Weblog

Wayne Modest (musea wereldculturen) schakelt jonge activisten in

Wayne Modest schudt de volkenkundige musea op, al onderstreept hij zelf dat hij deel is van een team dat vormgeeft aan de 'dekolonisatie'. Interview in de serie: hoe vertel je het verhaal van de slavernij en het kolonialisme met een hoofdrol voor de slachtoffers? Nederlandse musea worstelen met die vraag. Ze worden op hun huid gezeten door jongeren met een Surinaamse, Antilliaanse of Afrikaanse achtergrond.

Een dag over hiphop in de grote hal van het Tropenmuseum in 2015. Beeld Tropenmuseum

De manier waarop het Tropenmuseum het koloniaal verleden met slavenhandel en slavernij presenteert in de vaste opstelling, gaat op de schop, zegt Wayne Modest. Hij werkt daar al sinds 2010 aan, eerst als hoofd museale zaken bij het museum, nu als hoofd van een onderzoeksafdeling van de drie musea voor wereldculturen, het Research Center for Material Culture in Leiden. Hij spreekt over het 'dekoloniseren' van musea.

Hij werkte daaraan eerder in musea in Londen en zijn geboorteland Jamaica. De meeste volkenkundige musea in de westerse wereld zijn ontstaan in een koloniale tijd en de koloniale beelden, vooroordelen en ideologie zijn nog steeds overal te vinden, ondanks wat poetswerk in de afgelopen halve eeuw. Dat geldt ook voor het Tropenmuseum, 'van oorsprong een koloniaal museum'.

Dat is al eens omgevormd tot een museum over de Derde Wereld, maar daarbij raakten juist de gevolgen van het kolonialisme en de slavenhandel wat uit zicht, stelde Modest vast. Het opvallendst was dat in teksten en uitlegbordjes nog steeds sporen zijn te vinden van een paternalistische westerse blik. 'Taalgebruik doet er toe.'


Wayne Modest. Beeld TM

Die bordjes werden aangepast, er kwam een prikbord voor kritische opmerkingen, maar dat bleef lapwerk, in de nieuwe opstelling wordt het volgens Modest echt anders. Alle permanente afdelingen van het Tropenmuseum worden heringericht, dat is ook al in tien jaar niet meer gebeurd zegt Modest. Het huidige museum 'sluit niet meer goed aan bij de discussies in de samenleving'.

Voor de actuele debatten organiseerde het museum enkele spraakmakende tijdelijke exposities. Er komt nu een permanente afdeling over het kolonialisme en het slavernijverleden. Voor het zo ver is, gaat er een kleinere expositie over slavernij open.

Het museum wil de debatten in de zwarte gemeenschappen binnenbrengen. Uit die hoek komt het perspectief dat tot nu ontbrak. Onder jongeren merkt Modest een nieuwe activistische houding en hij schakelt hen in voor de 'dekolonisatie'. Ze willen in het onderwijs en in de musea het hele verhaal horen, ook hoe het komt dat zij in Nederland wonen.

'Hun geschiedenis hoort bij die van Nederland, maar daarvoor ontbreekt het historisch besef onder andere Nederlanders. Ik begrijp wel dat het moeilijk is afscheid te nemen van een geschiedenisverhaal dat alleen de 'grootse daden' belicht en te aanvaarden dat ook Nederland een moeilijk en problematisch verleden heeft, dat ook hier racisme voorkomt. Maar als we dat niet onder ogen willen zien, voelen de mensen met een koloniale achtergrond zich miskend.'

Het Tropenmuseum is in intensief contact met vele organisaties en actiegroepen uit de diverse zwarte en migrantengemeenschappen in Nederland. Hun stem, zorgen, visies, vragen en helden zullen leidend zijn, zegt Modest.

Hij stimuleert al vanaf 2012 een groep jongeren om kritisch te kijken en hun inbreng was cruciaal voor een conferentie in 2016 'Decolonize the museum'. In februari 2017 volgde een druk bezochte debatdag over 'Gedeelde geschiedenis' in de grote hal van het Tropenmuseum.

Wayne Modest had als lichtend voorbeeld de beroemde directeur van het nieuwe Smithsonian Museum voor African and African-American History and Culture, Lonnie Bunch uitgenodigd als sterspreker. Bunch kreeg er een lange, staande ovatie.

Opvallend aanwezig in de uitverkochte grote hal van het museum waren honderden voornamelijk zwarte jongeren, net als op de VN-dag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden