We hebben een nieuwe Ria Beckers nodig, in Bokito-kleren

In de verwarring over de verkiezingsoverwinning van Trump - en de vraag: kan dit in Nederland en Europa ook gebeuren? - kwamen naast allerlei verstandige analyses ook de nodige rare beweringen voorbij.

Ria Beckers. Beeld ANP

Gelukkig maar, want daarom heb ik wat minder schroom om te melden waar ik zelf aan dacht. Ik dacht aan Ria Beckers. Voor de jongere lezers onder ons: Ria Beckers was, in de jaren zeventig en tachtig, de eerste vrouwelijke fractievoorzitter in de Tweede Kamer, namens de PPR, de Politieke Partij Radikalen, een progressieve afsplitsing van de Katholieke Volkspartij (KVP) en de Anti Revolutionaire Partij (ARP). De KVP en de ARP zouden later opgaan in het CDA, de PPR, inclusief Ria Beckers, in GroenLinks. Ik hoop dat u er nog bent.

De PPR was de eerste milieupartij van Nederland. De PPR sprak bovendien over 'de menselijke maat', over 'kleinschaligheid' en over het basisinkomen. Van die eerste twee begrippen hoor je nauwelijks nog iets, het derde, het basisinkomen, is afgestoft door Rutger Bregman, waarvoor hulde.

De PPR stond bekend als een zogeheten getuigenispartij. Een getuigenispartij heeft beginselen, een maatschappijvisie, waaraan consistent wordt vastgehouden, ongeacht de waan van de dag. De PPR werd nauwelijks serieus genomen en behaalde gemiddeld niet meer dan vier zetels.

Dat kwam ook omdat Ria Beckers een handicap had. Als ze in vervoering raakte, sloeg haar stem over, het leek dan alsof ze ieder moment in huilen kon uitbarsten. Dat was niet zo, het was nu eenmaal haar stem, maar het was wat lastig luisteren. Ria Beckers scoorde extreem laag op de Bokito-ladder. Sterker: als ze nog geleefd had, was ze in haar uitstraling de absolute tegenpool geweest van Donald Trump en Geert Wilders.

Hoe kom je via Donald Trump - en enige omwegen - uit bij Ria Beckers? Het zal escapisme zijn, maar ik probeerde iets verstandigs te ontdekken in het verhaal van Trump. Dat vond ik in zijn aankondiging dat hij een importheffing van 35 procent zou gaan invoeren voor producten die Amerikaanse bedrijven in het buitenland laten maken. Vloeken in de kerk van de vrijhandel natuurlijk, maar ik was het uit milieu- en klimaatoverwegingen met hem eens. Waarom producten ver weg laten maken als je het dichtbij kunt doen? Ook goed voor het gemeenschapsgevoel, producten dichtbij huis maken. Ik schat heel onwetenschappelijk dat 80 procent van het wereldwijde transport - over de weg, over water, door de lucht - overbodig is, en slechts gestuurd wordt door perverse en bizarre marktprikkels.

Dan kom je al snel op de nadelen en de verliezers van de globalisering. Daar moet je mee oppassen, want voor je het weet, word je weggezet als een kneuterige provinciaal. Toch moet je wel blind zijn om de nadelen niet te zien. De wereld is een dorp, zeggen overtuigde globalisten, maar de behoefte aan een echt dorp moet niet onderschat worden.

Een echt dorp, en een echte gemeenschap, waarbinnen mensen een echte functie hebben, zich veilig voelen en uiteindelijk zeker genoeg om ook eens over de grenzen te kijken. Die basiszekerheid is vrijwel overal verdwenen, ook in veel steden trouwens.

Het veranderde platteland in Europa is de weerspiegeling van de dominantie van de wereldwijde markt. Kijk naar de schaalvergroting in de landbouw: megastallen met 50.000-plus kippen, maar zonder medewerkers, immense akkers met één boer op een reuzencombine, leeggelopen dorpen, verlaten schoolgebouwen, kerken en politie- en huisartsenposten, gesloten winkels.

Het percentage niet-werkenden onder de beroepsbevolking - je hoort er eigenlijk zelden nog iets over - is intussen onveranderd hoog, in Nederland dik boven de miljoen. Veel werkenden voelen zich tegelijkertijd onzeker en opgejaagd.

Die opstand van burgers, die is ook in Europa nog niet uitgewoed, dacht ik dus. En vervolgens: met kleinschaligheid, menselijke maat en basisinkomen had heel wat ongenoegen voorkomen kunnen worden. De voordelen van globalisering koesteren, de nadelen dempen. Een basisinkomen, opdat niemand zich nog waardeloos (want werkloos en uitgestoten) hoeft te voelen, en iedereen naar vermogen kan bijdragen. Kleine bedrijfjes, met echte werknemers, een mooier en levendiger platteland. En verdomd: zo kwam ik uit bij de PPR. En bij Ria Beckers. Hadden we toch maar naar haar geluisterd.

Het laatste nieuws is dat Donald Trump nog altijd van het Klimaatakkoord afwil, maar dat hij toch geen importheffingen wil gaan invoeren. Het oude verhaal dus: lagere belastingen en terug naar fossiele energie. Niets hoopvols aan te ontdekken.

Wat we nodig hebben is een nieuwe Ria, een Ria in Bokito-kleren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden