroep of Mediafonds.

De omroepverenigingen kunnen voortbestaan als private-productiehuizen - als de merken die ze nu al zijn - die de NPO en de commerciële zenders hun waar aan mogen bieden. Laat programma's die niet aan de strenge toets van de kwaliteit voldoen maar over aan RTL en SBS; als er een publiek voor is blijven ze wel bestaan.

Amputeer de overbodige armen, benen en andere aanhangsels. Dan mag het resultaat NPO, NOS, NTR of Hilversumsche Draadlooze Omroep heten, maar dan heeft de publieke omroep weer een echte toekomst.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden