Column

We maken Europa kapot

Column René Cuperus

President Hollande. Foto reuters

Iedereen is bezig Europa kapot te maken. De Grieken. De Duitsers. De Fransen. De Brusselaars. De eurofiele technocraten en de eurofobe populisten. Als we niet oppassen, hebben we het beste van de Europese saamhorigheidsgedachte niet voor ons, maar achter ons.

Griekenland mag ons dan inmiddels de neus uitkomen als de totaal grijsgedraaide zomerhit van 2015, het belang van de Griekse kwestie kan moeilijk worden overschat. Het drama van het failliet van de Griekse staat heeft een diepere structuur blootgelegd. De clash tussen mannen als Tsripas, Varoufakis, Schäuble en Dijsselbloem veroorzaakte juist zo'n schokeffect omdat het de ware gedaante van de Europese Unie van dit moment onthulde. En dat was even schrikken. Er blijken in Europa onheilspellende krachten werkzaam.

Om te beginnen bij de Grieken zelf. Die hebben, met bravoure en schande, aangetoond dat free riding de hele Europese constructie in gevaar brengt. Door zich als failed state de eurozone in te rommelen, waarin ze in geen twintig jaar thuis horen, hebben de Grieken het Europees ideaal zo'n beetje eigenhandig kapot gemaakt. Door hen werd Europa plotsklaps tot een transferunie gebombardeerd. Bloedlink. Noord-Europa lapt voor Zuid-Europa. Dat klinkt solidair, maar is het niet. In het rijke Noorden wonen armen en in het arme Zuiden wonen rijken. Anders gezegd: Hartz IV-bijstandsontvangers in het sociaal steeds ongelijkere Duitsland moeten fors betalen voor belastingvrije Griekse oligarchen. Dat komt de Europese broederschap niet erg ten goede.

Datzelfde geldt voor de manier waarop de Duitsers meenden Griekenland als een soort tweede DDR te moeten behandelen. Geen misverstand. Niets onvriendelijks over naoorlogse Duitsers. Ik heb daar de allerbeste vriendschappen mee. Maar Duitsers lijden wel, net zoals Amerikanen en Russen, aan het 'mensen uit grote landen-syndroom'. De dingen moeten gebeuren zoals zij het thuis ongeveer gewend zijn. Het aan Griekenland opgelegde Diktat van 12 juli heeft daar sterke trekken van gekregen. Jullie willen zonodig in de eurozone? Of mogen daar niet uit van Washington? Prima, maar dan alleen op deze voorwaarden. Solidariteit in ruil voor rigide soliditeit. Europa op Duitse voorwaarden.

Bijna verontrustender dan de Griekse crisis zelf, is de 'les' die Duitsers, Fransen en Brusselaars daaruit denken te moeten trekken. De onbeheersbare chaos in Griekenland zou aantonen dat er vanuit Brussel meer command and control op de nationale lidstaten moet worden uitgeoefend. Meer Europa. Meer centralisatie. Meer uniformiteit. Een muntunie kan alleen maar werken als alle nationale volkshuishoudingen als een Siamese meerling met elkaar verstrengeld raken. Dat alles moet bestuurd en geregisseerd worden door een uitverkoren kaste van supranationale beleidmakers in Brussel. Die geven liefst juridisch afdwingbare verordeningen door aan de nationale politici en beleidmakers. Dit Brusselse marionettentheater noemt men Politieke Unie.

In de strijd tegen het EU-vijandige populisme, kiezen de Europese leiders voor de technocratische vlucht naar voren. Absoluut leidend zijn de mantra's van Merkel ('Scheitert der Euro, scheitert Europa') en Draghi ('Whatever it takes to preserve the euro'). Dus alle ballen op de euro, desnoods ten koste van wat wij ervaren als de nationale democratie. De Europese Gemeenschap van Kolen en Staal wordt een eurozone van pensioenen, belastingen, hypotheken en uitkeringen. De kernlanden van de muntunie vormen een economische superstaat conform het plan van de Franse president François Hollande. Met een eigen president, parlement en begroting.

Voordat Nederland er erg in heeft, wordt het als kleine speler opgeslokt in een Duits-Frans Economisch Directoraat. Oeps. Dat zagen we even niet aan komen.

Wat verontrustend is, is dat met name Duitsers een verdere verstatelijking van de eurozone aanzien voor democratische vooruitgang. Zij zijn als de dood voor een renationalisering van Duitsland, dus hoe Europeser de toekomst, hoe beter. Ze beseffen te weinig dat in buurlanden verdere Europeanisering juist meer en meer als aantasting van nationale democratie en eigenheid wordt gevoeld.

Zo kan in de diepe Franse binnenlanden waarin ik deze column typ, het plan van de zwakke president Hollande voor een eurozone superstaat op nul draagvlak rekenen. Men is hier Fransman en Europeaan, maar geen Duitser of Italiaan. Leiders die dit soort elementaire samenlevingskennis negeren, maken het Europees Project kapot, eerder dan het te versterken en bezielen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.