Opinie

We kunnen niet zonder Griekenland

Europa kan zich een Griekenland dat na een Grexit failliet gaat en tot chaos vervalt niet permitteren.

De Engelse dichter Lord Byron -met uitgestoken hand- sluit zich in 1823 aan bij het Griekse leger. Na enkele maanden overlijdt hij aan moeraskoorts.Beeld Schilderij Theodore Vryzaki in de National Gallery, Athene

In 2014 zou de geopolitiek in Europa zijn teruggekeerd, maar in de eerste weken van het nieuwe jaar lijkt alles weer ouderwets om de economie te draaien. De Duitse regering zou nu een vertrek van Griekenland uit de euro voor 'draaglijk' houden, waardoor het vooruitzicht van een Grexit weer boven de markt hangt. Het wordt uitgelegd als een onverholen waarschuwing aan de Grieken om op 25 januari niet te stemmen op het links-radicale Syriza, dat in de peilingen op winst staat en af wil van de door Brussel opgelegde spaarkoers. Op veel begrip in Noord-Europa hoeven de Grieken niet te rekenen. In kostengevoelig Nederland zijn we Griekenland beu en velen zien het land het liefst zo snel mogelijk uit de euro stappen. Dat zou, vinden wij, ook beter zijn voor de Grieken zelf (die daar anders over denken).

Politieke munt

Vergeten wordt dat de euro een politieke munt is. Ook Nederland was er sterk voor om Duitsland in Europa te verankeren en de muntunie voorziet daarin. Wij hebben dat altijd met economische en financiële argumenten omkleed, maar het belangrijkste kapitaal van de Bondsrepubliek was haar politieke betrouwbaarheid (waar de solide D-mark een afgeleide van was).

Dat betekent dat de bondsregering inzake Griekenland niet zomaar even van koers kan veranderen en dat doet zij ook niet. Ze heeft alleen voorzichtig laten doorschemeren dat een Grexit 'draaglijk' zou zijn, wat zuinigjes is en iets anders dan dat Duitsland op een Grieks vertrek uit zou zijn. Dat kan helemaal niet, omdat de Europese verdragen waar de Duitsers zich graag op beroepen dat verbieden en er ook andere Zuid-Europese landen aan de euro meedoen. Binnen de muntunie zijn zij met Frankrijk in de meerderheid (en de Italiaan Mario Draghi als ECB-chef), maar door onze fixatie op Duitsland zien we dat niet of wordt er over 'Club Med' louter neerbuigend gedaan. Een kapitale misrekening, waardoor het Nederlandse zelfbedrog in eurozaken soms niet onderdoet voor het Griekse.

Bakermat van de westerse democratie

Het gaat hier altijd over de Griekse economie, wat ons betreft een bodemloze put, nooit over het strategische belang van Griekenland. Daar kunnen wij ons niets bij voorstellen. Toch lagen in 1947 problemen in Griekenland en Turkije aan de basis van de Marshallhulp. Dat was niet zomaar. In Griekenland woedde toen een burgeroorlog en waren de communisten sterk. Syriza komt dus niet uit het niets, het links-radicalisme zit er zowel boven- als ondergronds.

Tussen 1967 en 1974 kende Griekenland een door Washington gesteund kolonelsbewind, waardoor links er massaal te hoop loopt tegen de NAVO, Amerika, het kapitalisme en 'het nazisme' (dat Griekenland tijdens de Tweede Wereldoorlog bezette). Terwijl het land met Gouden Dageraad z'n eigen nazipartij heeft, zijn spotprenten van Angela Merkel met Hitlersnorretje er niet van de lucht. Zulke toestanden dragen er niet toe bij de Grieken serieus te nemen. Opgewonden standjes met te veel noten op de zang en elites die ook nog eens de boel bedriegen. Geen cent meer naar die lui, laat ze in hun sop gaarkoken!

Wie zo denkt, is vergeten dat Griekenland in de 19de eeuw door Europese intellectuelen werd geromantiseerd als de bakermat van de westerse democratie (een mythe waar de Grieken zelf nog wel graag aan herinneren). Sterker, de Griekse vrijheidsstrijd om onder het juk van vijf eeuwen Turkse overheersing vandaan te komen, werd in naam van de Europese beschaving gevierd, hoewel de staatslieden die in 1815 op het Congres van Wenen de Europese orde in elkaar hadden gezet de geest van het nationalisme in de fles wilden houden.

Vasthouden, die Grieken

Dat Balkan-nationalisme, dat het hele Ottomaanse Rijk zou wegvreten en in 1914 tot de ramp van de Eerste Wereldoorlog leidde, begon bij de Grieken, een nietig volkje, dat in de 19de eeuw al zijn oorlogen verloor, maar er steeds met gebiedswinst uitkwam. Tot de Grieken in 1922 in het kader van de 'Grote Idee' Istanbul wilden inlijven, een aanval op Ankara uitvoerden en hun hand overspeelden. Zij werden vervolgens door de troepen van Kemal Atatürk teruggeslagen en in zee gedreven, waarmee er een eind kwam aan drie millennia Griekse aanwezigheid in Klein-Azië. Het leidde in de hele regio tot volksverhuizingen en etnische zuiveringen, historische bewegingen die tot op heden doorgaan - zie de verdrijving van christenen uit Syrië en Irak.

Europa, en zeker ook Nederland, heeft zich al vaker verkeken op de Balkan, in Joegoslavië en in 2004 nog bij de toetreding van Cyprus. Stelt u zich een Griekenland voor dat na een Grexit failliet gaat (maar informeel wel de euro blijft gebruiken), op zichzelf is aangewezen en tot chaos vervalt. Hoe zit het dan met vluchtelingenstromen, mensensmokkelaars en al die andere besmettingsgevaren waar Europa last van heeft? Daarom denk ik dat Europa zich geen ronddobberend Griekenland kan permitteren.

Een Grexit is niet alleen financieel kostbaar, er zitten ook geopolitieke risico's aan die onbecijferbaar zijn. Vasthouden dus, die Grieken, anders verliezen we meer dan een paar kopzorgen die economisch gezien te dragen zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden