REPORTAGE

'We komen nu voor de sport, niet voor de politiek'

De Franse voetbalfans bij het Stade de France willen even niet denken aan alle problemen in hun land. Vrijdag gaat alles goed, maar de onrust is nog lang niet voorbij.

Roemeense supporters en Franse agenten in Parijs vrijdag voor het begin van de openingswedstrijd van het EK tegen Frankrijk. Beeld Bart Koetsier
Roemeense supporters en Franse agenten in Parijs vrijdag voor het begin van de openingswedstrijd van het EK tegen Frankrijk.Beeld Bart Koetsier

Bij de uitgang van het station Stade de France staan vakbondsleden flyers uit de delen: 'Wij steunen Les Bleus. Niet de arbeidswet.' 'Dat wordt hier niet gewaardeerd', zegt Claire Le Dain (31), ingenieur uit Rennes. 'We komen nu voor de sport, niet voor de politiek.'

's Ochtends stonden de kranten nog vol bezorgde verhalen over de start van Euro 2016, de wedstrijd tussen Frankrijk en Roemenië. Volgens de radicale vakbond SUD Rail zou 70 tot 85 procent van de machinisten op de treinen naar het Stade de France staken. 'Ik houd van voetbal, maar nog meer van mijn arbeidsvoorwaarden', zei voorzitter Fabien Villedieu. Zou het begin van het EK in een chaos uitmonden? Zou het imago van Frankrijk opnieuw schade oplopen?

Uitermate verdeeld

Uiteindelijk is er niets aan de hand. Spoorwegmaatschappij SNCF heeft werkwilligen opgetrommeld om de supporters te begeleiden. De CGT liet weten dat zij de wedstrijd Frankrijk - Roemenië niet wilde verpesten. 'De treinen waren overvol, maar dat is altijd zo bij een interland', zegt Michael Strauss (31) uit Parijs, die in de financiële wereld werkt.

Op het plein voor het Stade de France lijken de chaotische weken van stakingen en demonstraties opeens ver weg. Supporters drinken bier, eten merguez en paëlla, heffen veelvuldig de Marseillaise aan. Het feest van Euro 2016 kan beginnen. 'Ach, die stakingen, c'est la France', zegt Michael Strauss. In Saint-Denis lijkt Frankrijk zijn lichtheid te hebben hervonden, ondanks de aanwezige veiligheidstroepen.

Toch is het land nog steeds uitermate verdeeld. Zowel de vakbonden als de regering hebben de hakken in het zand gezet. De bonden zien de omstreden arbeidswet als een directe aanval op hun macht. 'Als we toegeven, zetten we deur open voor een vorm van Thatcherisme in Frankrijk', zei een woordvoerder van SUD Rail.

Supporters zitten in de fanzone in Saint-Denis, Parijs bij het begin van de wedstrijd tussen Frankrijk en Roemenië. Beeld afp
Supporters zitten in de fanzone in Saint-Denis, Parijs bij het begin van de wedstrijd tussen Frankrijk en Roemenië.Beeld afp

Hervormen

Premier Valls wil evenmin van wijken weten. 'We moeten volhouden, voor het land. Als we toegeven, wat zal er dan gebeuren? Een permanente blokkade', zei hij. 'Frankrijk moet zichzelf laten zien dat het kan hervormen.'

De supporters leken het slachtoffer van deze krachtmeting te worden. Ze troffen een Parijs aan waar het huisvuil in sommige buurten meters hoog lag opgestapeld, stinkend in het warme weer. Een restaurateur in het Quartier Latin klaagde dat de zaken slecht liepen omdat zijn klanten vanaf het terras de ratten aan het afval zagen knagen. 'Wij Roemenen worden altijd vuil genoemd, maar moet je Frankrijk zien', zei een Roemeense supporter voor de Franse tv. Maar gisteren begonnen werkwilligen het afval op te ruimen. Het vuil lijkt even te snel te verdwijnen als de rijen voor de pompstations. 'Toch zijn de stakingen catastrofaal voor het imago van Frankrijk', zegt David Lemat (33), salesmanager uit Rennes, op het plein voor het Stade de France. 'Waarom konden ze niet even ophouden met hun acties tijdens het EK?'

De regering heeft er alles aan gedaan om voor aanvang van het kampioenschap een compromis te vinden. De stakers ageerden niet alleen tegen de arbeidswet, maar stelden ook specifieke eisen voor hun eigen sector. De tactiek van de regering was simpel: als we die specifieke eisen honoreren, zullen de vakbonden hun verzet tegen de arbeidswet wel staken.

Arbeidswet

Zo beloofde zij de spoorwegarbeiders dat hun gunstige arbeidsvoorwaarden gehandhaafd zouden blijven, buiten de directie van de spoorwegmaatschappij SNCF om. Topman Guillaume Pépy was woedend. Hij wilde juist 500 miljoen euro per jaar bezuinigen, omdat het Franse spoor in 2020 wordt vrijgegeven voor concurrentie en de kosten van de SNCF veel te hoog zijn. 'Mijn verantwoordelijkheid is dat ons niet gebeurt wat helaas de laatste jaren met Air France is gebeurd', zei Pépy. 'Om geen geld te verliezen, moeten we de kosten verlagen, zodat we de prijzen kunnen verlagen.'

Jammer voor Pépy. 'De SNCF wordt opgeofferd', schreef Le Monde, ter wille van de arbeidswet. De regering dacht de angel uit het conflict te halen, maar de vakbonden aanvaardden het cadeau in dank en staakten gewoon door. Niettemin is het de vraag hoe lang ze de staking kunnen volhouden, zeker nu belangrijke eisen zijn ingewilligd. Volgens Le Monde moet de radicale vakcentrale CGT op zoek naar een eervolle uitweg, wil zij de sympathie van de publieke opinie niet verspelen.

Maar ook de regering staat onder grote druk. Veel Fransen begrijpen niet waarom president Hollande en premier Valls zo keihard vasthouden aan de arbeidswet - een abstract en complex geheel van maatregelen, uitermate slecht gepresenteerd. Valls is inmiddels de impopulairste premier uit de geschiedenis van de Vijfde Republiek. Zelf zegt hij geen waarde te hechten aan deze peilingen. Hij kijkt verder. Als hij het conflict wint, is hij de man die de vakbonden trotseerde en Frankrijk wist te hervormen.

SNCF-topman Guillaume Pépy. Beeld afp
SNCF-topman Guillaume Pépy.Beeld afp

Stakingen

Het land is verward en verdeeld over de hervorming van de verzorgingsstaat. Uit elke peiling blijkt dat een grote meerderheid voor hervormingen is. Maar concrete plannen stuiten vaak op grote weerstand. Bovendien hechten de Fransen nog altijd sterk aan hun traditie van protest. 'Ik begrijp dat mensen hun rechten verdedigen. Buitenlanders kijken daar misschien vreemd tegenaan, maar het is een Franse traditie', zegt supporter Strauss.

'Wij hebben onze waarden, onze sociale verworvenheden, daar hebben onze grootouders voor gevochten. Daarom hebben we het beter dan andere landen. Dat moeten we behouden', zegt Fabien Lemat (32), arbeider uit Quimper. 'Maar dat komt later. Eerst gaan we een mooie wedstrijd zien.'

De stakingen bij de spoorwegen gaan voorlopig door, al lijkt de deelname langzaam terug te lopen. De stakers bij de vuilnisophaaldienst hebben aangekondigd dat zij zeker zullen doorgaan tot dinsdag, als er een grote demonstratie tegen de arbeidswet wordt gehouden. Ook bij Air France zullen de piloten staken tot dinsdag. Air France heeft toegezegd dat supportersvluchten zullen worden ontzien. Minister van Arbeid Myriam El Khomri heeft verklaard dat zij Philippe Martinez, leider van de vakcentrale CGT, 'elk moment' wil ontvangen. Martinez heeft zich bereid verklaard tot een gesprek, maar gezegd dat hij 'zich niet laat chanteren door het EK'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden