ReportageWaterstand

Waterschappen strijden tegen hoogwater én droogte

Dijkwachten van het Waterschap Limburg inspecteren de dijk langs de Maas te Arcen. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Terwijl in Limburg de Maas bijna buiten haar oevers treedt, is de grond op veel plekken in Noord-Brabant juist veel te droog. ‘We zitten in een bijzondere situatie.’

‘Waterschap Limburg neemt maatregelen door hoogwater Maas’, laat het Limburgse waterschap woensdag weten in een persverklaring. Door neerslag in de Ardennen en Noord-Frankrijk is de afvoer van de Maas sterk verhoogd. Op meerdere plekken langs de rivier zijn pompen geplaatst, in Arcen is een demontabele kering opgebouwd en de nieuwe keersluis in Limmel (net boven Maastricht) is voor het eerst sinds haar oplevering – in 2018 – gesloten. Het zijn allemaal maatregelen om ervoor te zorgen dat burgers en boeren droge voeten houden.

‘Laag grondwaterpeil blijft zorgen baren’, luidt de kop boven een persbericht van het Brabantse waterschap De Dommel, eveneens woensdag gepubliceerd. Want na twee gortdroge jaren en ondanks de regen van afgelopen maanden is het watertekort onder de grond nog steeds groot. ‘Op sommige plekken is nog jaren extra regen nodig om het grondwater aan te vullen’, aldus het waterschap, dat vooral het zuidelijk deel van Brabant bestrijkt en oproept tot maatregelen die het regenwater zo lang mogelijk vasthouden.

Dat lijken tegenstrijdige berichten: waterschappen die strijden tegen het hoge water én tegen de droogte.

‘We zitten inderdaad in een bijzondere situatie’, beaamt Frans Jorna, afdelingshoofd waterveiligheid van waterschap Aa en Maas, dat vooral in oostelijk Brabant actief is. ‘In Limburg is een waterstand gemeten van 45,5 meter boven NAP. Bij Maastricht stroomt 1,8 miljoen liter water per seconde door de Maas. Dat is best veel en die golf komt deze kant op en zal donderdagmorgen ons gebied bereiken. Daarom hebben we uit voorzorg veertien van de 59 waterkeringswerken, zoals stuwen en sluizen, dicht gezet.’

De enorme waterstroom, die gemiddeld eens in de drie à vier jaar voorkomt, is goed beheersbaar. De dijken zijn berekend op een dubbele hoeveelheid water per seconde: zeker 3.800 kuub oftewel 3,8 miljoen liter.

Extreem heet

Maar het waterschap Aa en Maas heeft momenteel niet alleen last van te veel water, tegelijkertijd zijn er ook problemen met te weinig water. Vooral de hoge zandgronden in natuurgebied de Maashorst (bij Uden), de Strabrechtse Heide en andere streken ten zuiden van Helmond en de Groote Peel kampen nog steeds met grote droogte die begon in de extreem hete en droge zomer van 2018.

Daarom roept het waterschap de boeren nog steeds op zuinig te zijn met regenwater en dat zoveel mogelijk vast te houden in de sloten langs de akkers. ‘De hogere delen van ons gebied hebben nog steeds last van de gortdroge jaren van 2018 en 2019’, zegt Jos Kruit, droogtecoördinator bij Aa en Maas. ‘Ze kunnen nu ook niet profiteren van de hoge waterstanden, want ze zijn niet verbonden met de rivier en ook het water van de Zuid-Willemsvaart of aanverwante kanalensystemen komt daar niet. Het grondwater in deze zandgronden is helemaal afhankelijk van lokale regenbuien, en die zijn er ook de afgelopen maanden onvoldoende geweest.’

Niet alleen de hogere zandgronden in Brabant, ook delen van Oost-Nederland kampen nog steeds met dat droogteprobleem. Waterschap De Dommel zegt de stuwen nog steeds zo hoog mogelijk te houden om alle regen die valt zoveel mogelijk vast te houden. ‘Zo nat mogelijk de winter uit, is het doel’, aldus het waterschap. Vooral het hoger gelegen gebied onder de lijn Tilburg-Eindhoven kampt met droogte – het regentekort van de afgelopen twee jaar bedraagt hier ruim 300 millimeter.

Kleddernat

Ook het waterschap Aa en Maas heeft zijn hoop gevestigd op een kleddernat voorjaar. ‘Het water in de Maas kan nu wel lekker hoog staan, maar daar hebben we in de Maashorst of op de Strabrechtse Heide niets aan’, verzucht droogtecoördinator Kruit. Het grondwater staat nog steeds een halve tot bijna één meter onder zijn normale peil. We hebben de komende tijd gewoon elke maand 20 millimeter extra regen nodig om dat gat te dichten – en die regen moet niet in Frankrijk of de Ardennen, maar hier vallen.’

Als de droogte aanhoudt, dan sluit de droogtecoördinator niet uit dat het waterschap de boeren op 1 april een verbod op het gebruik van grondwater voor de beregening van grasland moet opleggen. Ook adviseert hij agrariërs om in de bedrijfsvoering zoveel mogelijk rekening te houden met het vasthouden van water op het land. ‘Dat kan best vervelend zijn, want als de grond nog te nat is kan op sommige akkers misschien pas later in het jaar bemest worden’, aldus Kruit. ‘Maar waterconservering is nu cruciaal, ook de meeste boeren zien dat gelukkig in.’

Lees ook:

Wat kan er worden gedaan om te voorkomen dat Nederland droog komt te staan? Lees hier zeven mogelijke oplossingen.

Raakt ons drinkwater op door de toenemende droogte? Waterbedrijven slaan alarm over de Maas.

De zomer is nog maar net begonnen en de hoogveengebieden snakken al naar water. Nog zo’n droge zomer kan het veen niet aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden