'We hebben immigrant hard nodig'

Een roepende in de woestijn voelt hij zich, maar hij houdt vol: Europa moet niet minder, maar juist meer vluchtelingen toelaten. 'Zonder immigranten waren we niet zo welvarend.'

Europa moet niet minder, maar juist meer vluchtelingen toelaten. Een opmerkelijk geluid in een tijd dat onder Europeanen de weerstand tegen immigratie toeneemt. Het komt van de Zweedse minister van Integratie, Erik Ullenhag, die vorige week een bezoek aan Nederland bracht. De liberale bewindsman voelt zich met zijn strijd tegen intolerantie soms een roepende in de woestijn.


De 40-jarige Ullenhag, namens de Liberale Volkspartij minister in het centrum-rechtse kabinet van de Zweedse premier Frederik Reinfeldt, stelt dat zijn land niet zonder immigranten kan. En dat een 'xenofobe houding' uiteindelijk tegen Europa zal werken.


'Ik ben ervan overtuigd dat een positieve en open houding ten opzichte van immigranten en vluchtelingen goed is voor de economie. Europa vergrijst, we hebben immigranten nodig. Zweden is een immigratieland, we waren nooit zo welvarend geworden zonder immigranten. Ik denk dat een Turkse ingenieur eerder voor Zweden dan Nederland kiest als wij als toleranter te boek staan.'


Is het niet naïef om te pleiten voor een soepeler immigratiebeleid op het moment dat Europese landen in crisis verkeren? Zweden staat daar als niet-euroland met een goeddraaiende economie redelijk buiten.

'Het is natuurlijk lastig. Soms staan wij tegenover 24 Europese ministers die er anders over denken en ben ik min of meer een roepende in de woestijn. We denken in Europa dat we nog steeds het centrum van de wereld zijn. Maar we dreigen de strijd met China, India en andere opkomende economieën te verliezen.'


U zegt dat de voorstanders van openheid en tolerantie in Europa onvoldoende van zich laten horen. Op wie doelt u?

'Je ziet in een aantal landen dat gevestigde politieke partijen de agenda van xenofobe partijen hebben overgenomen om zo stemmen te trekken. Het is extreem gevaarlijk als we in Europa die kant op gaan. In Zweden hebben wij met alle politieke partijen kraakhelder afgesproken dat we dat níét zullen doen. We werken dus niet samen met de Zweden Democraten, de partij die voor xenofobie en racisme staat.'


Het Zweedse antwoord is een 'cordon sanitaire' rond de Zweden Democraten, zoals België dat heeft gedaan met het Vlaams Belang. Werkt dat niet averechts? De partij groeit hard.

'Nee, wij willen de fouten van onder meer Nederland en Denemarken niet maken. Daar hebben de PVV en de Deense Volkspartij een sterk stempel op het immigratiebeleid gezet. Wij kiezen bewust een ander pad. Twee jaar geleden hebben wij onze immigratiewet juist versoepeld.'


Hoe staat het met de integratie in Zweden? Malmö staat bekend om zijn segregatie en hoge werkloosheid onder immigranten. Ook lopen de spanningen tussen de joodse en moslimgemeenschap daar steeds hoger op.

'Een grote groep immigranten doet het goed. Eenderde van de artsen is geboren in het buitenland, een kwart van de tandartsen ook. Maar er zijn ook grote problemen. We hebben niet genoeg aan de werkgelegenheid gedaan in het verleden. We vonden immigranten en vluchtelingen vooral zielig. Ook de schoolresultaten van kinderen die rond hun tiende naar Zweden komen, blijven achter. Dat pakken we nu aan.'


Toch zeggen Zweedse critici dat in Zweden discussie over immigratieproblemen nog altijd een taboe is.

'Daar ben ik het niet mee eens. Je kunt in Zweden alles zeggen wat je wilt, maar in racisme en xenofobie gaan wij niet mee. De houding van Zweden ten opzichte van immigratie is veel positiever dan twintig jaar geleden. Binnenkort wordt de eerste moskee gebouwd waar op vrijdagochtend gebeden zullen klinken door luidsprekers. Er is amper debat over geweest.'


Zweden heeft dit jaar twee keer zoveel asielzoekers opgenomen als vorig jaar. Volgend jaar stevent het af op 50 duizend asielzoekers. Een Zweedse onderzoeker voorspelde al een 'sociale catastrofe'. Kan uw land dit aan?

'Jazeker. We moeten alle zeilen bijzetten om accomodatie te vinden, het grootste probleem is de werkgelegenheid. Maar we bieden onder meer traineeships en geven werkgevers subsidie als ze immigranten uit achterstandswijken aannemen.'


Hoe kijkt u naar buurland Noorwegen, dat zichzelf ook als open en tolerant beschouwt en waar de rechts-extremist Anders Behring Breivik als uit het niets is opgestaan?

'Zoiets kan in Zweden ook gebeuren. Maar ik vind dat Noorwegen na de aanslagen uiterst succesvol is omgegaan met het debat over integratie en de nadruk op openheid en tolerantie die ze niet willen verliezen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden