'We moeten Herben op zijn woord geloven'

Vandaag is het een jaar geleden dat Pim Fortuyn werd vermoord. Mensen die hem kenden, of in aanraking kwamen met de krachten die hij losmaakte, blikken terug....

De dag dat de Tweede Kamer het besluit nam over deelname aan de Joint Strike Fighter (JSF) zal ik nooit vergeten. Mat Herben, die namens de LPF letterlijk de standpunten van de luchtmacht voorlas waarom we toch aan dit project moesten meedoen. Terwijl Pim Fortuyn altijd categorisch tégen de JSF was. Geldverkwisting vond hij het. Mijn handen jeukten. De helft van de Kamerleden was nieuw en iedereen liep klakkeloos achter zijn fractie aan. Zonder enige discussie werd er gestemd over zo'n zwaarwegend besluit.

Gerrit Zalm heeft mij er ooit van beschuldigd dat ik uit een mengeling van pacifisme en fortuynisme tegen JSF-deelname was. Ik ben geen pacifist. En veel ideeën van Fortuyn vond ik te gemakkelijk. Al heeft hij wel een dikke steen in de Haagse kaasstolp geworpen. Fortuyn heeft laten zien dat er een veenbrand woedde in het land. We gaven samen wel eens les op het Instituut Defensie Leergangen.

Twee jaar terug, toen we er samen een inleiding moesten geven, zag hij mij na afloop weggaan met een fles wijn. 'Je kan het verschil in kwaliteit wel zien', zei hij op zijn eigen, vertrouwde wijze. 'Ik laat mij niet afschepen met een fles wijn!', riep hij. Ik was jarig toen Fortuyn werd vermoord. We aten een hapje in de stamkroeg toen we het nieuws hoorden. Van een gezellige avond is het niet meer gekomen.

Wat betreft de JSF: ik heb van Pim in de media altijd gehoord dat hij tegen de JSF was. Toen Fortuyn bij Leefbaar Nederland was, had ik contact met Tjerk Westerterp van LN. Die bevestigde meermalen dat Fortuyn faliekant tegen het project was en dat ze dit ook zouden uitdragen in de Kamer. We moeten Herben nu op zijn woord geloven dat Fortuyn van gedachten was veranderd. Een paar weken terug sprak ik hem nog. Herben zei toen dat Fortuyn in zijn LN-tijd tegen de JSF was omdat de partij ertegen was.

Ik waag dat te betwijfelen. Dat Herben meteen zijn pro-JSF-standpunt in de Kamer begon te verkondigen, verbaasde mij niet. Hij is een fervent vliegtuigspotter en hij heeft jarenlang bij Defensie gewerkt. Maar met al die complot-theorieën rond dit dossier, daar kan ik niks mee. Rond deze grote wapenaankopen hangt altijd een zweem van geheimzinnigheid. Ik wil bewijzen op tafel zien. Anders moet men er gewoon over ophouden.

Natuurlijk houdt het mij nog steeds bezig hoe de JSF-deelname, mede dankzij de LPF, door de Kamer is gejaagd. Waar de PvdA voor waarschuwde, wordt nu bewaarheid. Door de bezuinigingen op Defensie moeten er enorme keuzes worden gemaakt. Maar door de JSF-deal staat de luchtmacht buiten deze discussie. Ze kunnen nu lui achterover leunen . Maar ook de prijs van de toestellen wordt hoger dan geraamd, zo blijkt nu, en de orders vallen tegen. We zitten zo'n vijftig jaar hieraan vast en als het uit de hand loopt, kunnen mensen als Zalm niet meer ter verantwoording worden geroepen. Dan geniet hij al lang van zijn pensioen in zijn Toscaans huis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden