We betalen een hoge prijs voor onze koopjesdrift

Documentairedrieluik De prijsvechter gaat over het succes van discountketens als de Action. 'Wij winkelen ons werkloos.'

Koopjesjagers in de Action.Beeld ANP

Ria Struijk was 'gelijk verkocht' toen ze voor het eerst in de Action kwam. Haar karretje puilde uit. Spotgoedkope schoonmaakmiddelen, schoolspulletjes, kaarsen, waspoeder. 'Ik ben helemaal losgegaan daar.' Op een kast in haar prullariadichte woning prijkt een Action-wijsheid: 'Happy is what happens when all your dreams come true.' De Action is de vrolijke koopdroom van Ria, en niet alleen van Ria. Op Facebook runt ze de Action-fanpagina, met bijna 295 duizend likes. 'Wat was jouw Action-topper van 2016?'

In de eerste aflevering van documentairedrieluik De prijsvechter (VPRO) zagen we Ria een solarlampion uit het schap met weekacties tillen. Zo'n gezellige lampion wilde ze wel aan haar caravan hangen. Geen 5 euro waard, vond Ria, maar voor 1 euro 99 kon ze 'm niet laten liggen. 'Zeg nou zelf, als je hier om je heen kijkt', zei ze tegen presentator Roland Duong, 'het is toch net een pretpark?'

De prijsvechter gaat over het succes van discountketens als de Action, dat als slogan 'de grootste in kleine prijzen' voert. Samen met Marijn Frank (Keuringsdienst van Waarde, KRO-NCRV) zoekt Duong uit waarom zoveel mensen kicken op korting, en welke gevolgen onze koopjesdrift heeft. Hamvraag één: hoe kan het zo goedkoop?

Het antwoord is globalisering, legde de beroemde econoom Branko Milanoviç in heldere bewoordingen uit. Globalisering heeft ons 'made in China' gebracht. En hoewel we ons als klant koning en winnaar voelen, betalen we als burgers voor al die voordelig geproduceerde snuisterijen een hoge prijs. Wij winkelen ons werkloos, stelde Milanoviç.

De middenklasse in de westerse wereld heeft minder te besteden dan vroeger. Daardoor zijn oude warenhuizen zoals de V&D failliet gegaan en is er tegenwoordig veel leegstand in de winkelstraten, terwijl goedkope spullen uit China gretig aftrek vinden.

Hamvraag twee: kopen we zo goedkoop omdat we minder te besteden hebben of hebben we minder te besteden omdat we zo goedkoop kopen? In de tweede aflevering, die zondag werd uitgezonden op NPO2, vervolgde Duong zijn onderzoek aan de Chinese lopende band. Daar, in China, neemt de inkomensongelijkheid juist af. De middenklasse groeit.

Action-fan Ria vertelde een week geleden dat ze eerlijk gezegd nooit bezig is met de vraag waarom haar lievelingswinkel meer voor minder kan bieden. 'Ik leef hier in een land waar ik er eigenlijk niet over na hoef te denken', zei ze temidden van haar aankopen, 'en ik heb voor mezelf ook zoiets van: ik ben blij met lage prijzen, en ik ga ervanuit dat het allemaal goed zit. Dus.'

De boeiende globalisatielessen van De prijsvechter, op instapniveau, zullen het bewustzijn misschien iets vergroten. Maar de pijn die het in de uitverkoop gooien van onze economie veroorzaakt, die zullen de Ria's van de wereld toch eerst in hun portemonnees moeten voelen.

Screenshot uit De prijsvechter: schappen vol goedkope spulletjes in de Action.Beeld VPRO
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden