Waterstofbom? Twijfelachtig. Maar groot nieuws is het zeker

Dat de aardbeving van kracht 5.1 dinsdagnacht in Noord-Korea door een nieuwe kernproef werd veroorzaakt, is niet onwaarschijnlijk. Maar de claim van de Noord-Koreanen dat het om een waterstofbom gaat, is twijfelachtig.

Kim Jong-un met generaals uit het Noord-Koreaanse leger. Beeld EPA

Een waterstofbom, waarin kernfusie optreedt, is gemakkelijk duizenden malen krachtiger dan een gewoon kernwapen, dat op splijting van plutonium of uranium berust. Bij de eerdere ondergrondse kernproeven in het testcentrum Punggye-ri in 2006 en 2009 werden bevingen veroorzaakt van kracht 4.1 en 4.5.

Die bommen hadden volgens westerse inlichtingenbronnen een geschatte kracht van 6-9 kiloton TNT. Een waterstofbom van een megaton, vergelijkbaar met de eerste Amerikaanse H-bom uit 1952, zou volgens experts veel meer dan 5.1 aan bevingen moeten geven, minimaal een factor honderd. Een beving van 5 is een factor tien sterker dan kracht 4.

Atoombom

Hoewel er nog geen details bekend zijn over de kernproef van dinsdagnacht, lijkt het veel waarschijnlijker dat de Noord-Koreanen een zogeheten boosted atoombom hebben beproefd. Als dat klopt, is het nog steeds groot nieuws; boosting van atoombommen is een techniek die in moderne Amerikaanse en Russische kernwapens de standaard is. Boosting leidt tot eenzelfde slagkracht met minder splijtstof en tot lichtere kernwapens, die gemakkelijker kunnen worden afgeschoten of gelanceerd.

Een geslaagde test met een boosted kernwapen zou betekenen dat Noord-Korea up to date is met atoomwapentechnologie en mogelijk met dezelfde splijtstofvoorraad meer atoombonnen kan bouwen. Tot nog toe leek Pyongjang genoeg te hebben voor naar schatting 8 A-bommen.

In een conventionele atoombom zorgt een kettingreactie in voldoende uranium of plutonium voor de explosie. Daartoe wordt de radioactieve splijtstof op elkaar geperst, doorgaans met een schil van conventionele springstof die een snelle implosie veroorzaakt. Een atoombom bevat minimaal een kilo aan verrijkt uranium of plutonium, en heeft dan een kracht van 1 kiloton conventionele TNT of meer.

In een waterstofbom wordt de explosieve kracht van megatonnen TNT opgewekt door kernfusie, de versmelting van lichte atoomkernen als waterstof, deuterium of tritium. Daartoe is om te beginnen een immense druk nodig, die in de gangbare H-bom wordt geleverd door een gewone atoombom. De energie daarvan wordt gefocusseerd op een centrale hoeveelheid waterstof, waarin een fusiereactie wordt opgewekt.

In Seoul (Zuid-Korea) worden op het nieuws de eerste beelden vertoond van de kernproef van Noord-Korea Beeld AFP

Radioactiviteit

Bij boosting van A-bommen wordt een procedure gebruikt die in de buurt komt van die in een waterstofbom. Daartoe wordt in de splijtstof een hoeveelheid tritium in een holte toegevoegd, waarin een fusiereactie optreedt die niet explosief wordt, maar wel veel neutronen genegeert. Die extra neutronen versnellen de kettingreactie in het omliggende plutonium of uranium met een factor tien of meer. Daardoor is de explosieve kracht ook gemakkelijk tienmaal sterker, of nog meer, bij een gelijke hoeveelheid splijtstof.

Dat is ook de orde van grootte die bij een beving van ronde de kracht 5 bij een ondergrondse kernproef past in het tunnelsysteem dat de Noord-Koreanen eerder gebruikten. Dat er een nieuwe kernproef werd voorbereid, was al bekend van westerse satellietbeelden waarop de laatste maanden graafwerk aan een nieuwe tunnel te zien was. Tot nog toe hebben monitoringsystemen rond Noord-Korea, behalve de beving, geen sporen van verhoogde radioactiviteit waargenomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden