'We hebben de fascisten weggejaagd'

Israëlische verkiezingen voeren spanningen op tussen ultra-rechts en de Arabische minderheid...

UM EL-FAHM De onweersbui verandert de steile straten van Um el-Fahm in een waterval. Modderig bruin gutst het naar beneden. Maar het kan dinsdag de opperbeste stemming van Afu Agbaria niet bederven. ‘We hebben de fascisten vanochtend de stad uitgewerkt’, zegt hij, in het levendige kantoortje van Hadash, de kleine linkse Joods-Arabische partij in het Israëlische parlement. Aan de wand hangt een rode poster van inspirator Che Guevara.

Eerst was er Baruch Marzel, een beruchte Joods-extremistische kolonist uit Hebron, die zich ’s ochtends meldde om een stembureau in het Arabisch-Israëlische Um el-Fahm te bemannen. De Israëlische politie hield hem tegen, omdat zijn aanwezigheid tot onrust kon leiden. Daarna draafde voor dezelfde klus Arieh Eldad op, ook een berucht Joods kolonistenleider van de Palestijnse Westelijke Jordaanoever. De politie ontzette hem toen rellen rond het stembureau uit de hand dreigden te lopen.

‘Ze kwamen niet om thee met ons te drinken’, zegt de 59-jarige Agbaria, een Arabische Israëli die vierde staat op de lijst van Hadash. ‘Ze kwamen om te vertellen dat wij illegaal zijn in Israël, dat wij geen recht hebben om te bestaan.’

De strubbelingen op de Israëlische verkiezingsdag tekenen de verhitte sfeer die in de aanloop is ontstaan tussen Joods-ultra-rechts en de Arabische minderheid.

De religieuze kolonisten behoren al langer tot de fanatiekelingen, maar de verhoudingen zijn op scherp gezet doordat de seculiere partij Yisrael Beitenu een doorstoot dreigt te maken naar de politieke mainstream. Partijleider Avigdor Lieberman wil de Arabisch-Israëlische steden en dorpen in de ‘driehoek’ rond Um el-Fahm overdragen aan de Palestijnse Autoriteit, in ruil voor de Joodse nederzettingen die Israël in bezet gebied heeft gebouwd.

‘De aanhangers van Yisrael Beitenu zijn vooral Russen’, zegt de 42-jarige Khalil, die voor de gezelligheid koffie drinkt in het partijkantoor. ‘Het ironische is dat ik ook Russisch spreek, zoals veel Arabische Israëli’s van mijn leeftijd. Ik heb in Leningrad gestudeerd, op kosten van de Sovjet-Unie. Ja, St.-Petersburg heet dat tegenwoordig.’

Het zelfbewustzijn van de Arabische Israëli’s is het afgelopen decennium sterk toegenomen. Ze maken voor 20 procent deel uit van de bevolking – een ongeveer even groot percentage als de Russische Israëli’s. Voor hun identiteit leggen ze steeds meer nadruk op hun Palestijnse afkomst: ze zijn de nakomelingen van de Palestijnen die in 1948 zijn achtergebleven in de Joodse staat. Tot 1966 leefden ze onder Israëlisch militair bestuur, waarna ze volledige burgerrechten kregen. Wel hielden ze een achterstandspositie – vandaar dat de Sovjet-studiebeurzen in de jaren tachtig uitkomst boden.

De in de Sovjet-Unie geboren Lieberman heeft de loyaliteit van de Arabische Israëli’s aan de Joodse staat steeds betwijfeld. Hij rept van een ‘vijfde colonne’. Liebermans uitspraken vonden weerklank onder Joodse Israëli’s tijdens de Gaza-oorlog, die massaal Arabische Israëli’s op de been bracht voor tegendemonstraties. Een woedende menigte belaagde toen twee Joodse Israëli’s in Um el-Fahm.

‘Ik hoop dat het iedereen na vandaag duidelijk is dat Um el-Fahm bezet is door de aanhanger van Hamas en Hezbollah’, zegt Baruch Marzel, nadat de politie hem bij de stad heeft weggestuurd. ‘Het is niet meer in onze handen.’

Stadsbewoners zien dat anders. ‘Het was een provocatie’, zegt restauranthouder Nabil Sa’ad. ‘Zijn komst had dezelfde intentie als het bezoek dat Ariel Sharon in 2000 aan de Tempelberg bracht.’ De rellen die daarna in de streek rond Um el-Fahm uitbraken, zijn hard door de Israëlische politie neergeslagen: 13 Arabische-Israëli’s werden doodgeschoten. ‘Met het wederzijdse vertrouwen is het niet meer goedgekomen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden