'We hebben een enorme informatie-achterstand'

Bij het begin van het politieke jaar kijken vier Kamerleden terug op hun eerste periode in Den Haag. Mohammed Mohandis (PvdA), Mark Verheijen (VVD), Mona Keijzer (CDA) en Henk Krol (50Plus) over Haagse kippendrift en de maakbaarheid van Nederland. Door

W


at is het raarst aan politiek Den Haag?

Mohammed Mohandis: 'De waan van de dag, de hijgerigheid, de snelheid.'

Mark Verheijen: 'De zijwindgevoeligheid. Elke dag is er iets dat je ervan kan weerhouden recht op je doel af te gaan. Die stroom aan moties en schriftelijke vragen, daarvoor ga je niet de politiek in. Je moet onderscheid maken tussen belangrijk en onbelangrijk, tussen dingen en dingetjes.'

Mona Keijzer: 'De waan van de dag, dat is wat mensen op dat moment belangrijk vinden. Dat is toch geen 'dingetje?'


Verheijen: 'Die bultrug Johannes - mensen kunnen dat belangrijk vinden, maar het leidt af.'


Keijzer: 'Voor de Partij voor de Dieren is dat de hoofdmoot.'


Mohandis: 'Toen ik in de gemeenteraad van Gouda zat, stelde ik vragen omdat ik benieuwd was naar het antwoord. In Den Haag stel je ook vragen om een onderwerp te claimen. Je dient een motie in om te onderstrepen waar je voor staat. In Gouda konden we twee keer vergaderen over de vraag of het verstandig was een motie in te dienen. In Den Haag is het: 'Waarom dien je geen motie in, joh?'


Henk Krol: 'Ik heb dertig jaar geleden ook rondgelopen in Den Haag, als voorlichter bij de VVD. Als je toen overwoog een motie in te dienen, haalde je de voorpagina van de krant! Dat is enorm gedevalueerd, dat is jammer.'


Verheijen: 'Het ergste van de 3.500 moties die de Tweede Kamer in een jaar indient, is dat we de illusie wekken dat we een oplossing voor alles hebben. Dat de overheid in staat is een risicoloze samenleving te creëren. Dat is zo in tegenspraak met wat een overheid kan. Daaraan gaat de politiek kapot.'


Keijzer: 'Ik vind het aanmatigend wat je doet, Mark. Ik vind het een onderdeel van een democratie om moties in te dienen. Een motie is een van de parlementaire instrumenten. Het is defaitistisch om te zeggen dat moties geen zin hebben. De regering dient uitspraken van de Kamer serieus te nemen.'


Verheijen: 'Maar moet je dan duizend keer per jaar iets serieus nemen?'


Keijzer: 'Het leven is hard, dan moet je maar geen minister worden.'


Zitten politici er voor zichzelf of om de wereld te verbeteren?

Mohandis: 'Toen ik in de lokale politiek zat, was het duidelijk: je maakt samen de stad mooier. In Den Haag gaan mensen tijdens debatten over wetsvoorstellen aan de haal met je verkiezingsprogramma. Dan denk ik: zitten we hier nu om Nederland beter te maken, of wil men even de PvdA jennen? Het is vaak eerst de politiek en dan het land.'


Krol: 'Dat gehakketak. Waar zijn we mee bezig? We willen toch allemaal dat het land beter wordt?'


Keijzer: 'Maar daarover verschillen we toch fundamenteel van mening?'


Verheijen: 'Dat vraag ik me af.'


Keijzer: 'De oppositie heeft een essentiële rol in de democratie. Ze moet dubbele zaken doorprikken, laten zien of er hypocrisie achter zit en of de regeringspartijen het compromis nog wel durven uit te leggen.'


Krol: 'Toch stoort dat gehakketak me. Ik doe daar niet aan mee. Laten we eens iets beter naar elkaar luisteren! En waarom voeren we kleine debatten niet in kleine zalen? Als je dichter bij elkaar zit, luister je beter naar elkaar.'


Werkt de Tweede Kamer efficiënt genoeg?

Keijzer: 'Wij zijn het hoogste orgaan van de democratie. We bespreken zaken die voor een minderheid belangrijk zijn en waarvan een meerderheid denkt: waar gaat dit over? Bedrijven zijn efficiënter. Daar gaat het om winst maken en het voortbestaan.'


Verheijen: 'Het parlementaire systeem is niet gebaseerd op efficiëntie. Het gaat erom het proces rond een wetsvoorstel goed te doorlopen, openbaar en transparant. We willen het zien.'


Krol: 'We zouden wel ogenblikkelijk elektronisch moeten gaan stemmen.'


Verheijen: 'Ik ben ervan overtuigd dat iedere minuut dat we over onszelf praten in het openbaar, onze positie geen goed doet. Mensen zijn geïnteresseerd in het resultaat. We moeten transparant zijn, maar het gaat wel erg veel over onszelf.'


Kunt u als Kamerlid het verschil maken of wordt u gesmoord in fractiediscipline?

Verheijen: 'Ik zit relatief lang in de politiek, maar ik probeer nog altijd die, wij noemen het zo, positief gerichte woede te houden. Dat je denkt: het moet anders. Zo lang je dat hebt en het niet als een gewone baan gaat zien, denk ik dat je het verschil kunt maken in Den Haag.'


Mohandis: 'Ik kom uit een volksbuurt. Daar heb ik ervaren hoe wantrouwend mensen zijn jegens de politiek. Sinds ik in Den Haag zit, probeer ik - het klinkt plat wat ik nu ga zeggen - zichtbaar te blijven voor de mensen die ik ken. Uit te leggen wat ik doe. Het lastige is dat Kamerleden een portefeuille hebben. Hoger onderwijs, in mijn geval. De link met de buurt waarin ik woon, is niet altijd direct te leggen. Je kunt met een specifieke portefeuille niet iedereen bedienen.'


Keijzer: 'Ik vind het een moeilijke vraag. We zijn allemaal, Henk misschien wat minder, onderdeel van een politieke partij die uitgangspunten heeft. Ik ben lid geworden van het CDA omdat ik het mens- en maatschappijbeeld van de partij deel. In de praktijk weeg ik af: brengt dit wetsvoorstel ons verder of maakt dit het probleem groter omdat er weer een zootje regels bovenop gaan?'


Mohandis: 'Er zijn momenten waarop je het verschil kunt maken. Het bindend studieadvies vind ik een slecht wetsvoorstel van Jet Bussemaker. Mijn partij zit in de regering, mijn eigen minister kwam met iets waarvan ik niet overtuigd was: toen kon ik proberen het voorstel te veranderen. Dat was een moment in Den Haag waarop ik dacht: 'Hèhè, wij zijn de baas.'


Zijn politici geobsedeerd door Twitter?

Keijzer: 'Ik vind het een mooi medium. Een aantal volgers stuurt mij constant nieuwsberichten over de zorg, mijn portefeuille. Dat vind ik geweldig.'


Verheijen: 'Ik volgde op een gegeven moment veel Kamerleden en journalisten. Dan denk je echt dat de wereld daar om draait. De belangrijkste tip is dus: volg niet te veel Kamerleden en journalisten. Ik heb op zeker moment veel collega-Kamerleden ontvolgd, en toen de rest van de samenleving gevolgd.'


Mohandis: 'De vraag is of de gemiddelde burger ons volgt op Twitter. Twitter is toch een wereldje van journalisten.'


Krol: 'In de winter stuurde ik een tweet: 'Wat zou het goed zijn als de buren elkaars besneeuwde stoepje zouden schoonvegen.' Een tweet van niks. Een half uur later kreeg ik een redacteur aan de lijn die mij daar drie zinnen over liet zeggen. De volgende ochtend was het opening Telegraaf! Het is me vreselijk tegengevallen dat zoiets onbelangrijks nieuws wordt.'


Verheijen: 'Ik had het vreselijk gevonden als je er een motie over had ingediend. 'Overwegende dat de overheid zich terugtrekt, spreekt uit dat Henk Krol vindt dat we het stoepje van de buurman moet vegen!' Maar politici mogen zich uitspreken over zaken in de samenleving.'


Keijzer: 'Daaraan moest ik wennen: als je wat zegt, kan het meteen een ding zijn.'


Mohandis: 'Volledig mee eens. Zeker als regeringspartij weegt alles wat je zegt zwaar.'


Welke tips waren belangrijk?

Mohandis: 'Martijn van Dam. Die zei: 'Probeer het vak te leren in het eerste jaar. Probeer gewoon alles te snappen. Wees goed inhoudelijk voorbereid op de debatten, probeer de beste te zijn op de deelonderwerpen die aan de orde komen. En blijf jezelf.' Ik ben nog steeds Mohammed Mohandis uit Gouda.'


Keijzer: 'Van allerlei mensen om me heen probeer ik advies te krijgen. Dat weeg ik dan.'


Verheijen: 'Ik heb veel contact met Ivo Opstelten. Met hem heb ik in het partijbestuur gezeten. In de fractie scherp ik me aan Mark Harbers. En inhoudelijk ga ik vaak te rade bij Frits Bolkestein. Ik doe Europa en ijk mijn standpunt altijd even bij hem. Hij heeft altijd iets interessants.'


Krol: 'Jan Nagel, zei: blijf dicht bij jezelf.'


Vinden ze het thuis nog leuk dat u Tweede Kamerlid bent?

Krol: 'Nou, het is in- en intriest, maar ik ben mijn partner kwijtgeraakt. Hij zag mijn terugkeer naar de politiek niet zitten en vreesde voor mijn onregelmatige en hectische werk als Kamerlid. Het goede nieuws is dat ik iemand heb leren kennen die daar goed mee kan leven!'


Mohandis: 'Ik ben nu een jaar getrouwd én een jaar Kamerlid. Ze vinden mijn werk thuis best intensief, maar ik denk dat als ze zien dat ik er gelukkig van word, zij het ook zijn. Ze steunen me om dit te kunnen doen.'


Keijzer: 'Ik heb mijn man gevraagd of hij het ermee eens was dat ik Kamerlid wilde worden. Dat het mega zou worden, dat wist ik. Hij weet ook dat dit mijn passie is. Een partner die je van je passie afhoudt, dat helpt niet. De kinderen vinden het nog steeds leuk, maar als ik op televisie bent, is dat al niet meer boeiend. Ja, duh.'


Verheijen: 'Het is een voordeel in de politiek als je vrijgezel bent, zoals ik. Het risico is dat ik moet zoeken naar momenten waarop ik loskom van Den Haag. In een gezin heb je gedwongen afleiding door allerlei praktische zaken. Daarom is het voor mij een zegen dat ik vrienden buiten de politiek heb.'


Mohandis: 'Ik heb een paar apolitieke vrienden die ik van tijd tot tijd ontmoet in de kroeg. Die zitten in de horeca, die volgen het allemaal niet zo. Ze vragen soms: 'Wat doe je daar eigenlijk?' Dan denk ik: ja, wat doe ik daar? Dan probeer ik het zo uit te leggen dat ze het begrijpen. Zeggen ze: 'Dus jullie praten alleen maar. O, jullie roepen zo af en toe wat.'


De Tweede Kamer is toch een muis in vergelijking met de olifant die de regering is?

Mohandis: 'Mensen zijn meestal banger voor een muis dan voor een olifant.'


Keijzer: 'Maar toch. Ik heb een halve medewerker en sta tegenover een toren met zevenduizend ambtenaren erin. Dus weet dat, beste kiezer. Mensen denken dat wij hier een hofhouding hebben rondlopen, maar het tegenovergestelde is het geval. We hebben een informatie- achterstand.'


Verheijen: 'Het lukt nooit om die achterstand in te halen, niet met vijf, niet met tien, met eenentachtig mensen extra.'


Keijzer: 'Er moeten mensen uit die torens waar de departementen zijn gehuisvest. Hoe meer ambtenaren, hoe meer wetgeving er komt.'


Mohandis: 'Maar de Tweede Kamer moet ook kritischer kijken naar wat van een ministerie wordt verwacht. We zeggen dat we de bureaucratie willen tegengaan, maar vragen bij ieder incident dat de overheid het regelt met een nieuwe wet. Nu komt er zelfs een wet om het pesten op scholen tegen te gaan.'


Verheijen: 'Toch maken we zelf uit of we lam of leeuw zijn. De één agendeert een thema, de ander heeft meer een controlerende rol. We zijn een volksvertegenwoordiging en zo sterk als we zelf willen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden