'We gaan ervan uit dat het veilig is'

Een persconferentie over een ramp in China? Dat was een jaar of zes geleden niet denkbaar. Vandaag werden er in de nasleep van de ramp in Tianjin zowaar twee persconferenties georganiseerd. De voorlichting is inderdaad geprofessionaliseerd, zegt correspondent Marije Vlaskamp, 'maar de informatiewaarde blijft schamel.'

Rook vanuit brandende containers na de explosie in TianjinBeeld epa

Tijdens de eerste persconferentie stelde een Chinese journalist beleefd een vraag aan de betrokken autoriteiten; hoe kunnen de bewoners voorzorgsmaatregelen nemen, nu nog niet duidelijk is welke chemische stoffen er precies in de lucht zitten? Het antwoord van de milieudienst irriteerde de aanwezige pers: 'Ze zeiden alleen dat de lucht wordt gemonitord op veel voorkomende ingrediënten in fijnstoffen, en dat die waarden binnen de perken blijven. Dus wordt aangenomen dat het verder wel veilig is.'

De autoriteiten kunnen niet aangeven of er gevaarlijke stoffen zijn vrijgekomen. Ondertussen hangt er nog steeds een grote wolk boven het rampgebied.

Vrijwilligers dragen mondkapjesBeeld afp

Gasmaskers

De bewoners zijn in grote mate afhankelijk van staatsmedia. Dan kan de overheid zich er niet vanaf maken met de aanname dat alles wel veilig is tot het tegendeel is bewezen, meent Vlaskamp: 'Ik heb politiekordons met grote gasmaskers gezien in het rampgebied, dat is niet zomaar. Dan kun je toch op zijn minst een tip geven aan de gewone mensen? Draag een mondkapje, ga niet joggen, houd je ramen gesloten. Ik kom uit Rotterdam, daar weet iedereen door talloze gemeentelijke voorlichtingscampagnes dat je ramen en deuren tot nader order moet sluiten wanneer er iets aan de hand is in de haven. De autoriteiten hier hebben een andere benadering: we gaan er maar van uit dat het veilig is.'

Vlaskamp ziet wel degelijk Chinese collega's die goed werk verrichten, maar zij hebben commando's van leidinggevenden die weer worden geïnstrueerd door propaganda-autoriteiten: 'Het is echt niet dat ze niet willen. Er worden berichten geschreven waar een inschatting wordt gemaakt van het gevaar, of feiten gemeld die gebaseerd zijn op informatie van bronnen die aan het werk zijn in het rampgebied, maar die berichten kunnen elk moment weer worden verwijderd.'

Massapaniek

Waarom houden de autoriteiten zich dan zo op vlakte? Volgens Vlaskamp heeft dat te maken met de reële angst voor massapaniek: 'De verstedelijkte zone rond het rampgebied is met zo'n 2,6 miljoen dichtbevolkt. Daarnaast ligt nog een miljoenenstad, en op nog geen honderd kilometer afstand de hoofdstad Peking. Als al die mensen allemaal tegelijk gaan denken dat het niet veilig is, heb je een probleem. Dat zou in Nederland niet anders zijn.' De Chinese reactie op de officiële informatie van de overheid is verdeeld: 'Je hebt mensen die het voor waar aannemen, en zich dus veilig voelen. Maar je hebt ook mensen die nu helemaal niets meer geloven.'

Vlaskamp heeft de tweede persconferentie in Tianjin niet afgewacht, en is weer naar Peking vertrokken. 'Ten eerste omdat ik meer overzicht heb in Peking. Om goed verslag te kunnen doen, heb ik veel gecompliceerde informatie nodig. In Tianjin ben ik afhankelijk van traag mobiel internet. VPN-verbindingen waarmee censuur te omzeilen is, werken niet. Ik wil toegang tot een mix van Chinese media en internationale media. Daarnaast is er een veiligheidsrisico: 'Vandaag is regen voorspeld, dat brengt de nodige risico's met zich mee. Ik zie niet in waarom ik mezelf daaraan bloot zou stellen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden