We gaan naar Auschwitz toe

In het programma Studio Sportzomer sprak Paul de Leeuw maandagavond meerdere malen zijn bewondering uit voor de kwaliteit van de barakken van Auschwitz. In films zag het er altijd zo armoedig uit, maar wat hij had gezien, was indrukwekkend: 'Goede barakken. Dikke muren. Heel stevig. En ook veel minder dan verwacht.'

Vergissen is menselijk: De Leeuws' houten barakken zijn grotendeels vergaan. Bovendien: die stenen barakken zijn ook stevig. Vakwerk. Dat zie je niet meer tegenwoordig. De executiemuur, die toch iets te verduren heeft gehad, staat erbij alsof hij gisteren is gemetseld.

De Leeuw had zijn vader, woonachtig in Polen, overgehaald om zijn tachtigste verjaardag in Krakau te komen vieren, zodat hijzelf in het programma kon aanschuiven. Auschwitz, verjaardag én op tv. Roem is een efficiënte ziekte.

Woensdag zou Oranje het vernietigingskamp bezoeken. Zoiets doen Nederlanders vanzelfsprekend. Tijdens het WK in Zuid-Afrika hadden ze ook al Robbeneiland bezocht en dat was iedereen goed bevallen. Alleen Arjen had iets anders verwacht.

Ik stond maandagochtend trouwens bij de Hollandsche Schouwburg om de Oranjeselectie uit te zwaaien, maar ik had me helemaal in de ver- treklocatie vergist. Daar stond ik met mijn oranje buttplug, want je vraagt niet wat het land voor jou kan doen, samen met Mark Rutte trouwens, als de jongen in de oranje-gestreepte pyjama.

Rutte baalde behoorlijk. Hij kon ook al niet naar de wedstrijden: de EU-regeringsleiders boycotten het toernooi vanwege de erbarmelijke wijze waarop oud-premier Timosjenko in Oekraïne gevangen wordt gehouden.

Ik vond de mishandeling van Timo-sjenko een beetje tegenvallen. Op een krantenfoto toonde zij laatst haar blote buik, en je moest je kin haast op haar venusheuvel leggen om een piepklein blauw plekje te kunnen zien. Je moet van blote buiken afblijven, maar een EK had ik me er niet om door de neus laten boren.

Dinsdag en woensdag ontstond in Studio Sportzomer bezorgdheid over wat Auschwitz met de Oranjejongens zou doen - of zij niet te zeer overstuur zouden raken, zo vlak voor het toernooi.

Robert Maaskant, oud-trainer van Krakau, brak een lans voor de wijze waarop Polen met Auschwitz 'omgaan'. 'Het is onderdeel van hun geschiedenis. Die mensen leven ermee. Ze maken het ook niet groter dan het is.'

Ik had niet zo'n hoge pet op van Polen, maar dit viel niet tegen. Wie heeft geen broertje dood aan mensen die Auschwitz groter maken dan het is? Ik ken ze niet, maar als ik ze tegenkom, zal ik zeker 'overdrijvers' zeggen.

Voor belangrijke wedstrijden kwam judoka Dennis van der Geest tijdens het hardlopen weleens langs de graven van Nederlandse verzetshelden. Dat was ook erg. Maar dan dacht hij gewoon - en dit wilde hij de Oranjespelers ook meegeven - 'dat zij waren gestorven voor een reden', zodat hij nu 'in alle vrijheid kon sporten'.

Slachtoffers van Auschwitz hebben geen graf, nu, in de lucht misschien, door Paul Celan gegraven, maar het blijft een mooie gedachte om iets positiefs te halen uit de Holocaust. 1,3 miljoen in de modder vertrapt, maar van de andere kant eten we ook weleens een gebakje. Primo Levi heeft er niets meer aan, het is nog niet te laat om Imre Kertész een beetje op te beuren.

We hoeven ons geen zorgen te maken over onze jongens. Het eerste uur Auschwitz is even schrikken. Maar staand op dezelfde aarde als waarover de gevangen zich hebben voortbewogen, die allang in de hemel zijn, kun je zomaar een historische sensatie krijgen, zoals Johan Huizinga die beschreef: de gewaarwording dat je contact met het verleden maakt. Als je je ogen stevig sluit, en even heel goed luistert, kun je de engeltjes zacht en zuiver 'Holland' horen zingen, 'Holland spreekt een woordje mee'.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden