'We moeten eerlijk zijn; we behoren niet tot de top'

We moeten weer tot de beste in de wereld horen, zegt Dook van den Boer (57), directeur van Tata Steel IJmuiden. 'Tot de topdrie.'

Uit zijn kantoor De Blauwe Doos heeft Dook van den Boer (57) direct uitzicht op de hoogovens 6 en 7 en de oxystaalfabriek 2. Hier is het hart van het staalbedrijf in IJmuiden, tegenwoordig Tata Steel geheten. Het gloeiende ijzer uit de hoogovens wordt naar de fabriek gebracht waar er zuurstof doorheen wordt geblazen, zodat het staal wordt dat verderop wordt uitgewalst.


Het moet decennia geleden zijn dat de directeur die verantwoordelijk is voor de site in IJmuiden zich zo dicht bij het productieproces bevindt. Al in de jaren vijftig verhuisden de bazen naar kantoren buiten de poort en uiteindelijk zouden ze zelfs tijdelijk ver weg in Nijmegen, Londen of aan de Vondellaan in Beverwijk verblijven. Van den Boer zit letterlijk onder de rook van de hoogovens. In de oude door Dudok ontworpen hoofdkantoren is een aantal corporate afdelingen van Tata Steel Europa ondergebracht.


Het is een stap naar verleden en toekomst tegelijkertijd. Het staalbedrijf in IJmuiden zal in 2015 weer net zoveel werknemers moeten tellen als in 1952: bijna 8.000. Alleen zullen die dan 7,7 miljoen ton staal in IJmuiden moeten maken. In 1952 was dat 720 duizend ton.


De productiviteit is vertienvoudigd. Tegelijkertijd is de kwaliteit vele malen verhoogd. Het staal in IJmuiden wordt nu op allerlei manieren bewerkt op verzinklijnen en verflijnen. Maar toch is het volgens Van den Boer niet voldoende om op deze markt concurrerend te blijven. De productie van staal verschuift naar Azië. In Japan wordt jaarlijks 100 miljoen ton staal gemaakt, in China 700 miljoen ton. Ter vergelijking: Tata Steel is wereldwijd de nummer 7 en produceert jaarlijks 28 miljoen ton. 'De concurrentie is toegenomen, met name uit landen als India en China. In Europa wordt op dit moment maar driekwart van de productiecapaciteit in de staalindustrie benut. Als daar capaciteit moet worden gesloten, moeten we ervoor zorgen dat wij het niet zijn.'


Stilstand is volgens Van den Boer achteruitgang. De vraag naar staal is 15 procent lager dan in 2007 en de vestiging van Tata Steel zal ook tientallen miljoenen moeten steken in de verdere vermindering van CO2-uitstoot. Om de positie veilig te stellen heeft de directie in IJmuiden met hulp van McKinsey gekeken hoe productieprocessen kunnen worden verbeterd. Het resultaat is het Verbeterprogramma 2015, dat een vervolg is op het plan IJmuiden 2012. Het staalbedrijf in IJmuiden zal verdere stappen vooruit moeten zetten om in die mondiale concurrentieslag mee te doen. 'Het is de enige manier om het bestaan van dit bedrijf op langere termijn te handhaven', zegt Van den Boer.


IJmuiden slaat zich altijd op de borst vanwege de ligging aan zee en de moderne installaties. IJmuiden behoorde tot de top in de wereld in tegenstelling tot de Britse vestigingen in Wales en Noordoost-Engeland. Is dat niet meer zo?

'Nee. We moeten eerlijk tegen onszelf zijn. We behoren niet tot de top. Qua kwaliteit, levertijd en betrouwbaarheid moeten we een stap vooruit zetten. In de afgelopen jaren zijn onze klanten erg aardig voor ons geweest. Autofabrikanten of blikjesproducenten accepteerden producten die niet altijd perfect waren. Maar ook deze klanten worden door hun afnemers onder grotere druk gezet om betere kwaliteit te leveren tegen een lagere prijs. We moeten onze klanten dus beter bedienen. Dat betekent dat de kwaliteit en de betrouwbaarheid moeten worden verhoogd.'


Daar heb je meer mensen voor nodig in plaats van minder.

'Nee, het is niet het gevolg van een gebrek aan mensen. Het is een gevolg van een gebrek aan standaardisatie. Als we het werk anders inrichten, kan het met minder mensen. Er wordt in IJmuiden te veel geïmproviseerd en daardoor is de kwaliteit niet altijd constant. Ons doel moet zijn producten van een constante kwaliteit tegen een bepaalde prijs en binnen een bepaalde levertijd te maken.'


Geeft u eens een concreet voorbeeld van wat beter kan.

'Het onderhoud. Bij ons moet een onderhoudsploeg te vaak wachten. Dat kost niet alleen geld, het leidt ook tot demotivatie. Als je als onderhoudsploeg arriveert en je moet anderhalf uur wachten omdat het productieproces het onderhoudswerk nog niet toelaat, denk je gauw: ach, zo belangrijk is het blijkbaar niet. Zo'n ploeg moet meteen aan het werk kunnen.'


Wat is het doel?

'Het staalbedrijf moet tot de beste in de wereld horen. Tot de topdrie. Twintig jaar geleden heeft Maarten van Veen met het Masterplan die stap durven zetten. Nu zijn we door nieuwe ontwikkelingen teruggevallen en moeten we opnieuw die stap gaan maken.'


Wat is de top in de wereld?


'Thyssen in Duitsland, Sumitomo in Japan, Posco in Korea. Daar moeten we bij willen horen. Het is een hoog ambitieniveau. Maar het is haalbaar.'


Die hebben misschien modernere installaties?

'Soms klopt dat. Maar op dit moment is het moment niet opportuun om miljarden in nieuwe installaties te steken. We willen 700 miljoen euro investeren in de huidige installaties, zodat die tot de wereldtop kunnen behoren. We willen meer warmgewalste rollen leveren in plaats van plakken staal, omdat die meer geld opleveren. We willen hogere sterkte stalen gaan maken. De kwaliteit van het product hangt veel samen met de individuele kwaliteiten.'


Wat bedoelt u met dat laatste?

'De goede mensen op de goede plek. Het vakmanschap zal continu moeten verbeteren, dus er zullen ook mensen met de geschikte opleiding bij moeten. Het hoogovensproces is een hoogtechnologisch proces. En dat beheersen we perfect. Nergens ter wereld wordt er zoveel ton ruwijzer uit een hoogoven gehaald als in IJmuiden. Daarin zijn we wereldkampioen. Maar de prijs van die grondstoffen is enorm gestegen in de laatste jaren: ijzererts met 50 procent en kolen met 150 procent. We hebben zelf geen mijnen, dus we moeten die kopen. Dan is het zaak prijstechnisch de ideale mix te vinden voor het gebruik van kolen en erts. Ook daar heb je de beste mensen voor nodig.'


Tata was toch van plan mijnen over te nemen?

'Dat klopt. Maar dat lukt niet van de ene op andere dag. Dat we grondstoffen moeten inkopen, is op dit moment een gegeven.'


Dus er moeten meer academici in dienst worden genomen?

'Hoogovens heeft de laatste jaren steeds meer academici en hbo'ers aangenomen. Maar het gaat niet alleen om de opleiding. Het gaat ook om andere kwaliteiten. We hebben mensen nodig met lef, durf en doorzettingsvermogen. Veel mensen die in 2006 en 2007 werden aangenomen, kwamen in een gespreid bedje terecht. De winsten waren hoog, maar nu ligt het anders. Nu gaat het erom veranderingen te willen bewerkstelligen en slim naar het proces durven te kijken.'


Daarin gaat u ook investeren?

'Behalve 700 miljoen euro voor nieuwe installaties is 150 miljoen euro uitgetrokken voor bijscholingen en cursussen. We hebben instroom van nieuwe mensen nodig. Zo zullen de komende jaren driehonderd jongeren van onze bedrijfsschool in het bedrijf treden.'


U moet 1.000 fte's (volledige banen) kwijt. Dat wordt een probleem.

'Honderd krachten zijn eigenlijk op permanente basis ingeleend, dus het gaat om 900 eigen medewerkers. In de komende drie jaar zullen er 500 met pensioen gaan. Dan is er nog een natuurlijk verloop van 350 mensen, dus dan moeten er nog 50 weg. Maar er komen ook 400 nieuwe mensen bij. Dus voor 450 mensen moet een oplossing worden gevonden.'


U wilt gedwongen ontslagen voorkomen?

'Ja, we hebben de intentie om gedwongen ontslagen te voorkomen. Maar daarvoor moeten we wel de hulp krijgen van de vakverenigingen en de ondernemingsraad. We kunnen het oplossen door mensen om te scholen, te detacheren en soms uitbesteed werk terug te halen. Maar voor sommigen zullen misschien individuele oplossingen moeten worden gevonden.'


Dat moet al in 2014 zijn bereikt.

'Het is best stevig. Maar er is een horizon. En als we dit plan uitvoeren, is er een goed toekomstperspectief.'


--------------------------


Posco is het grote voorbeeld voor Tata IJmuiden

Het Koreaanse staalbedrijf Posco (Pohang Iron & Steel Company) geldt op dit moment als het efficiëntste en best renderende staalbedrijf in de wereld. Het bedrijf, dat nu als voorbeeld is gesteld aan het staalbedrijf van Tata in IJmuiden, is onder meer een van de favoriete ondernemingen van superbelegger Warren Buffett die een belang van 4 procent heeft gekocht.


Posco is met een productie van 37 miljoen ton uitgegroeid tot het op drie na grootste staalbedrijf na het Europese concern Arcelor Mittal (bijna 100 miljoen ton) en twee Chinese staalbedrijven. Op grond van marktkapitalisatie heeft het ArcelorMittal al ingehaald. Het concern heeft twee staalbedrijven in Zuid-Korea zelf, een in Pohang en een in Gwangyang. Daarnaast heeft het bedrijf een joint venture met US Steel, dat aan de kust van Californië staal produceert. De belangrijkste klanten zijn de grote Koreaanse automobiel- en scheepsbouwbedrijven waarvoor Posco de vaste leverancier is.


Posco kan producten aanbieden tegen een kostprijs die 10 procent lager ligt dan veel van zijn Aziatische concurrenten. Dat is voor een groot deel te danken aan de enorme hulp van de Koreaanse overheid. Het bedrijf werd in 1968 opgericht als staatsbedrijf. In 1994 werden voor het eerst aandelen verkocht. Zes jaar later werd het concern geprivatiseerd. Posco kreeg als bruidsschat niet alleen de grond en de havens mee, maar ook een enorm bedrag aan subsidie.


De fabriek in Pohang heeft een diepzeehaven die is gebouwd in de vorm van een U. Grote zeeschepen kunnen aan de ene kant hun ertsen en kolen lossen en aan de andere kant de eindproducten laden. Dankzij deze faciliteiten zou Posco bijvoorbeeld maar de helft van de prijs betalen voor uit Australië afkomstig ijzererts. 'Ik had ook wel een grote haven cadeau willen krijgen van de regering', merkte topman Thomas Usher van US Steel een keer op.


Deze week werden plannen bekend gemaakt om een bedrijf in Pakistan over te nemen dat wordt beschouwd als een nieuwe lagekostenproductent. Posco bouwt ook staalbedrijven in Mexico, Vietnam en India.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden