'Wateroverlast was beperkt en niet te voorkomen'

Miljarden guldens zijn niet genoeg om wateroverlast als die van maandag tegen te gaan, zeggen deskundigen. Vergroot je de riolen, dan zal het water elders weer tot problemen leiden....

Van onze verslaggevers

AMSTERDAM

De wateroverlast van deze week was niet te voorkomen, zeggen wetenschappers en dijkgraven. Een permanente oplossing is zeer kostbaar en waarschijnlijk onmogelijk. 'Het klinkt een beetje hard, maar de overlast is nu toch beperkt', aldus J. Frijling, hoogleraar waterbouwkundige constructies aan de Technische Universiteit Delft.

Technisch kan alles, bezweert dezelfde hoogleraar. 'Maar wil je het ook? Als je één knelpunt oplost, kun je op een ander punt weer problemen verwachten. Je moet een cascade van maatregelen treffen. Vergroot je je riolen en verhoog je je pompcapaciteit, dan stuw je het water elders weer omhoog. Dan zul je ook daar weer maatregelen moeten treffen. En zo gaat het door van de ringvaart tot in zee.'

Geen enkel watersysteem is bestand tegen de extreme regenval van maandag, zegt A. Segers, voorzitter van de Unie van Waterschappen. 'In 24 uur is er 130 millimeter water gevallen. Dat is eenzesde van de jaarhoeveelheid. Daar is geen kruid tegen gewassen.' Woordvoerster J. Huisman van dezelfde unie: 'Al investeer je miljarden guldens.'

Ondanks die pessimistische geluiden pleit hoogleraar hydrologie C. van den Akker van de Technische Universiteit Delft voor nieuw onderzoek naar mogelijkheden om de knelpunten weg te nemen. 'We hebben nu veel meer last van de wateroverlast dan vroeger', zei de wetenschapper tegen het ANP. 'Niet alleen landerijen staan onder water, maar ook het verkeer ondervindt op alle terreinen hinder van de wateroverlast. In het maatschappelijk denken anno 1998 willen we de invloed van de natuur zoveel mogelijk uitbannen.'

Maar er zijn grenzen, benadrukt Van den Akker. 'Omdat overmatige regenval maar eens in de zoveel tijd voorkomt, is het economisch gezien niet verstandig om dat risico helemaal weg te nemen en dus die forse investeringen te doen. Dat standpunt kunnen we natuurlijk staande houden zolang er geen menselijke slachtoffers vallen.'

Een kostbare poging om het water in te dammen wordt in november ondernomen in het Noord-Hollandse dorp Beets. Daar kampen sinds gisteren zeventig 'buitendijkse' huizen met wateroverlast. Voor zeven miljoen gulden, honderdduizend gulden per huis, wordt een damwand aangelegd in een 'boezem', een wateropvanggebied nabij het Markermeer.

Dijkgraaf H. van Alderwegen van waterschap Waterlanden, die verantwoordelijk is voor de aanleg van de damwand, noemt de maatregel kostbaar, maar goed te verdedigen. 'Meer dan honderdduizend gulden per woning wordt maatschappelijk onverantwoord. Dit moet net kunnen.'

Vorige week kreeg het kabinet een rapport van de Unie van Waterschappen en de Dienst Landelijk Gebied over een nieuw waterbeheer waarbij oppervlaktewater (regen en rivierwater) minder snel via de riolen wordt afgevoerd. De bodem moet dan meer water gaan opslaan.

Maar waterbeheersing volgens de principes van dat rapport zou deze week ook niet geholpen hebben, zegt voorzitter Segers van de unie.

'Dat systeem werkt dankzij het bufferend vermogen van de bodem. Maar deze week was de bodem volledig verzadigd met water. Er viel niets meer te bufferen.'

Het rapport is het resultaat van jarenlang praten over en experimenteren met methodes om anders met water om te gaan. Het is vooral natuurbeheerders al jaren een doorn in het oog dat water 's winters en in het voorjaar zo snel mogelijk naar zee wordt afgevoerd, en dat de boeren 's zomers bij droogte hun weilanden moeten beregenen met kostbaar grondwater.

In het landelijk gebied gebeurt dat doorgaans door meer 'natte' natuur aan te leggen langs rivieren en beken, en door beken weer net als vroeger te laten kronkelen. Daardoor kan er veel meer water in de bodem wegzakken en het grondwater aanvullen.

Ook in steden wordt geëxperimenteerd met het laten wegzakken van regenwater in de bodem. Nu wordt schoon regenwater nog in de riolen gemengd met vuil afvalwater, in de waterzuivering schoongemaakt en weer geloosd op het oppervlaktewater. In Zwolle, in de nieuwe wijk Stadshagen, wordt regenwater opgevangen in grote reservoirs waaruit het water langzaam kan wegsijpelen.

In Enschede wordt in het uitbreidingsproject Eschmarcke regen opgevangen in een ingenieus gotenstelsel (wadi's). Vanuit vijvers kan het zijn weg naar het grondwater beginnen.

Maar ook deze systemen zijn niet berekend op extreme regenval, aldus Segers. Als in Zwolle de ondergrondse reservoirs vol raken, zullen de tuinen onderlopen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden