We hebben niet genoeg over voor ons onderwijs

Commentaar

Politiek en samenleving doen er verstandig aan de ijle noodkreten uit het onderwijs zeer serieus te nemen.

Foto anp

De leerkrachten in het basisonderwijs gaan op 27 juni, vlak voor de zomervakantie, een uurtje staken. Als uiting van protest tegen de toegenomen werkdruk. Daar had je in 1982 niet mee moeten aankomen: toen lag het onderwijs maar liefst vijf dagen plat - als reactie op een extra salariskorting van 1,65 procent. In zijn oudejaarsavondconference van dat jaar toonde Freek de Jonge zich ingenomen met de staking: nu had hij zijn kinderen eindelijk lezen en schrijven kunnen leren. Het maatschappelijk prestige van onderwijsgevenden is sindsdien alleen maar verder afgenomen.

Een functie in het onderwijs geldt allang niet meer als benijdenswaardig. Het salaris van leraren in het basisonderwijs blijft 30 procent achter bij dat van hoger opgeleiden in andere sectoren. Docenten in het voortgezet onderwijs verdienen zo'n 16 procent minder. In Nederland staan onderwijsgevenden relatief veel voor de klas, waardoor weinig tijd overblijft voor lesvoorbereiding en andere nuttige bezigheden. Docenten zijn vaak gereduceerd tot uitvoerders van beleid dat door politici of door 'expertisecentra' is bedacht. De klassen in Nederland zijn relatief groot, in weerwil van periodieke bezweringen om aan die uitzonderingspositie een eind te maken.

De 'verantwoordingscultuur', die mede het gevolg is van de populariteit van ranglijstjes, legt een zware administratieve last op de schouders van docenten. Zij kunnen zelden doorgroeien naar andere functies. Ze ondervinden volop de problemen van het multicultureel samenleven en ze moeten vaak doen wat de ouders van hun leerlingen nalaten. Steeds vaker moet het werk met zoveel verantwoordelijkheden worden toevertrouwd aan docenten die daarvoor (nog) niet zijn gekwalificeerd. Naar schatting 20 procent van de docenten staat onbevoegd voor de klas.

Noemer van al deze onvolkomenheden is dat Nederland niet meer dan zo'n 5 procent van z'n bbp aan onderwijs wenst te besteden. De relatief goede, zij het afkalvende, positie van het Nederlandse onderwijs in internationale rankings maskeert de ontoereikendheid van deze uitgaven. Politiek en samenleving doen er dus verstandig aan om de noodkreten uit deze vitale sector uiterst serieus te nemen.

Oproep
Basisschoolleraren moeten op dinsdagochtend 27 juni een uur hun werk neerleggen uit protest tegen lage salarissen en het oplopende tekort aan geschoolde docenten. Die oproep deed een actiegroep dinsdagavond bij praatprogramma Jinek.

Geen diploma, wel een baan
Nog maar een paar jaar geleden kwam een pas afgestudeerde basisschooldocent nauwelijks aan het werk. Dat is volkomen omgeslagen. Wie nu op een pabo zit, heeft vaak eerder een baan op zak dan een diploma (+).

Inkomensverschil
Waarom verdienen leraren op basisscholen minder dan die in het voortgezet onderwijs? Duizenden leerkrachten eisen dat het nieuwe kabinet een einde maakt aan dat verschil. Kosten: 1,8 miljard euro per jaar. En anders? 'Dan gaan we staken', was het dreigement in maart.

'Hoge werkdruk, laag salaris'
Het basisonderwijs windt zich op over staatssecretaris Dekker die laconiek blijft bij een dreigend tekort aan leraren. Die voelen zich onderbetaald, en willen actie. Jan van de Ven, initiatiefnemer PO in Actie: 'Ons vak is uitgehold'.