We are back

IN Utrecht

Remonstranten willen vrijzinnigheid 'keihard' marketen

Beeld gemaakt door Jaap de Wit van het katholieke webmagazine Broodje Paap.

Tom Harkema is 'vriendenmanager' van beroep. De vriendenmanager van de remonstranten. Op LinkedIn noemt Harkema zichzelf 'toch maar gewoon' marketingmanager.

Eerst waren er de posters, die de NS op stations wilde verbieden, om teksten als 'Mijn god trouwt ook homo's', en 'Mijn god is een super optimist'. Prompt publiciteit, waarna de NS van gedachten veranderde. Nu zijn er de radiospotjes ('Remonstrant: geloof begint bij jou! En word je vriend?').

Er is haast bij, want er zijn er nog maar zo'n vijfduizend vrijzinnigen over, de meesten oud: de remonstranten dreigen uit te sterven. Ter vergelijking: de Protestantse Kerk Nederland (PKN) is door de leegloop van kerken nu bezorgd genoeg om de leden te enquêteren over hoe het verder moet, en daar hebben ze er nog 2 miljoen. De remonstrantse campagne, die volgens Harkema een ton kost, wordt deels betaald uit legaten. Dat vat de situatie ook wel samen.

We zaten op het landelijk bureau in Utrecht. Oude vloerbedekking, kale muren. Er zou nog een jongen binnen draven, voorzien van koptelefoon en zelfvertrouwen, heel dynamisch, daar was hij voor aangenomen. Jaap Marinus. Doet de aanwas van jongeren. Sinds het begin van de campagne waren er 200 vrienden bijgekomen, zei Tom Harkema tevreden. Maar Jaap Marinus trekt met zijn persoonlijke blog 'Staatgeschreven.nl' duizend unieke bezoekers per dag. Dit met lollige postings als 'Vragenlijst ISIS te naar binnen gericht', een parodie op de PKN-enquête, of 'Mag een christen lachen om buitenseks?' Jaap weet de jeugd kortom te raken, nu is het de vraag of hij ze als vriend kan binnenhalen. Dat gaat Motivaction onderzoeken.

... na onderzoek van Motivaction

Algemeen secretaris Tom Mikkers had eerder aan de telefoon het een en ander samengevat. Eerst nog wat plichtmatig de Tachtigjarige Oorlog, Arminius, Gomarus, 'nou ja, de rekkelijken en de preciezen, daar heb ik het maar even niet over'. Toen, uitgebreid, de V.P.R.O. . Met puntjes. 'Die VPRO was van óns.' Opgericht door remonstranten, die er in de jaren zestig werden uitgegooid door de flowerpowergeneratie. 'Toen zijn wij de massamedia kwijtgeraakt en terug gebonjourd naar onze kerken.' Vandaar het probleem met de aanwas. De protestanten hadden de EO om zieltjes te winnen ('The Passion!'), de katholieken de KRO. En zij hadden niets.

Deze campagne moest 'terugpakken' wat hun 'toekomt', had Tom Mikkers gezegd. Hij lachte erbij, maar toch: 'keihard!' De eerste advertentie stond mooi in de VPRO-gids.

'We are back', lachte ook Tom Harkema, de vriendenmanager. Hij vertelde hoe onderzoeksbureau Motivaction de hoofddoelgroep al had opgespoord: de 45-plusser op zoek naar zingeving, maar dan weer niet het type Happinez-lezer, want die waren alleen met zichzelf bezig. Volgens Motivaction spraken de taal en vormen van de geoefende kerkganger ook 'niet meer aan'. Dus ze moesten vernieuwen. In Utrecht experimenteren de remonstranten nu met mindfulness. 'Er zijn zelfs dingen met dans', zei Harkema , 'al ben ik daar zelf niet zo van.'

...en geparodieerd door katholieken

Reclamebureau Publicis vertaalde de beginselen van de remonstranten in een pakkende nieuwe boodschap van acht zinnen. De eerste luidt: 'Geloof begint bij jou.' En het woord god komt er daar al helemaal niet meer in voor.

Werd het zo onderhand niet een beetje 'u vraagt wij draaien?'

Tom Harkema vond van niet, dit was nou 'gewoon vanuit marketing werken'. Ik keek per ongeluk een beetje vies. 'En daar is niets mis mee, Margriet!'

Harkema adviseerde eens naar Rotterdam te gaan: daar zou die zondag 'de jonge predikant' Friso Boogerd voorgaan. Tevens voormalig financieel manager. Nu in het dagelijks leven coach.

In de kerk aan het Museumpark zaten zo'n zestig ouderen, in de onopvallend dure kleding van hoogopgeleiden. Friso Boogerd las voor uit Lucas. Hij sprak de woorden teder uit, alsof ze kwetsbaar als een baby waren.

'Ze zeiden dat ik naar de jonge dominee moest', grijnsde ik na afloop. Boogerd schoot in de lach. 'Ik ben zestig!'

Vrijheid en verdraagzaamheid, vond hij, waren voor remonstranten altijd al belangrijker dan de Bijbel geweest. En dat konden we nu beter gebruiken dan ooit. Dus dat mocht je best eens marketen.

Na mij kwam de enige andere veertiger. Een klassieke homo. Hij zei de dominee gedag met een welgemeend 'Toedeloe!' Verse vangst. Dat zag je zo.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.