Watertrappen

Buitenlandse toeristen weten het al lang: varend en fietsend zie je Nederland op z'n mooist. Tijd om het zelf eens uit te proberen.

Het lijkt alsofde Molenkade in Alkmaar speciaal voor mij is opgetuigd, alsof ik in een Hollandpromotiefilmpje ben terechtgekomen. Maar het is allemaal echt: een kanovaarder glijdt zachtjes voorbij, aangestaard door een reiger die tussen het riet heeft postgevat. In de verte staan schapen. De twee mannen die bij het hek van een van de molens aan de dijk een praatje maken, groeten allervriendelijkst de passerende fietsers. Ik rij mee met een groep buitenlandse toeristen op fiets-vaarvakantie in Nederland.


Terwijl de zestien fietsers en hun gids koers zetten naar de museummolen van Schermerhorn, gooit de Tijdgeest in Alkmaar de trossen los. Het schip telt veertien hutten met eigen sanitair, heeft een royale salon en is een week lang de drijvende thuisbasis van de fietsgroep. Wie een dag geen zin heeft om te fietsen, kan aan boord blijven. Op sommige reizen worden delen van het traject per schip afgelegd, zoals de oversteek van Hoorn naar Lemmer. Deze groep doet Hoorn per fiets aan. 'Jullie land is zo schoon, zo opgeruimd', vindt Russel uit Engeland. 'En de mensen zijn zo ontspannen en vriendelijk', valt zijn vrouw Lynsey hem bij. Een dame die haar stoepje staat te vegen lacht ons vrolijk toe, als om hun woorden te bevestigen.


Zo'n vakantie in eigen land is voor mij eigenlijk net zo verrassend als voor de buitenlandse toeristen. Wanneer fiets ik op mijn gemak door Kampen, Blokzijl of Leiden, door Haarlem, Alkmaar, Elburg of Dordrecht? Wanneer vaar ik over de Randmeren of over de IJssel? Een fiets-vaarvakantie verloopt in een ander ritme dan het dagelijks leven, plaatst de dagelijkse werkelijkheid in een ander perspectief. En zo wordt ineens de onderlinge samenhang van de IJsselsteden weer duidelijk, van de oude vissershavens aan de oevers van de Zuiderzee. Of neem de oversteek van Holland naar Friesland. Vanuit historisch perspectief is de keuze tussen de snelweg door de polder of de Afsluitdijk een heel merkwaardige. Ik was het bijna vergeten, maar steden als Hoorn en Enkhuizen hadden eeuwenlang een dagelijkse verbinding met Stavoren, Hindeloopen of Lemmer. Ook de reis van Alkmaar naar Purmerend ging over het water. Vandaag beleef ik Nederland in het tempo van een beurtschipper in de 17de eeuw. Het jaagpad is een fietspad geworden, maar het leidt me nog steeds naar de kern van de plaatsen op mijn weg en daarmee naar de kern van mijn land.


Natuurlijk heb ik op school geleerd over de inpoldering van de Beemster, de Purmer en de Schermer en natuurlijk heb ik vaker een molen bezocht. Maar na het bekijken van de tentoonstelling moet ik me aansluiten bij het oordeel van de anderen: de manier waarop de Nederlanders al eeuwen nieuw land maken is best indrukwekkend. Gids Koen van Niekerk, die alle dagen met de groep meefietst, kent dat gevoel. 'Deelnemers zijn soms verbaasd over dingen die wij vanzelfsprekend vinden. En dan bedoel ik niet alleen dat we onder de zeespiegel wonen. We zijn verwend met prachtige fietspaden, knooppuntennetwerken, overal vind je cafés en terrasjes. Sinds ik dit werk doe, ben ik Nederland steeds meer gaan waarderen.'


Fietsend over de wegen van de Beemster, rechtlijnig en haaks op elkaar als de streets en avenues van Manhattan, vertellen New Yorkers over de ontwikkelingen in hun stad. De burgemeester stimuleert het gebruik van de fiets, heeft gezorgd voor betere voorzieningen en aanpassingen aan de infrastructuur. 'Alleen de mentaliteit van de andere weggebruikers moet nog veranderen.'


Dan Hoorn. De fietsers hebben een dik uur de tijd om te lunchen en de sfeer op te snuiven. Een paar dapperen wagen zich aan een Hollandse Nieuwe aan de voet van de Hoofdtoren. Na het bezoek loodst Koen de groep van zestien fietsers soepel de stad uit. Auto's in een zijstraat wachten geduldig tot ze allemaal gepasseerd zijn. 'Je ziet dat iedereen hier fietst, of heeft gefietst', zegt de Spaanse Carmen. 'Automobilisten houden rekening met ons omdat ze fietsers begrijpen. Dat is in Spanje wel anders.'


Bij de sluis aan de rand van het oude centrum ligt de Tijdgeest afgemeerd. 'Home, sweet home', roept Lynsey. Kapitein Gerrit zet de fietsen weg op het achterdek, scheepshond Snitsel loopt hem kwispelend voor de voeten. Uit de kombuis stijgen prettige geuren op. Om klokslag zes uur komt het eten op tafel. Ondertussen zet het schip koers naar Purmerend, dat op een dag als vandaag zelfs een opvallend mooi stadje is.


EEN RONDJE MET HET PONTJE

Al hebben dammen, bruggen, tunnels en dijken ze aan elkaar vastgeklonken, de Zeeuwse eilanden blijven eilanden. En naar een eiland reis je over het water. Voor automobilisten is dat niet langer mogelijk, maar fietsers en wandelaars hebben in het zomerseizoen de beschikking over tientallen pontjes. Tussen Vlissingen en Breskens, tussen Zierikzee en Sint-Annaland, tussen Kortgene en Wolphaartsdijk: alleen de plaatsnamen roepen al een vloed aan beelden op. Een 'rondje met het pontje' is in Zeeland een begrip. Zeventien fiets- en voetveren banen zich tussen mei en oktober een weg over de Zeeuwse wateren. Het fietsknooppuntennetwerk sluit er naadloos op aan. Trek gerust drie weken uit om de provincie te verkennen. Ook hier voelt, ruikt, klinkt en smaakt elk eiland weer anders. Sommige pontjes varen een stukje, andere maken een flinke slag over Haringvliet of Oosterschelde. Het zijn varende rustpunten tijdens een fietstocht, bepalen het ritme van de reis en bieden de gelegenheid zee en land voluit te beleven. De gratis Eilandhop E-guides van de VVV Zeeland geven alle informatie over telkens weer een nieuwe overkant.


vvvzeeland.nl/nl/rondje-pontje


HAT TOURS

Voor Nederlanders heeft HAT Tours fiets-vaarvakanties in landen als Frankrijk, Kroatië en Griekenland. Maar waarom niet meegaan op een reis rond het IJsselmeer, langs Hanzesteden en kastelen of langs de hoogtepunten van Holland?


hat-tours.com


WADDENHOPPEN

De lucht is blauw boven de zee. Een vissersbootje vaart voorbij, meeuwen vechten om de beste plek in het kielzog. De vuurtoren is een streepje, nog net zichtbaar op de horizon. In de verte tekent zich een nieuwe kustlijn af. Nee, we zijn niet in Griekenland, niet in Indonesië of aan de Kroatische kust, maar in Nederland, tussen twee Waddeneilanden. Elk eiland heeft zijn eigen karakter, geuren, gewoonten en eigenaardigheden. Ertussenin de kadans van de scheepsmotor, de zilte zeelucht. Nog een klein uur varen en we kunnen een nieuw eiland gaan ontdekken. We, dat zijn de passagiers van de boot die de veerdienst tussen Terschelling en Ameland onderhoudt. Eilandhoppen kan prima in eigen land en het is net zo magisch als elders op de wereld. Vijf eigenwijze eilanden zijn er netjes voor op een rij gaan liggen, pal voor onze noordkust. En die zijn niet los te zien van de zee die hen omspoelt en die twee keer per etmaal droogvalt, een van de rijkste natuurgebieden ter wereld. Pontjes en veren vormen samen het snoer dat in de zomer al dat moois als pareltjes aaneenrijgt. Wie kennis wil maken met een bijzonder stuk Nederland, hoeft alleen maar aan boord te stappen voor een Waddenhop.


wadden.nl/wadden/waddenhoppen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.