Waterloo Bridge: bruisend van leven en onheil

Twee oevers, twee werelden. Een brug verbindt, maar brengt zij in een tijd van polarisatie mensen nog dichter bij elkaar? Correspondenten bezoeken verbazingwekkende bruggen. Vandaag: Waterloo Bridge.

Uitzicht op de wolkenkrabbers van de City vanaf Waterloo Bridge. Beeld afp

Hij is op weg naar Waterloo Station om de trein naar Winchester te halen, maar halverwege Waterloo Bridge houdt Peter Jordan even halt. Vanuit zijn jaszak pakt hij zijn telefoon om een foto te maken. 'Al vier jaar loop ik dagelijks over deze brug', zegt de ambtenaar. 'Soms moet je even stoppen, om te beseffen hoe bevoorrecht je bent, de schoonheid van het uitzicht vast te leggen.' Op zijn foto reflecteert Big Ben in de Theems, met op de voorgrond een trein die over een andere brug Charing Cross binnenrijdt, het midden van Londen. Wie goed kijkt ziet de kop van Nelson, staand op zijn pilaar te Trafalgar Square.

Waar Tower Bridge en de Victoria & Albert Bridge sierlijk zijn, is de brug van de beroemde bouwmeester Giles Gilbert Scott vooral robuust en functioneel. De oude Waterloo Bridge - gebouwd na de gewonnen slag tegen Napoleon en geschilderd door Claude Monet vanuit het Savoy Hotel - was eleganter, met haar Dorische pilaren. Er is zelfs een film naar vernoemd, een tranentrekker waarin de door Vivien Leigh gespeelde hoofdpersoon op de brug onder een legertruck springt. Kort na de uit 1940 daterende film werd de nieuwe gebouwd. Door vrouwen. De mannen waren immers aan het front. Dit is Londens 'Ladies Bridge'.

Het uitzicht van de brug is aantrekkelijker dan de brug zelf. Wie naar het westen kijkt, ziet het gotische paleis van Westminster met haar politieke bedrijvigheid, wie naar het oosten kijkt de City met haar wolkenkrabbers. In het noorden de statige Victoriaanse gebouwen, in het ooit ruige zuiden het naoorlogse brutalisme. Op de brug raast Londen voorbij over vier autobanen en twee stoepen. Te bus, te auto, te taxi, te fiets, te riksja, te voet. 'People so busy, make me feel dizzy, taxi light shines so bright', zongen The Kinks tijdens de Swinging Sixties in Waterloo Sunset.

Reddingswerkers bij de brug, die van oudsher geliefd is om zelfmoord te plegen. Beeld getty

Zo'n taxichauffeur is Peter Lawrance, een Eastender die met zijn vrouw over het water staat te turen, na een bezoek aan de musical Funny Girl in de Savoy. Hij heeft van 1973 tot zijn pensionering duizenden keren over de brug gereden en de wolkenkrabbers aan de oostzijde zien groeien. Nu ze in Essex wonen, zijn de twee toeristen in eigen stad, de stad die ze missen. Peter wijst op St Paul's. 'Als kinderen klommen we vaak stiekem naar het koepeldak. In de Tower speelden we kat en muis met de Beefeaters. Met de bus kwamen we overal. De stad was onze speeltuin. Die vrijheid hebben kinderen van nu niet meer.'

Herinneringen. Iets in Waterloo Bridge roept reflectie op, soms overgaand op melancholie. 'Een zwaar gemoed overviel me', schreef Heinrich Heine ooit, neerkijkend op het kolkende water, 'er kwamen droeve verhalen op in mijn herinneringen.' De Duitse dichter kreeg zelf tranen in zijn ogen. Het is een brug die bruist van het leven, maar het onheil is nooit ver weg. Op 7 september 1978 stond de Bulgaarse dissident Georgi Markov hier op de bus te wachten, toen hij een lichte steek voelde. Hij keek om en zag hoe een man een paraplu van de grond raapte. Vier dagen later was Markov dood, gestorven aan ricine. Een klassieke KGB-moord.

De brug is als Londen zelf, een brug van uitersten. Onder de boog die de South Bank overspant lopen boekenliefhebbers langs de lange tafels waar tweedehandsboeken liggen. Filmliefhebbers zitten aan de tafel van het filmmuseum dat zich onder de brug bevindt. Toeristen poseren bij het beeld van Laurence Olivier. Maar in de hoek liggen de kartonnen dozen, de bedden voor de zwervers die hier na zonsondergang komen. Het doet denken aan het hatelijke 'See you under Waterloo Bridge' uit de mond van Rik Mayall in de rol van de over lijken gaande Tory Alan B'Stard, uit de gelijknamige politieke komedieserie.

Bovenal is het van oudsher een plek die veel aantrekkingskracht uitoefent op zelfmoordenaars, iets waar de aanwezigheid van de reddingsbrigade van getuigt. 'Lover's Leap', 'Arch of Suicide', 'Bridge of Sighs' en 'Bridge of Sorrows' zijn enkele bijnamen. Vooral in de donkere uren heeft de brug iets onheilspellends. Omdat ze in een bocht ligt, kolkt het water. 'De rivier heeft hier een vreselijk aangezicht', noteerde Charles Dickens in Night Walks, 'met de gebouwen aan de oevers gehuld in zwarte sneeuw.' Zijn oudste zoon Charley interviewde de tolwachters. Ze vertelden hem dat mensen niet verdrinken in het water, maar er door worden geplet.

Nog steeds verschijnen er berichten in de Londense kranten over mensen die hun leven hier beëindigen. 'Een 15-jarig meisje wordt dood gevreesd na van een beruchte zelfmoordbrug in het hart van Londen te zijn gevallen.' Zo begon begin juli een eenkolommer in de Evening Standard. Het gebeurde voor dag en dauw. Een heldhaftige voorbijganger sprong er achter aan, in een vergeefse poging haar te redden. Wat het pubermeisje deed, dat was ook Jonny Benjamin in 2008 van plan nadat hij te horen had gekregen aan schizofrenie te lijden. Hij stond op het punt te springen, maar werd van dit voornemen afgehouden door een passant.

'Het zal beter gaan makker', riep de meelevende voorbijganger, ' je zult beter worden.' De samaritaan stelde voor koffie te gaan drinken en over de problemen te gaan praten. Uiteindelijk stapte Benjamin van de rand af, maar juist op dat moment arriveerde de politie om hem mee te nemen. Van de koffie kwam niets terecht. Zes jaar later besloot hij zijn redder te vinden en na een socialemediacampagne, onder meer gesteund door David Cameron en Boy George, lukte het. Zodoende kon hij alsnog koffie drinken met de 31-jarige Neil Laybourn, dankzij wie ook hij de tijdloze schoonheid van Waterloo Bridge kon zien.

Net als al die passanten die er stoppen om foto's maken.

Claude Monet schilderde de oude Waterloo Bridge. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden