We hebben geen idee wat anderen zien wanneer ze ons zien

Ik stond voor de spiegel, bekeek mijn gezicht. En zag, opeens, een moedervlek zitten. Links, ter hoogte van m'n oorlel; daar waar bij mannen de bakkebaarden beginnen.

'Heb jij deze moedervlek wel eens gezien?', vroeg ik die middag aan een vriendin.

Ze knikte: 'Natuurlijk, gek', zei ze. 'Die vlek heb je al zo lang ik je ken.'

En zo stond ik 's avonds opnieuw voor de spiegel. Misschien is het niet vreemd dat ik die moedervlek nu pas opmerk, dacht ik. Kijk ik naar mijn gezicht, dan kijk ik naar afzonderlijke delen. De velletjes op mijn lippen, mijn wallen, mijn wangen, mijn haar - wie vooral op details let, mist steevast details. Mijn vrienden daarentegen, zien mijn gezicht heel anders; in z'n geheel en in verschillende toestanden. Zij zien wangen rood worden en wallen blauw kleuren, mascara uitlopen en rouge vervagen, ze zien grimassen en onderkinnen, ja, mijn vrienden kennen mijn gezicht beter dan ik. Waarschijnlijk kennen ze mijn hele lichaam beter dan ik, bedacht ik. Zij zien immers ook de achterkant.

Zelf ken ik die achterkant alleen van foto's waarin ik niet getagd ben. Mijn haar plakt dun en pluizig aan mijn schedel, alsof ik dagen in bed heb gelegen. Die schedel zelf heeft de vorm van een paranoot, mijn armen zijn te lang in verhouding tot de rest van mijn lichaam - een probleem waarmee ook E.T. kampt. Zelf zie ik dit zelden. Maar net als die moedervlek, zien anderen mijn achterkant dagelijks. En terwijl ik er gisteravond in de spiegel naar staarde, besefte ik dat we geen idee hebben wat anderen zien wanneer ze naar ons kijken.

Zo herinnerde ik me opeens het evaluatiegesprek na mijn stage bij een opinieblad. Zelf vond ik het best goed gaan. Maar, zei mijn chef: 'Hanna moet nog werken aan haar presentatie.' Hij vond dat ik lijzig praatte, als een Amerikaans tienermeisje. Ook kleedde ik me weinig professioneel en werkte ik niet goed samen; ik deed dingen immers altijd alleen. Er bestond, kortom, een discrepantie tussen het beeld dat ik van mezelf had en het beeld dat mijn collega's van mij hadden. Destijds een schok. Maar wie goed oplet, ontdekt dat een dergelijke afwijking zich ook bij anderen voordoet.

De vriend die zichzelf heel sociaal vindt, maar erom bekendstaat dat hij mensen nooit laat uitpraten. De schrijver die denkt dat hij heel spontaan overkomt, maar door collega's wordt omschreven als iemand die altijd heel spontaan probeert over te komen. De jongen die denkt dat hij volkomen normaal eet, maar zijn omgeving doet walgen wanneer hij met open mond borrelnootjes verorbert. Het meisje dat denkt dat ze saai is, maar door alle mensen op het feestje als bruisend middelpunt van de avond wordt aangewezen.

En natuurlijk hebben we een vage notie van hoe we eruitzien; koesteren we een theorie over hoe we overkomen. Maar dat eerste is gebaseerd op een eendimensionaal spiegelbeeld en dat tweede is pure speculatie: nooit zullen we weten hoe ver we ernaast zitten. Dus zijn we in een openbare ruimte - trein, kantoorgebouw, supermarkt of kledingketen - dan zijn we in een ruimte vol mensen die geen idee hebben. Mensen die zien dat we hen zien, en dan aan hun eigen spiegelbeeld denken, terwijl wij zien dat ze ons zien, en dan aan ons eigen spiegelbeeld denken.

En zo begreep ik opeens dat er een vreemde vrouw door Amsterdam waart. Ze lijkt op mij, ze heeft mijn naam en draagt mijn kleding. Ze doet mijn werk en tijdens verjaardagen vertelt ze dingen die ik heb beleefd. Maar dat doet ze met een stem die ik niet ken. Grimassen die ik nooit zie. Een houding die mij vreemd is. Een achterhoofd dat me net zo weinig zegt als de onderkant van de stoeptegels waar ik overheen loop. Ja, er trippelt al jaren iemand rond die zich voor mij uitgeeft. Ik zal haar nooit helemaal leren kennen. En kan alleen maar hopen dat ze het niet grondig voor me zal verpesten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.