Opinie

'We kunnen niet aangewezen blijven op de grillen van onbeduidende dwergstaat Israël'

Met China als nieuwe concurrent kan het Westen blindelingse steun aan Israël niet veroorloven, schrijft Thomas von der Dunk. 'China heeft, anders dan het Westen met zijn laatste koloniale restant Israël, in het Midden-Oosten ook geen besmet verleden, en het meet niet met twee maten.'

John Kerry met Netanyahu. Beeld afp

Zodra je over Israël begint, komen zelfs sinds lang dood gewaande mummies weer tot leven. Een hunner is oud-VVD-senator Tom Struick van Bemmelen, die mijn vorige column meent te moeten bekritiseren met het argument dat 'gematigde krachten in Israël juist wel een kans krijgen', en in Iran niet. Een basiscursus leesvaardigheid behoort bij de VVD duidelijk niet tot de vereisten voor het Eerste Kamerlidmaatschap.

De kern van mijn vorige column was nu net dat in Iran er wettelijke belemmeringen voor gematigdheid bestaan, maar het electoraat vervolgens zo gematigd mogelijk kiest, en dat in Israël zulke belemmeringen niet bestaan, en het electoraat zeer extremistisch kiest. Inderdaad: gematigde krachten hebben hier wel alle 'kansen', maar de kiezer wil ze vervolgens niet.

Daarbij lijkt, als het om de politieke invloed van de geestelijkheid gaat, Israël mede dankzij de jarenlange regeringsdeelname van de Shaspartij veel meer op Iran dan verblinde Israëlfans willen weten: in Jeruzalem kun je beter geen Gay Pride proberen - je wordt letterlijk door orthodoxe joden gestenigd - en zonder rabbinaal fiat is voor joden geen huwelijk mogelijk.

Extreemrechtse stemgedrag
Dan het extreemrechtse stemgedrag. Dat betreft Palestina. Als in Parijs een partij op grond van een groot-Frankrijkgedachte het Rijnland zou claimen, of in Berlijn op gelijke gronden een partij voor nieuwe Ostkolonisation zou pleiten, zouden wij die ook als extreemrechts betitelen.

Wel, in de buitenlandse politiek blokkeert de - inderdaad democratisch gekozen - overgrote meerderheid van het Israëlische parlement, door haar vaak zelfs openlijke steun aan de eigen oostkolonisatie in Palestina, op grond van de groot-Israëlgedachte doelbewust elke kans op een tweestatenoplossing. Dat Likoed die zou voorstaan, is een aperte leugen. Netanyahu's eigen onderminister Danny Danon heeft dat ook in een interview erkend.

De regering van zijn partijleider schendt met haar sluipende politiek van etnische zuivering voortdurend het internationaal recht. Dat maakt Struick van Bemmelen, als woordvoerder van Likoed Nederland, feitelijk tot de spreekbuis van een criminele organisatie.

Het was zeer treurig dat Nederland zich twee jaar lang heeft laten gijzelen door zijn geestverwant Uri Rosenthal, wier onnozelheid op dit vlak aan misdadigheid begon te grenzen. Het behoort tot de weinige evidente pluspunten van de kabinetsformatie van 2012 dat hij door de achterdeur van het ministerie van Buitenlandse Zaken kon worden afgevoerd.

Vredeproces
Dat aan zijn ministerschap een einde aan kwam, was niet alleen een kwestie van fatsoen, maar ook van Nederlands eigenbelang. Meer in den brede geldt een soortgelijke koerswijziging eveneens voor Amerika. John Kerry is dezer dagen op pad om weer eens te pogen het 'vredesproces' vlot te trekken, maar zolang Washington weigert druk op West-Jeruzalem uit te oefenen, maakt hij met zijn fraaie voornemens geen schijn van kans.

Hier botst het kortetermijndenken van Washington op de lange termijn. Zeker: afgezien van het intern-electorale belang dat elke Amerikaanse regering bij blindelingse steun aan Israël heeft, is Israël momenteel de meest 'betrouwbare' bondgenoot in het Midden-Oosten - en dat weet Netanyahu, die daarmee Washington op dezelfde wijze chanteert als Kim Jong-Un dat met China doet.

Momenteel de enige betrouwbare bondgenoot - maar het is, voor wie verder blikt, volstrekt duidelijk dat Amerika - net als Europa - voor zijn geostrategische belangen in de rol op den duur niet aangewezen kan blijven op de grillen van een onbeduidende dwergstaat met een paar miljoen inwoners, die niet zonder reden door al zijn buren wordt gehaat. Daar doet het feit dat ook soennieten en sjiieten elkaar met niet minder overtuiging de hersens inslaan, en Saoedi-Arabië, Egypte, Turkije en Iran elkaar als de grote concurrenten zien, weinig aan af.

Democratische geloofwaardigheid
Zodra de Holocaust ver genoeg achter ons ligt om niet meer door de Struick van Bemmelens als dooddoener gebruikt te kunnen worden - al was het maar omdat die over een aantal jaar gewoon onder de zoden liggen - zal dat besef ook bij ons wel doorbreken, maar dan is het mogelijk te laat.

Het Westen heeft, door zijn meten met twee maten en steun aan despotische regimes, in de islamitische wereld veel van zijn democratische geloofwaardigheid verloren. Ook Obama heeft de hooggespannen verwachtingen die hij in 2009 met zijn Caïrorede had gewekt niet waar gemaakt door, als puntje bij paaltje kwam, nooit Israël een handbreed in de weg te leggen.

Lang kon Amerika zich dat veroorloven: na de implosie van de Sovjet-Unie had het land het rijk alleen. Nu, met de kantelende mondiale machtsbalans, is een nieuwe concurrent opgedoken: China. Van China hebben de Arabieren natuurlijk geen democratie te verwachten - maar China heeft, anders dan het Westen met zijn laatste koloniale restant Israël, in het Midden-Oosten ook geen besmet verleden, en het meet niet met twee maten. Weinig democratie vinden de Arabieren voorlopig minder erg dan veel hypocrisie.

Chinezen
Ook in Afrika, waar Obama dezer dagen in eigen persoon rond toert, breiden de Chinezen in een ijltempo hun economische grondstoffenimperium uit. Ook hier had Amerika het rijk lang alleen, maar ligt dat nu anders.

De dictatoren ginds vinden het wel prettig dat de Chinezen niet over mensenrechten zeuren - en zolang het economisch goed gaat, vinden hun opponenten bij de eigen bevolking helaas weinig steun. Dat de voor het Strafhof in Den Haag gedaagde president van Kenia net nu naar Peking afreist, is een doelbewuste schoffering van Washington. De door Obama bezochte Zuid-Afrikaanse president Zuma laat zich eveneens door Peking fêteren en keert zich tegen sancties tegen Teheran. Het is een nieuwe mondiale werkelijkheid, waarop het Westen nog geen begin van een antwoord heeft.

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus en columnist van Volkskrant.nl.

 
Het Westen heeft, door zijn meten met twee maten en steun aan despotische regimes, in de islamitische wereld veel van zijn democratische geloofwaardigheid verloren
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden