'We blijven achterstand naar de wijk importeren'

Waar veel witte Nederlanders wegtrokken uit de wijk, bleef Tom Harreman. Sinds zes jaar is deze PvdA'er voorzitter van de deelgemeente Delfshaven, die in niets meer lijkt op het Rotterdam van zijn jeugd....

- Wat was afgelopen jaar de grootste meevaller voor Delfshaven?

'Dat Turkse en Marokkaanse organisaties in de wijk voor het eerst elkaar hebben gevonden. Dat ze samen tegen de deelgemeente hebben gezegd dat ze zelf verantwoordelijkheid willen nemen bij het oplossen van de jongerenproblemen.'

- En wat de grootste tegenvaller?

'Het baart me zorgen dat er een zekere intolerantie de wijk in sluipt. Marokkaanse jongeren hebben deze zomer een beoogd raadslid van de SP weggepest vanwege zijn seksuele geaardheid. Een maand daarvoor moest een homosociëteit in het Oude Westen sluiten na bedreigingen. En gescheiden vrouwen werden door jongeren voor hoer uitgemaakt.

'Ik weet niet of het structureel is. Ik hoop het niet. We moeten alert zijn op sluimerende negatieve gevoelens ten aanzien van personen die anders zijn. In de cultuur van de mensen die hier zijn komen wonen, bestaan soms sancties en gebruiken die zich niet altijd even goed verhouden tot de Nederlandse normen en waarden. Daarin wrikt en schuurt de multiculturele samenleving, die ervan uitgaat dat je mensen in hun cultuur moet respecteren.'

- In hoeverre is Delfshaven eigenlijk nog Nederlands?

'Soms is de Nederlandse samenleving hier inderdaad heel ver weg. Tweederde van de 73 duizend inwoners is allochtoon. Turken of Marokkanen die geen Nederlands spreken, kunnen hier in hun eigen gemeenschap, in bakkerijen, slagerijen, reiswinkels carrière maken.

'Delfshaven is wel Nederlands in de zin dat de overheidsinstanties een ideologie van tolerantie en sociale integratie uitdragen. Delfshaven is ook Nederland als je kijkt naar het sociale zekerheidstelsel. Maar Delfshaven is niet Nederlands of Rotterdams zoals veertig jaar geleden. Laatst was hier iemand uit Rusland op bezoek. Hij keek in de tram verbaasd om zich heen en vroeg: ''Waar wonen nu de Nederlanders?'' Er zijn hier straten waar bijna alleen Marokkanen wonen, waar Kaapverdianen de overhand hebben of waar Turks de voertaal is.'

- Is integreren wel mogelijk in een wijk waar nog maar eenderde van de bevolking Nederlands is?

'Mensen die hier wonen vragen zich wel eens hetzelfde af. Een Marokkaan vroeg me hoe hij in Nederland moet integreren, zolang Nederlanders uit de wijk verhuizen. Straten met alleen mensen van een etnische groep zijn niet goed voor de Nederlandse samenleving. Daarom moeten we toe naar een woningtoewijzingssysteem dat mensen gelijkmatiger over de stad verdeelt.

'Het gaat mij bij integratie overigens vooral om een aantal basisafspraken. Dat mensen hun vuilnis niet van het balkon pleuren, maar het op tijd aan de straat zetten. Ook dat ze geen lawaai maken en rekening houden met de buren.

'Ik geloof niet in het romantische idee dat alles vanzelf integreert. Ik hou niet van de normatieve praatjes van Nederlanders die zeggen dat allochtonen moeten integreren. In de praktijk blijkt dat weinig Nederlanders hun deur openzetten voor buitenlanders.

'Zolang de Nederlandse samenleving kansen biedt aan migranten, voorkom je dat mensen van bijvoorbeeld het Turkse platteland terugvallen op hun eigen traditionele cultuur, terwijl zelfs in hun thuisland de situatie snel verandert. Daarom ook denk ik dat schotelantennes niet simpelweg kunnen worden beschouwd als een gevaar voor integratie. Juist via hun eigen tv-programma's zien mensen dat de situatie in hun eigen landen ook snel verandert.

'Maar het meest wezenlijk voor geslaagde integratie is dat wordt voorkomen dat kinderen zonder diploma van school gaan. Het elkaar begrijpen en verstaan is de minimale voorwaarde voor integratie. Dat is hier nog niet bereikt.

'Kinderen van 4 hebben hier een taalvaardigheid die Nederlandse kinderen van 2,5 hebben bereikt. We willen dat kinderen vanaf 2,5 jaar samen met hun ouders vertrouwd raken met het Nederlands onderwijssysteem. We denken dat het goed is om de basisschool in dit soort wijken met een jaar te verlengen, om de kinderen optimaal klaar te stomen voor het voortgezet onderwijs. Hierover wordt nu gedacht, maar het betaalt zich pas over twintig jaar uit. Als we er in slagen te voorkomen dat jongeren vroegtijdig de school verlaten, wordt de verleiding voor hen minder groot om bijvoorbeeld een eigen drugsimperium op te bouwen. Dan biedt de wijk ook perspectief op een loopbaan in de burgerlijke samenleving.'

- Hoe maakbaar is Delfshaven? Wat kan een bestuurder hier nog voor elkaar krijgen?

'De ontwikkelingen in deze wijk zijn voor een groot deel onbedoelde gevolgen van de eenwording van Europa. Nederland is het liberaal dieptepunt van Europa en Delfshaven is dat weer in Nederland. Drugsverslaafden vinden het prettig in Nederland en het prettigst in oude stadswijken als Delfshaven. Hoeveel agenten zijn hier niet bezig met harddrugs? Als het taboe op liberalisering van harddrugs zou worden doorbroken, kunnen heel veel agenten zich op andere dingen concentreren.

'Ik en het bestuur hier lossen de drugsproblematiek niet op, zolang er geen internationale overeenstemming is over het drugsbeleid. Hetzelfde geldt voor de internationale migratiestroom en de toenemende segregatie. Dat lost Delfshaven noch Rotterdam noch Nederland op, zolang er internationaal geen andere afspraken worden gemaakt. Dit onderwerp blijft een soort taboe. We praten wél over de rijkdom van een multiculturele samenleving, maar niet over de achterstand die we importeren. Ook het groeiend aantal illegalen in de wijk kunnen wij niet veranderen, zeker niet zolang de overheid niet eens in staat is om de illegalen die verworden zijn tot draaideurcriminelen uit te wijzen.

'Jaar in jaar uit wordt achterstand naar deze wijk geïmporteerd. Voor gezinsherenigers en asielzoekers is het prettig dat ze hier een kans krijgen om een leven in Nederland op te bouwen. Maar voor de wijk betekent het dat het nooit een rustig burgerlijk gebied zal worden.

'De consequenties van de definitieve vestiging van allochtonen in Nederland, dringen nu pas door. Wat doen we voor de allochtonen die ouder worden? Wat betekent het verblijf van zo veel migranten voor onze eigen cultuur van tolerantie? Hoe moeten we omgaan met de islam in Nederland?

'In wijken als deze worden die vragen het eerst actueel. Delfshaven is de kraamkamer voor nieuwe Nederlanders. Dat moet meer erkend worden. Temeer daar dit proces nog jaren zal doorgaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden