We geven niets terug, in alle eerlijkheid

De minister van Financiën over de lastenverlichting van 5 miljard euro: 'Mensen moeten niet denken: ik heb nu dit stuk terug, maar dit stuk nog niet, wanneer krijg ik dat?'

Minister Jeroen Dijsselbloem (L) van Financien en staatssecretaris Eric Wiebes (R) van Financien zijn met partners op weg naar het Binnenhof. Beeld ANP

Na jaren van bezuinigen en belastingverhogingen krijgen de Nederlanders nu 5 miljard euro terug. Maar zo mogen we de lastenverlichting van 5 miljard niet zien, waarschuwt minister Dijsselbloem van Financiën. Want voordat je het weet, denken belastingbetalers dat ze álles wat ze de afgelopen jaren hebben ingeleverd, terugkrijgen.

'We kunnen niet al het beleid van de afgelopen jaren nu corrigeren of terugdraaien', zegt Dijsselbloem dinsdag in een gesprek met journalisten nadat hij de begroting van volgend jaar heeft aangeboden aan de voorzitter van de Tweede Kamer. 'We geven niets terug, in alle eerlijkheid.'

Is het niet logisch dat mensen de 5 miljard ervaren als compensatie voor alle lastenverzwaringen van de afgelopen jaren?

'Ik snap heel goed dat mensen denken, eerst ben ik wat kwijtgeraakt en nu krijg ik daar een stukje van terug. Maar ik wil niet de indruk wekken dat allerlei maatregelen, ingrepen en hervormingen van de afgelopen jaren zullen worden teruggedraaid of de komende jaren financieel worden gecompenseerd. Ik wil helemaal wegblijven van die belofte.

'Veel van die maatregelen kunnen we ook helemaal niet terugdraaien, zoals het hervormen van de AWBZ en de verhoging van de pensioenleeftijd. We hebben een crisis achter de rug. Daarvoor hebben we goede jaren gehad, hoewel dat deels op krediet was.

'Daarna hebben we het welvaartsverlies met elkaar gedragen. Dat kun je niet zomaar teruggeven. Mensen moeten niet gaan denken: nou, ik heb dit stuk terug gehad, maar dit stuk nog niet, wanneer krijg ik dat? Zo gaat het niet werken.'

Minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën voorafgaand aan de presentatie van de miljoenennota met het originele koffertje dat zijn voorganger Pieter Lieftinck voor het eerst gebruikte op Prinsjesdag van 1946. Beeld anp

De Raad van State oordeelt streng over uw begroting en uw 5 miljard. Een gemiste kans, zegt uw belangrijkste adviseur, en vol risico omdat de economische groei onzeker is.

'Daarom zeg ik: het op orde brengen van de begroting is nog niet klaar. Het blijft precair. Als alle somberheid van de Raad van State werkelijkheid zou worden, rondom de rente, de olie, de euro, de internationale handel en de situatie in bijvoorbeeld het Midden-Oosten, dan is onze begroting nog heel kwetsbaar.

'De Raad van State vindt dat nu de grote belastingherziening er niet is gekomen, je ook de lasten op arbeid in de koelkast moet zetten en alles op het verkleinen van het tekort moet inzetten. Wij zoeken juist een balans tussen volledige prioriteit geven aan tekortreductie of aan het economisch herstel.

'De structurele economische groei is 1 à 1,5 procent en dat is nog te zwak om volledig voor het tekort te gaan. Zeker niet als je nog een heleboel werkloosheid hebt weg te werken. En veel welvaart die je bent kwijtgeraakt, terug te halen.

'Zitten er risico's in deze begroting? Zeker. We hebben echt nog niet voldoende buffers om een volgende crisis op te vangen. Dat hadden we trouwens ook niet gehad als we de 5 miljard hadden besteed om het tekort te verlagen. We blijven echt het tekort de komende jaren naar beneden drukken, maar we geven daar niet totale prioriteit aan.'

U verlaagt de belastingen vooral voor werkenden met 5 miljard. Dat is ongericht als je het vergelijkt met een gerichte investering van dat bedrag in bijvoorbeeld onderwijs. Levert dat niet meer economische groei op?

'Die 5 miljard lastenverlichting zorgt voor een extra economische groei van 0,3 procentpunt. Vooral aan de onderkant van de arbeidsmarkt houden mensen te weinig over en tegelijk vinden werkgevers ze te duur. Daar zetten we die lastenverlichting vooral op in.

'Daarmee pakken we het grootste probleem, de grootste zwakte en een van de meest concurrentiebeperkende factoren in de Nederlandse economie aan. Dat is de enorme belastingdruk op arbeid. Er zit een veel te groot bedrag tussen wat een werknemer een werkgever kost en wat die werknemer uiteindelijk in zijn hand krijgt. Daar proberen we met die 5 miljard wat aan te doen.

'Zeker kun je dat geld goed besteden aan onderwijs. Graag. Maar ons onderwijs is internationaal al van topniveau en nóg meer geld is niet de oplossing. Geld is in het onderwijs niet het grootste probleem. De kwaliteit van het onderwijs en van schoolleidingen, daar moet nog veel aan gebeuren en dan kun je kinderen verder krijgen in het onderwijssysteem - maar goed, dat is mijn oude hobby, onderwijs.'

Minister Jeroen Dijsselbloem van Financien presenteert in de Tweede Kamer het koffertje met de rijksbegroting en miljoenennota. Beeld anp

Voor alle koopkrachtplaatjes staat een plus, geen min. Toch gaan ruim 1 miljoen van de 7 miljoen huishoudens er in koopkracht op achteruit. Maar het kabinet zegt: iedereen gaat erop vooruit. Hoe zit dat?

'Wij kunnen niet garanderen dat iedereen erop vooruit gaat. Ouderen met een vermogen bijvoorbeeld kregen een ouderentoeslag, maar die gaat verdwijnen. We hebben alle inkomensgroepen net boven de nul getrokken. Voor uitkeringsgerechtigden en ouderen blijft het daar dan ook bij, in alle eerlijkheid: net boven de nul. Om dat mogelijk te maken, hebben we fors geld ertegenaan gezet - bijna 900 miljoen. Dat is eenmalig. Maar zo kijken we elk jaar naar de verwachte koopkrachtplaatjes. En als we iets zien dat ons niet bevalt, dan repareren we dat.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden