Reportage

'We hebben recht op die tempel'

Jeruzalem is het toneel van religieuze aanslagen nu rechtse Joden streven naar de bouw van een godshuis op de ook voor moslims heilige Tempelberg. 'Het is onze heilige berg.'

Een fotomontage van de Derde Tempel. De Al Aksa moskee en de Rotskoepel ontbreken, die moeten wijken. Beeld Temple Institute

'Sorry, ik moet het doen, zei de man. Hij noemde me een vijand van de Al Aksa-moskee. Toen schoot hij.' Yehuda Glick, met zijn rijzige gestalte en rode baard een opvallende verschijning, werd eind oktober geraakt door vier kogels die de motorrijder naast hem afvuurde in het centrum van Jeruzalem. De vermoedelijke dader, een inwoner van het Arabische deel van de stad, werd uren later thuis door Israëlische veiligheidstroepen doodgeschoten.

Op een onderduikadres ('ik ben vaak bedreigd') deed Glick, die bekend staat als rechtse Joodse activist en agitator, onlangs in een internetkrant zijn relaas over een van de talrijke aanslagen dit jaar in Jeruzalem. De bloedigste was die op een synagoge, in november. Vier gebedsgangers en een agent kwamen om het leven, de twee daders werden ter plekke gedood door politiekogels.

De aanslagplegers hadden religieuze motieven, zo bleek uit verklaringen van familieleden. Kern van de kwestie: mogen Joden bidden op de Tempelberg, voor hen het belangrijkste heiligdom? En mag Israël moslims verbieden naar Al Aksa te gaan, hun gebedshuis in hetzelfde deel van de ommuurde Oude Stad?

De spanningen houden aan. Vrijdag raakten twee agenten licht gewond toen ze door een onbekende met een mes werden aangevallen vlakbij de Tempelberg.

Na de aanslag op Glick had de politie de hele Tempelberg een etmaal afgegrendeld, 'om onlusten te voorkomen'. De Palestijnse president Mahmoud Abbas noemde de sluiting van de Al Aksa-moskee een oorlogsverklaring. Jordanië trok zijn ambassadeur terug uit Israël. Het islamitische heiligdom in de Oude Stad staat onder beheer van de Jordaniërs. Na de Israëlische verovering van oostelijk Jeruzalem op Jordanië in de Zesdaagse Oorlog (1967) werd vastgelegd dat alleen de Klaagmuur een bedevaartsoord is voor Joden. Premier Benjamin Netanyahu verzekerde koning Abdullah dat de status quo gehandhaafd blijft.

Voor Jood en moslim heilig

De Tempelberg (Joodse benaming) of Haram al Sharif (Arabisch) is heilig voor zowel joden als moslims. Voor de laatsten is het de plek waar de profeet Mohammed ten hemel voer, de op twee na heiligste plaats ter wereld (na Mekka en Medina). De Tempelberg is volgens het joodse geloof de plek waar God het stof verzamelde waaruit hij Adam, de eerste mens, schiep. Ook zou het de locatie zijn waar koning Salomo de Eerste Tempel liet bouwen, circa duizend jaar voor de geboorte van Christus. De tempel zou in de zesde eeuw voor Christus zijn vernietigd. De Klaagmuur is een restant van de Tweede Tempel, gebouwd onder heerschappij van koning Herodes, verwoest door de Romeinen in het jaar 70 na Christus.

Laffe houding

Glick, aanvoerder van de Tempelbergbeweging, vindt dat een laffe houding. Joden hebben volgens hem het volste recht om te bidden op de Tempelberg. Sterker nog, er zou een nieuwe tempel moeten verrijzen op het terrein waar de Al Aksa-moskee en het islamitisch heiligdom de Rotskoepel staan.

Glick is oud-directeur van het Temple Institute in de Oude Stad, waar de maquette van de Derde Tempel prijkt. Op futuristische schilderijen in de expositieruimten is te zien hoe het enorme gebouw is verrezen. Geen spoor meer te bekennen van de moskee en de Rotskoepel.

'Er zijn in Israël nogal wat 'Glicks', fanatici,' zegt dr. Ahron Bregman, werkzaam op de afdeling oorlogsstudies van Kings College in Londen. 'Hun bezoeken aan Haram al Sharif (de Arabische naam van de Tempelberg, red.) zijn pure provocaties. Het idee om daar te gaan bidden, toont de groeiende macht van kolonisten, met name de extreme elementen onder hen', meent Bregman, een voormalige Israëlische legerofficier.

Na de aanslag op Glick - een kolonist - trokken prominente Israëlische politici demonstratief naar de Tempelberg. Onder beveiliging, want ze beseften dat hun aanwezigheid tot onrust en geweld zou kunnen leiden. Een bezoek van wijlen premier Ariel Sharon was in 2000 de aanleiding tot de tweede Palestijnse intifada (volksopstand).

Tempelberg Beeld anp

Tempelbeweging

Bregman: 'Met verkiezingen op komst wil rechts laten zien dat het geeft om Jeruzalem en de rechten van Joden in de stad.' Voor menig rechts politicus en rabbijn gaat het recht om te bidden evenwel niet ver genoeg. Herbouw van de tempel is hun ogen niet minder dan een religieus gebod. 'En het is een 2000 jaar oude droom van Joden in de hele wereld', zegt de jonge rabbijn Truly Weisz, evenals Glick een Amerikaan die naar Israël emigreerde. In Bet Shemesh, nabij Jerusalem, lanceerde hij een aan religie gewijde website. Hij is het met Glick eens dat Joden 'religieuze vrijheid' op de Tempelberg toekomt. 'Het is voor veel Israeli's moeilijk te begrijpen dat moslims overal in de Joodse staat kunnen bidden, terwijl dat Joden verboden is op hun heiligste plek.'

'We zijn klaar voor de herbouw van de Tempel', schreef hij deze zomer. 'Duizenden mensen werken eraan, de 'tempelbeweging' groeit. Volgens een opiniepeiling wil eenderde van de Israeli's een nieuwe tempel. Minister Uri Ariel van Volkshuisvesting (lid van een ultranationalistische partij, red.) pleit openlijk voor herbouw op de Tempelberg.'

Sommige reacties op de website logen er niet om: de voor moslims gewijde plaatsen moeten worden platgewalst of opgeblazen. 'Het is tijd dat die satanische godslastering op onze heilige berg wordt vernietigd.'

Een Joodse fanaticus die naar grof geweld grijpt - dat is wat de Israëlische oud-militair Bregman het meest vreest. Bregman: 'Vuurt iemand een raket af op de Rotskoepel of wordt er een bom geplaatst, dan mondt het Israëlisch-Palestijnse conflict uit in een religieuze oorlog. De reacties zullen hevig zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden