Reportage

'We komen dicht bij de mensen'

In de jaren zestig en zeventig maakte hij furore met zijn bijtende en geëngageerde liedjes, tegenwoordig treedt Joop Visser met Jessica van Noord op bij feesten, partijen en bejaardentehuizen. En in België.

Beeld Renate Beense

Op een bankje in de tuin van het karmelietenklooster in Gent vertellen Jessica van Noord (52) en Joop Visser (78) dat ze elke dinsdag optreden voor demente bejaarden in een Haarlems tehuis. Hij: 'Geweldig.' Zij: 'Geweldig.'

Hij begint te zingen. 'Mooi was die tijd, dat wij verliefd en samen waren.'

Zij: 'Corry Konings, heerlijk.'

Samen zingend: 'Nog jong en onervaren, net als de storm vloog ieder uur snel voorbij.'

Jessica: 'Mooi.'

Joop: 'Dat gaat door de ziel hè. En dan wordt mevrouw B. wakker, ze zit vaak te pitten.'

Jessica: 'Ja, ze zit vaak te pitten.'

Joop: 'Die naam mag je niet gebruiken. Verzin maar een andere naam. Want de familie vindt het misschien vervelend. Maar goed, als mevrouw B. wakker wordt, zetten wij Corry Konings in. Van de N. zit er ook, hij is Rotterdammer. Als we binnenkomen en hem gedag zeggen, zegt hij altijd: Spangensekade, wat dacht je jochie. En dan straalt hij.'

Jessica: 'Zo proberen we binnen te komen bij de mensen. Dat vind ik ook het mooie van Joop. Hij komt dicht bij de mensen.'

Joop: 'We laten de kalender wel eens los. Mevrouw W. zingt het liefst Stille nacht, heilige nacht, ook in de zomer. Het maakt ook geen zak uit natuurlijk. En Sinterklaasliedjes.'

Begint Sinterklaas is jarig te zingen. 'Al die kerels zingen daarna 'zet 'm op de pot'. Allemaal. Nee, alleen de mannen. De vrouwen doen dat niet.'

Jessica: 'Het is zo mooi om te zien, en zo leuk. Het is een van de leukste dingen die we doen.'

Joop: 'Ja.'

Beeld Renate Beense

Vanavond slapen ze in het klooster, na een optreden in een klein theater in Gent, 't Vizitfabriekske. Dat komt niet vaak meer voor. Vorig jaar zijn ze gestopt met reguliere optredens. De jaren begonnen te tellen voor Visser. Alleen voor feesten en partijen maken ze een uitzondering. En voor België.

Sinds 2004 vormen ze een duo, hij de bariton, zij de sopraan. Ze zongen samen in een Haarlems koor en van het een, een klassiek duet, kwam het ander, jarenlange optredens in merendeels kleine zalen in Nederland en soms België, zoals vanavond.

Zijn derde jas, noemt Visser het. Over de eerste, de tijd dat hij onder zijn eigen naam Jaap Fischer school maakte met tegendraadse, Nederlandstalige geëngageerde liedjes en het middelpunt was van een rage, spreekt hij niet. 'Dat is geweest.'

Tekst gaat verder onder de foto

Beeld Renate Beense

Alleen in 1961 al verkocht hij honderdduizend platen. Drie jaar later stopte hij met optreden. Hij werkte voor de FAO, de voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties en woonde in Italië, Thailand, Oost-Afrika en later in het Groningse Scheemda waar hij cultureel opbouwwerker was.

Liedjes bleef hij altijd schrijven. Vergeten werd hij niet. In vakkringen bleef zijn vakmanschap als schrijver van schijnbaar eenvoudige liedjes onomstreden. De rij bewonderaars is lang: Lennart Nijgh was er een en ook Hans Dorrestijn, Boudewijn de Groot, Gerard Cox, Jeroen van Merwijk, Herman Finkers, Jan Rot en Lucky Fonz III geven hoog op van zijn oeuvre.

In 1976 keerde hij terug op de podia als Joop Visser - de tweede jas. Op het moment dat hij genoeg had van de solo-optredens, ontmoette hij Jessica van Noord, óók een gelegenheidsnaam. Ze heet Jacqueline de Graaf (haar vader is oud-Volkskrant-journalist Ben de Graaf) en ze komt uit Haarlem-Noord, vandaar.

Zij was een geschenk, zegt Visser. Na 35 jaar 'van zaal naar zaal naar zaal door Nederland' had hij er genoeg van. 'Ik wilde op mijn oude dag romans gaan schrijven. Een raamwerk en een plot had ik al. Ik zou wereldberoemd worden. Het is jouw schuld dat ik niet ben doorgebroken.'

Jessica: 'Die kans is nu verkeken.'

Beeld Renate Beense

Joop: 'We zijn ontzettend verwend met publiek. Om het met een lelijk woord te zeggen: we werden al snel een niche. Het is zo leuk om te doen. Zonder Jessica was ik allang gestopt. Pa, zei een van mijn dochters twaalf jaar geleden, dit is wat je altijd hebt gewild. Dat klopt. Ik wilde samen zingen.'

Er loopt een monnik voorbij. Jessica: 'Hij heeft sandalen aan, zie je dat?'

Joop: 'Van nature heeft ze klasse en humor en er zit niks geforceerds aan. Hoe de mensen op haar reageren, geweldig. Ik heb nog nooit iemand op een podium zo natuurlijk bezig gezien. En met humor. Wat wil je nog meer? De stemmen klopten, maar dat moest ook voor de rest gelden. We moesten ook allebei praten op het podium, zingen is niet genoeg.'

Jessica: 'Ik had geen flauw benul wie hij was. Zijn liedjes kende ik ook niet. Eerst hebben we samen Schubert gezongen, en Mozart.'

In het park van het klooster beginnen ze 'Wohin soll ik mich wenden' van Franz Schubert te zingen.

Wohin soll ich mich wenden,
wenn Gram und Schmerz mich drücken?
Wem künd' ich mein Entzücken,
wenn freudig pocht mein Herz?

Joop: 'Ze had geen idee wat ik deed.'

Jessica: 'Jezus, dacht ik, wat doet die man allemaal? Ik ben naar hem gaan kijken in het Nieuwe DeLaMar. Hij had mij op het koor een in een krant gemoffelde cd gegeven, Acht. Ik vond het geweldig. Zo leuk, zulke goede teksten.'

Joop: 'We deden die klassieke dingen. En toen zei ik: dan kunnen we ook wel eens een liedje van mij doen, ga maar een keer mee. In een café in Utrecht zongen we vier liedjes. Wat passen die stemmen goed bij elkaar, zei de geluidsman later. Zó, dacht ik. Ik was in mijn hele leven nooit iemand tegengekomen van wie ik dacht: ja.'

Jessica: 'Ik heb alles van hem geleerd. Door het te doen. Ik had geen idee hoe leuk ik het zou vinden.'

Joop: 'We zijn op plekken geweest waar ik vroeger nooit zou zijn heengegaan, van mijn leven niet. Maar het was altijd goed!'

Jessica: 'Hij zegt op de tien aanvragen zeven keer nee en ik zeg zeven keer ja.'

Joop: 'Nee, tien keer.'

Jessica: 'Ja, ik vind alles leuk en hij bijna niks. Maar uiteindelijk hebben we heel veel plezier gehad en heel veel avonturen beleefd. Het was fantastisch.'

Voor het optreden in 't Vizitfabriekske zijn 47 kaarten verkocht, niet te veel en niet te weinig. De zaakvoerder van het theater, Evelyn Cruyt, heeft het optreden geregeld en vrienden en kennissen persoonlijk uitgenodigd. 'Omdat ik vind dat ze dit moeten zien en omdat ik zeker weet dat ze ervan genieten. Het past hier.'

Jessica van Noord en Joop Visser zingen over de bedroefde kale kapitein die een vrouw in een kapsalon elke nacht een brief schrijft dat hij haar mist (háár; Visser legt de clou twee liedjes later uit), over de taal van Johan Cruijff, over hufters & zeikerds en over Jan die manager is geworden - hun grootste hit op YouTube.

Ze begeleiden zichzelf op gitaren. Tussen de liedjes door voert hij het woord, met onderkoelde humor en lichte ironie. Zij vult aan, net zoals 's middags in de kloostertuin. Het optreden duurt drie keer twintig minuten. Na elke pauze past Visser het programma aan. 'Dat doe ik op gevoel.'

Tekst gaat verder onder de foto

Beeld Renate Beense

Op hun repertoire staan tachtig liedjes, verzoeknummers mogen worden ingediend. 'Die spelen we na de pauze, als er dan tenminste nog mensen zijn.' Visser varieert de grap een paar keer. 'Ah, u bent er nog.'

De meeste bezoekers vragen om een lied 'van vroeger', de tijd dat hij als Jaap Fischer ook in België doorbrak. 'Na die tijd heb ik nog honderden liedjes geschreven, dus dat is wel een beetje zuur van u.' Aan het slot: 'We gaan er maar eens mee ophouden, wij zijn al met de toegift van de toegiften bezig.'

Evelyn Cruyt van 't Vizitfabriekske is er 'helemaal blij' van geworden. 'Hun humor is zalig. Ik ben een groot fan. Joop zit op het podium als een jongen van 20. Zo willen we allemaal oud worden.'

In het zaaltje heeft Joop Visser de meegebrachte cd's uit de Alditas gehaald. Bijna iedereen koopt een cd.

Liedjes zal hij blijven schrijven. Schilderijtjes, noemt hij ze. 'Tja, waarom doe ik dat? Waarom kraait een haan en waarom loeit een koe? Elke gek heeft zijn gebrek. De ene heeft een manke poot, de ander een knoop in zijn pik. Zo heeft iedereen wat. Ik schrijf liedjes.'

Het bijtende sarcasme van weleer (De Volkskrant is een kutkrant) is goeddeels verdwenen. 'Ik vind dat de Volkskrant een héle goeie krant is geworden.' Wat een typisch Joop Visser-liedje is? Dat weet ik eigenlijk niet.'

Jessica: 'Een lied met een draai erin.'

Joop: 'Nee.'

Jessica: 'Nee?'

Huilversum

Zijn eigen werk en de platen die Joop Visser met Jessica van Noord maakte, zijn alleen verkrijgbaar op joopvisser.nl.

Hij heeft zich altijd verre gehouden wat hij onder 'Huilversum' schaart: platenmaatschappijen, radiozenders en bijvoorbeeld een organisatie als Buma Stemra. 'De hele business kan me gestolen worden, ik wil er niets mee te maken hebben. Ze hebben de muziekindustrie kapot gemaakt. Muzikanten moeten hun werk doen voor een scheet en drie knikkers.'

Joop: 'Nou! De melodie moet eenvoudig zijn en de tekst ook. Vergelijk het met schilderen. 80 procent van alle liedjes zijn non-figuratief. De mensen weten echt niet waar het over gaat. Mijn liedjes zijn figuratief. Iedereen begrijpt ze.'

Jessica: 'Voor veel andere tekstschrijvers ben je een inspiratiebron.'

Joop: 'Maar wat kan ik daarmee? En zonder mij waren die jongens er ook wel gekomen. Een compliment? Dat voel ik totaal niet zo. Het maakt mij niets uit hoeveel mensen er in de zaal zitten. Vijf mensen is ook goed. Carré vullen? Wat interesseert het mij nou of iemand Carré heeft gevuld? Geen flikker! Een vol Carré of een schilderij dat voor 45 miljoen wordt verkocht, dat is de kern niet.'

Jessica: 'Joop is wars van ijdelheid. Hij maakt wat hij wil maken.'

Joop: 'Ik ben verbitterd.'

Jessica: 'Ja, wij zijn verbitterd.'

Joop: 'Ja! Ik heb recht om verbitterd te zijn. Ik ben het niet, maar ik heb er alle reden toe. Moet je nagaan, dit is de eerste en enige keer in ruim tien jaar dat een landelijk dagblad een voorstelling van ons bezoekt.'

Jessica: 'Hij verdient een oeuvreprijs. Belachelijk dat hij die nog nooit heeft gekregen.'

Joop: 'Welnee. Want dan kan ik niet meer verbitterd zijn. Kijk eens naar de samenstelling van die muziekjury's. Van die mensen hoef ik geen prijs te krijgen.'

Jessica: 'We hebben twee prijzen gewonnen. Een speldje van Jan Rot en een grote beker van het Joop & Jessica Genootschap uit Boekelo.'

Joop: 'Een speldje en een beker, dan ben je uitgeluld. Ik kan alleen maar tevreden zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden