'We moeten Europa het beste geven'

‘Frankrijk is belangrijker voor Nederland dan omgekeerd’, zegt Henk Wesseling, die er niettemin jarenlang aan heeft bijgedragen dat beide landen goed samenwerken....

Parijs Het begon allemaal met de Amerikaanse film The Three Musketeers (1948), met Gene Kelly in een hoofdrol, gezien als jongen van 14. ‘Dat heeft me enorm gegrepen.’ Toen Henk Wesseling (1937) later geschiedenis ging studeren, in 1955, was er geen ontkomen aan. ‘Film, mode, muziek, filosofie, literatuur – het leek alsof er buiten Frankrijk niets bestond. Met Sartre, Camus en Mauriac was het alsof alle Nobelprijzen altijd voor Fransen waren.’

Daarna kwamen de zwerftochten naar Parijs. Een tweepersoonskamer voor vier gulden. ‘Gescheurde kranten bij wijze van wc-papier, maar dan wel Le Monde.’

Het was het begin van een Frankrijkliefde die nooit is overgegaan. Wesseling groeide ermee uit tot de Frankrijkdeskundige van zijn generatie. Veel contacten tussen beide landen lopen via hem. Deze week kwam er een eind aan zijn vicevoorzitterschap van de Nederlands-Franse Samenwerkingsraad (de minister van Buitenlandse Zaken is voorzitter). Dat werd gevierd met een colloquium over de vrijheid van meningsuiting, met bijdragen van staatssecretaris Frans Timmermans en de Franse historicus Pierre Nora.

U maakt het overleg tussen beide landen op verschillende niveaus mee. Wat kan Nederland van Frankrijk leren?

‘‘We moeten beide aan Europa het beste geven wat we hebben’, zei een ambtenaar eens. Voor de Fransen is dat bescheidenheid, voor Nederland souplesse.

‘Dat was natuurlijk een grap.

‘De omgangsvormen zijn in Nederland erg afgezakt, op dat punt is er wat te leren. Loop je om zeven uur ’s morgens op straat, dan zie je dat Parijs wordt schoongemaakt. Het openbare leven is wat vriendelijker, er is een heel goed openbaar vervoer: daar zie je de rol van de staat. En Fransen nemen Europa wél serieus, al is er steeds de angst dat ze het als een groot Frankrijk beschouwen. Het intellectuele debat, dat nogal ontbreekt in Nederland, wordt hier gevoerd. Al is het soms breedsprakig en nodeloos ingewikkeld.’

Is Frankrijk onder Sarkozy veranderd?

‘Het stijlverschil met zijn voorgangers is groot. Mevrouw De Gaulle betaalde zelf de rekening als ze in het presidentieel paleis eens met haar man een biefstuk met salade at, zonder gasten. De Gaulle had een absolute striktheid van staatsdienst. Er ging een schok door het land toen Sarkozy werd gekozen.’

In Nederland is een onderwerp als de verandering van de pensioengerechtigde leeftijd iets waarover gewoon kan worden gepraat. Voor Fransen is het woord al taboe. Is Frankrijk te veranderen?

‘Sarkozy heeft een mandaat gekregen. Zijn kiezers wisten dat hij wil veranderen en het zal moeten. Maar de spanning tussen staat en straat is altijd groot. President Chirac raakte daardoor verlamd. Probeer maar eens een land te veranderen als politie, brandweer, vuilnis en onderwijs niet meedoen.

‘Ook Sarkozy ondervindt tegenstand. De universiteiten hebben maanden platgelegen. Daar kan Frankrijk iets van Nederland leren. Onze universiteiten zijn al gewend aan concurrentie. In Frankrijk wordt geprotesteerd door onderzoekers die onderwijs moeten gaan geven. Nederland accepteert gemakkelijker dat niet iedereen het vermogen heeft wetenschappelijk onderzoek tot een goed eind te brengen.’

Zijn de betrekkingen tussen beide landen intensiever geworden?

‘Jazeker. De samenwerkingsraad speelt daar een rol in. Wetenschap, cultuur, politiek en bedrijfsleven zijn in de raad vertegenwoordigd. Dat versterkt de contacten.

‘Door de uitbreiding van de Europese Unie is het bilaterale overleg weer belangrijker, als voorbereiding op de grote vergaderingen. Men wil tevoren weten waar de vrienden zitten, en hoe die erover denken. Het aantal missies van Franse parlementariërs naar Nederland neemt toe, vooral op het gebied van integratie en sociaal-ethische kwesties als euthanasie.’

‘Maar je hebt te maken met schaalverschillen. Frankrijk is belangrijker voor Nederland dan omgekeerd. Al hebben beide landen aan gewicht verloren in Europa. Nederland was groot toen er nog zes landen waren. Luns (minister van Buitenlandse Zaken, red.) en De Gaulle meenden ooit samen Europa vorm te geven. Daarom denken wij nog steeds dat onze ministers tot hoge internationale posities worden geroepen.’

Waarom stopt u eigenlijk als vicevoorzitter van de samenwerkingsraad?

‘Ik heb het zes jaar gedaan. Ik wil weer schrijven. Een boek over het Frankrijk van de 19de eeuw, aan de hand van een familie. Te beginnen met Ary Scheffer die naar Parijs gaat en daar de beroemdste schilder van zijn tijd wordt. Via zijn dochter en broer trekt dan de hele cultuurgeschiedenis van die eeuw langs.

‘De Franse vicevoorzitter is al een eind in de tachtig. Hij dacht nog niet aan aftreden. In Frankrijk is het heel ongebruikelijk zo’n functie op te geven. Daar heb je een van de verschillen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden