ANALYSEDRUKTE

We laten ons telkens overvallen door drukte, kan dat nou niet slimmer?

Gedrang, zoals deze week op Hemelvaartsdag, is tijdens een pandemie niet wenselijk. Maar hoe valt zoiets te voorkomen? Experts hebben daar wel ideeën over. ‘Je moet het de mensen zélf laten doen.’

Handhavers en politie ontruimen op Hemelvaartsdag het Amsterdamse park Somerlust, aan de Amstel, vanwege de te grote drukte. Beeld Remko de Waal / ANP

Twee dagen nadat we met z’n allen een compliment kregen van premier Rutte – ‘de ruimte die er nu is, hebben we met elkaar verdiend!’ – sloten kustplaatsen hun toegangswegen, raakten de sloten van Giethoorn verstopt en gingen stadsparken halverwege de dag op slot. En dat terwijl de meeste bezoekers van die locaties zich naar eigen zeggen hadden voorgenomen de verdiende versoepeling en het mooie weer op Hemelvaartsdag op verantwoorde wijze te vieren. De drukte had hen gewoon verrast, vertelden zij schaapachtig aan verslaggevers.

Dat roept de vraag op: kan dat niet slimmer? Bij grote evenementen als Sail of Koningsdag volgen crowdcontrolmanagers de bewegingen van de massa live en sturen zo nodig bij met pushberichten en informatieborden. Het loslaten van de coronamaatregelen is eigenlijk ook één groot evenement. Dus hoe moeilijk kan dat zijn?

Uit een rondgang langs deskundigen en overheidsinstanties komt naar voren dat mensenmassa’s op drie manieren in goede banen kunnen worden geleid. De simpelste manier is een hek plaatsen of een regelaar met een geel hesje neerzetten. Die stelt eenrichtingsverkeer in, maant bezoekers afstand te houden en stuurt hen weg als het te druk wordt. Dat gebeurde op Hemelvaartsdag, en dat leidt soms tot veel ergernis. En, niet onbelangrijk tijdens een pandemie, het leidt tot gedrang, zoals bij de ingang van het Amsterdamse Vondelpark.

Stap twee is techniek inzetten. Om de drukte in Nederland te meten zijn geen nieuwe camera’s of extra sensoren nodig: het mobieltje dat bijna iedere Nederlander en iedere toerist op zak heeft, vertelt genoeg. Supermarkten, warenhuizen en winkelstraateigenaren gebruiken nu al het unieke MAC-nummer van telefoons om te kijken hoeveel mensen op hun locatie winkelen, waar ze blijven stilstaan, waar ze als eerste op af lopen, enzovoorts. Techbedrijven als Google melden al jaren hoeveel bezoekers er nu op iedere denkbare locatie ter wereld zijn. Het bedrijf berekent ook, op basis van de bezoekersaantallen van afgelopen maanden, wat daar de gemiddelde drukte per dag en uur is. Zodat gebruikers een bezoek beter kunnen plannen.

‘Je moet het de mensen zelf laten doen’, zegt Walther Ploos van Amstel, die stadslogistiek doceert aan de Hogeschool van Amsterdam. Hij pleit voor een druktemeter voor Nederland, zoals steden al bieden tijdens grote evenementen. ‘Dan kunnen mensen zelf beter plannen; je wilt voorkomen dat ze denken: we gaan gewoon en dan zien we wel.’ Dat er altijd dat soort mensen zullen zijn, is volgen Walther Ploos niet erg. ‘Als 10 tot 15 procent van de burgers zijn bewegingen beter plant, merk je het verschil al.’

Realtimedruktemeter

Of op landelijk niveau wordt gewerkt aan een realtimedruktemeter, was vrijdag niet te achterhalen. Veel ambtenaren hadden een vrije dag. Wie zelf voor vertrek wil checken hoe druk het ergens is, tikt een locatie in op Google Maps in en scrolt naar beneden. Daar verschijnt de druktemeter; een blauw staafdiagram met één rode staaf, dat is de toestand op dat moment. De meeste telefoonbezitters zijn bereid hun locatie te delen met Google, anders heb je niet veel aan Google Maps.

Een derde manier om groepen reizigers te managen is te vragen naar hun plannen. De Nederlandse Spoorwegen en de TU Delft vroegen onlangs 50.000 Nederlanders naar hun reisvoornemens per trein na het corona-tijdperk. Voor de kortere termijn werkt de NS aan een ‘aanmeldservice’ waarbij reizigers zich vooraf aanmelden en per omgaande informatie krijgen over de verwachte drukte. Een woordvoerder: ‘We gaan ervan uit dat iedereen verantwoord op reis wil. Als voldoende mensen meedoen, bieden we reizigers een betere manier om hun reis te organiseren.’ De brutere optie – alleen nog met de trein als je een reservering kunt laten zien – hoopt de NS te voorkomen.

Lees ook: De week waarin het optimisme doorbrak

Ineens leek de samenleving (bijna) zoals die er vóór corona uitzag. Wie de afgelopen dagen niet keek naar de nog steeds lege terrassen, maar alleen naar de volle parken, zou bijna denken dat Nederland weer terug is bij het ‘oude normaal’. De mens is een onverbeterlijke optimist en kan zich een abstract gevaar nauwelijks voorstellen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden