'We betalen schoolgeld voor onderwijs, niet voor propaganda'

Sinds kort kunnen studenten linksigheid van docenten melden bij 'Linkse indoctrinatie op mijn universiteit'. Oprichter Yenaz Ramautarsing (26) raakte geïnspireerd door Ayn Rand.

Nederland geldt als een vrij land, maar in het onderwijs is hersenspoeling aan de orde van de dag. In dit land zegt een docent tegen een leerling: 'Jij bent veel te slim om rechts te zijn.' In dit land ook geven docenten politieke instructies, zoals op de dag van de statenverkiezingen ten tijde van Rutte I: 'Ga vandaag allemaal stemmen, en vooral niet op een van de coalitiepartijen!'


Zo maak je van studenten een kudde linkse schapen. Sinds een paar maanden blijft het niet meer onopgemerkt. Bovenstaande uitspraken staan gerapporteerd op de Facebookpagina 'Linkse indoctrinatie op mijn universiteit', opgericht en beheerd door Yernaz Ramautarsing, student politicologie aan de Universiteit van Amsterdam.


Die opleiding gold lang als een der roodste van de lage landen. 'In colleges gaat het altijd over marktfalen, nooit over marktsucces', zegt Ramautarsing, geboren in Paramaribo in 1987. Hij deelde zijn ergernis op Facebook. Die bleek breder te leven. Het idee voor een 'meldpunt linkse indoctrinatie' ontstond nadat een goede vriendin haar VU-docent Europees Recht had horen uithalen naar reactionaire tegenstanders van het Europese project. 'We betalen schoolgeld voor onderwijs, niet voor propaganda', zegt Ramautarsing.


In het Atrium, de mensa van de politicologen, haalt hij werk tevoorschijn van de vrouw die hem in zijn offensief inspireert, Ayn Rand, de oppergodin van het laissez-faire-kapitalisme. Rand, geboren Alissa Zinovievna Rosenbaum, verruilde in 1926 de Sovjet-Unie voor de Verenigde Staten, waar zij zich ontwikkelde tot fanatiek bestrijdster van overheden en ander collectivistisch onkruid. Money is the root of all good, is een aforisme van haar hand. Alan Greenspan behoorde tot haar leerlingen.


In het Atrium, een plek waar nog niet zo lang geleden Het Communistisch Manifest circuleerde, mag ze een opvallende verschijning heten. Oud-hoogleraar Hans Daudt, in 1969 doelwit van 'kritiese antikapitalistiese studenten', karakteriseerde de opleiding politicologie van de UvA ooit als '50 procent marxisme, 40 procent feminisme en 10 procent kritiek op boeken die we nooit gelezen hebben'.


Anno 2013 hangt in een trapgat nog een portretje van 'onderwijslieveling' Karl Marx. Een borstbeeld van Lenin dat in het bezit was van de politicologenvereniging Machiavelli, blijkt vorig jaar te zijn gebruikt voor een sneeuwpop. Onder de oppervlakte is het ideologische verleden nog alomtegenwoordig, vindt Ramautarsing. 'Bij een vak als Politieke Economie krijg je nog steeds neomarxisten als Gramsci. Waarom niet een of twee essays van Ayn Rand op de literatuurlijst? Waarom geen aandacht voor kapitalistische denkers als Hayek of Milton Friedman? Feminisme is alleen maar Simone de Beauvoir. Ayn Rand is de meest invloedrijke vrouwelijke filosofe ooit! Waarom wordt ze niet eens genoemd?'


Misschien omdat Rand niet zozeer opkomt voor de rechten van de vrouw, als wel voor die van het gezonde egoïstische individu dat wordt geplukt, gehinderd en ingetoomd door ziekelijke profiteurs, luie parasieten en expansionistische overheden. Uit belastinggeld betaalde sociale voorzieningen zijn bij Rand diefstal. Bij de Tea Party zijn ze fan, Ted Cruz citeerde haar veelvuldig in zijn kruistocht tegen Obamacare.


Op de Radboud Universiteit Nijmegen laat waardering voor de hogepriesteres van het eigenbelang nog op zich wachten. Deze onderwijsinstelling heette lang 'het Havana aan de Waal'. Het mag geen toeval heten dat het Facebookmeldpunt hier snel werd opgepikt en inmiddels een Radboudstudent als co-beheerder heeft. Qua meldingen is 'Havana' nu koploper van de pagina. Studenten hoorden er docenten onder meer de planeconomie prijzen en ageren tegen 'racistische' films met Arnold Schwarzenegger. 'Het is goed om te merken dat je een snaar hebt geraakt', zegt Yernaz Ramautarsing.


Hij is niet de eerste die 'linkse censuur' in het Nederlands onderwijs op het spoor komt. Zo kaartte politicoloog Meindert Fennema, nu met emeritaat, een paar jaar terug het gedrag aan van feministische collega's op de UvA. Die hadden de opening van het academisch jaar door Ayaan Hirsi Ali proberen te verhinderen. Interessant is dat Fennema, tot 1989 CPN-lid, in zijn marxistische jaren tegen heel andere praktijken had geageerd, zoals de invloed van de bourgeoisie en het grootkapitaal, gepersonifieerd door Hans Daudt. Ook Yernaz Ramautarsing was eerder in zijn leven een 'diehard socialist' in de ban van Che Guevara. Malcom X heeft nog steeds een plekje in zijn hart.


Waar mensen van politieke ideeën veranderen, is vaak ook continuïteit. Bij Fennema valt die te ontwaren in een voorliefde voor het plagen van nette burgers - eerst met Marx, later met Wilders. De goedlachse Ramautarsing is de eerste om toe te geven dat de continuïteit bij hem zou kunnen schuilen in een radicaal politiek temperament. 'Ik houd van een gedachtengoed waarin alles klopt en van het logisch toepassen daarvan.'


Les extrêmes se touchent, zeggen de Fransen. Fanatieke atheïsten hebben vaak een strengreligieus verleden. De overeenkomst tussen Che en Rand is dat ze geen van beiden aan compromissen en grijstinten doen. Ramautarsing ontdekte Rand op zijn 19de. In dat jaar werkte hij in Paramaribo in een restaurant. Zijn broer, die al in de ban was van Rand, stuurde hem per post een exemplaar van haar magnum opus Atlas Shrugged, recentelijk opnieuw in het Nederlands vertaald als Atlas in staking en door lezers van Time Magazine gekozen tot een-na-invloedrijkste boek van de twintigste eeuw (na de Bijbel): 'Het greep me echt bij de keel. Ik las nachtenlang door en wist meteen: ik moet alles wat ik ooit heb gedacht heroverwegen.'


Rands Europese lezersschare is de laatste jaren sterk gegroeid. Mark Rutte prees haar in 2011 als een 'grote geest' van het liberalisme. Helaas, op de UvA komt ze er niet in. 'Het ergerde me vanaf het begin dat docenten Amerika afschilderden als een achterlijk land, alleen maar omdat ze geen verzorgingsstaat hebben. Kritische theorie is op de UvA altijd linkse kritische theorie. Nou: Ayn Rand was ook heel kritisch!' Ook gedweep met Obama stoort hem mateloos en hij plaatste menige kritische interruptie. Slikten docenten die makkelijker vanwege zijn huidskleur? 'Dat zou kunnen. Maar mijn huidskleur is evengoed een nadeel. Heel vaak krijg ik reacties in de trant van: jij hoort aan onze kant te staan.'


Inmiddels hebben ook middelbare scholieren het meldpunt ontdekt. Een 16-jarige gymnasiumleerling vroeg zijn docent Frans: 'Waarom zijn bijna alle Franse denkers die wij bespreken links?' Diens antwoord: 'Omdat ze gelijk hebben.' Voor straf kwam het op Facebook.


'Indoctrinatie is overdreven'

'Het is kwalijk als docenten een verkapt stemadvies geven, maar het begrip linkse indoctrinatie is gechargeerd', stelt antropoloog Martijn Dekker (32). Hij is de enige UvA-docent die zich tot nog toe op Facebook in de discussie mengde. Op 21 oktober meldde hij 'om mogelijke reacties alvast voor te zijn' Marx te gaan behandelen, zij het alles behalve kritiekloos. 'Ik hoorde over de Facebookpagina van een collega. Die was het er totaal niet mee eens. Ik begeef me graag op Facebook en vind het prima dat deze discussie wordt gevoerd. Het is alleen jammer dat je op de pagina de indruk krijgt dat Yernaz Ramautarsing vooral zichzelf in de schijnwerpers wil zetten, want zijn punt is interessant. Ik vind het ook jammer dat ik hem en andere critici nooit in de les heb gehad. Ik was graag het debat met ze aangegaan. Het is fijn als studenten geëngageerd zijn.'


Van een marxistische signatuur van de sociale wetenschappen kun je niet meer spreken, zegt Dekker. 'Wel is het zo dat er veel progressieve denkers worden behandeld. Dat heeft in de eerste plaats te maken met het karakter van de sociale wetenschappen - de meeste belangrijke sociale wetenschappers zijn progressief. In de economie heb je interventionisten en laissez-faire-denkers, die kun je tegenover elkaar zetten. Ik doceer over globalisering: bijna alle belangrijke boeken kun je als 'links' bestempelen. Waar de critici aan voorbijgaan, is dat we al die 'linkse denkers' zeker niet onkritisch behandelen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden