'Waterschaarste raakt iedereen'

Indirect verbruikt ieder mens 4.000 liter water per dag, aldus de hoogleraar.

Een spijkerbroek weegt nog geen kilo, maar er is gemiddeld 10 duizend liter water nodig om hem te maken. Een gemiddelde Nederlander drinkt misschien 2 liter per dag, maar tel daarbij het water op dat nodig is voor de productie van dat drinken, dan leegt hij dagelijks tien badkuipen. Een simpel A4'tje heeft 5 tot 7 liter gekost. Het zijn dit soort getallen waarmee Arjen Hoekstra (45), waterprofessor aan de Universiteit Twente, in zijn nieuwe boek The water footprint of modern consumer society dingen duidelijk probeert te maken. Waterschaarste is ook ons probleem. 'Er zou eigenlijk een soort Kyoto-protocol voor water moeten komen.'


Hoe groot is onze watervoetafdruk?

'De gemiddelde wereldburger verbruikt 1.385 kubieke meter per jaar, ofwel bijna vierduizend liter per dag. In sommige westerse landen ligt dat getal twee keer zo hoog. Dat is dus veel meer dan ons directe verbruik van 120 liter voor koken, douchen en wassen.'


Is dat te hoog?

'Het verbruik is groter dan wat we duurzaam aan water beschikbaar hebben. Je moet dan niet kijken naar de wereldwijde hoeveelheid water, maar naar het water per stroomgebied. In de helft van de stroomgebieden wordt meer water verbruikt dan het gebied op de lange termijn aan kan.'


Wat zijn de gevolgen?

'Opdrogende rivieren, zoals de Colorado in de Verenigde Staten, een dalende grondwaterspiegel, zoals in Jemen, opdrogende meren, zoals het Aralmeer in Oezbekistan, en dieren die uitsterven in vervuild water, zoals de indusdolfijn in Pakistan. Ik heb het trouwens over verbruik, en niet over gebruik. Met watergebruik is niet zo veel mis: een fabriek die water nodig heeft en het dan schoon laat terugvloeien naar de rivier, daar is niets mis mee.'


Waar komen die grote hoeveelheden vandaan?

'Vaak van de verbouw van landbouwgewassen. Kleding, vlees, papier en biobrandstoffen: uiteindelijk zijn die gemaakt van planten en bomen, en dus gebaseerd op water.'


Maar het water gaat toch niet verloren? Het verdampt, en valt dan als regen op de grond.

'Maar die regen valt nooit op het goede moment, en niet op de goede plek. Het klopt dat de totale hoeveelheid water in de hele wereld niet meer of minder wordt, maar dat doet niets af aan het probleem. De schaarste geldt op een bepaalde plek, op een bepaald moment. Die regen valt niet in het Aralmeer.'


Is de waterschaarste anders dan de schaarste aan andere grondstoffen?

'In zekere zin wel. Water wordt gezien als een gemeenschappelijk goed, waaruit iedereen vrijelijk kan putten terwijl de kosten terechtkomen bij anderen, of zelfs bij andere generaties. Het feit dat water stroomt, maakt het nog lastiger: de nadelen worden vooral stroomafwaarts gevoeld.'


Wat moet er gebeuren?

'Volgens mij moeten er nu drie dingen gebeuren. Eén: een plafond vaststellen per stroomgebied. Twee: benchmarks voor producten. Het gemiddelde waterverbruik bij katoen is tienduizend liter per kilo, maar in sommige landen is het de helft en in andere vier keer zo veel. Een producent moet zich committeren aan de koplopers.'


Maar veel fabrikanten weten niets van hun grondstoffen.

'Het is onaanvaardbaar dat we elkaar dingen verkopen waarvan we de achtergrond en herkomst niet kennen. Zo ingewikkeld is het niet.'


En uw derde punt?

'De totale waterconsumptie moet omlaag. Met meer efficiëntie alleen redden we het niet.'


Hoe doe ik dat, als consument?

'Begin met minder vlees eten. Dat heeft veel meer effect dan een zuinige douchekop.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden