Watercrisis: ambtenaren Flint kregen half jaar eerder schoon water dan inwoners

Het schandaal rondom vervuild water in het Amerikaanse Flint, waar artsen in september twee tot drie keer zo hoge loodconcentraties bij kinderen aantroffen als een jaar eerder, breidt zich uit. Uit e-mails blijkt dat het overheidsgebouw van de staat Michigan in Flint al in januari 2015 werd voorzien van waterkoelers met schoon water, terwijl inwoners pas in oktober over de risico's werden geïnformeerd.

Een meisje in Flint krijgt een gratis loodscreening Beeld afp

'De waterkoelers arriveren vandaag en zullen zo lang als het gemeenschappelijke water de eisen niet haalt blijven staan.' Verstuurd: 7 januari 2015. Uit e-mailconversaties die donderdag door actiegroep Progress Michigan werden gepubliceerd, komen zorgen over vervuild water duidelijk naar voren. Zorgen over de gezondheid van ambtenaren, in ieder geval; Flintenaren moesten toen nog zeven maanden op informatie wachten. Lonnie Scott, directeur van Progress Michigan: 'Terwijl inwoners keer op keer werd verteld zich geen zorgen te maken, nam de staat stappen om blootstelling in het eigen gebouw te beperken.'

In Flint, waar ruim 40 procent van de 100 duizend inwoners onder de armoedegrens leeft, werd in 2014 overgeschakeld op water uit de vervuilde Flint Rivier. Daarmee zou de stad, die na het vertrek van autofabrikant General Motors bijna failliet ging, jaarlijks twee miljoen dollar besparen.

Vrijwel meteen lieten inwoners weten dat de smaak, geur en kleur van het water niet goed was, maar hun klachten werden niet serieus genomen. Kritische vragen van wetenschappers, het Amerikaanse federale milieuagentschap en bezorgde ouders: alles werd ontkennend beantwoord. De reactie op e-mails over de waterkoelers verschilt niet veel: volgens een woordvoerder van het verantwoordelijke departement waren ze er alleen als alternatief, dat kraanwater gevaarlijk was is nooit gezegd.

Ontwikkelingsstoornissen

Uiteindelijk vertrokken onderzoekers van de technische universiteit van Virginia vorig jaar op eigen initiatief en kosten naar Flint om metingen te doen. Ze vonden alarmerend hoge concentraties in het water. Het rivierwater bleek zo corrosief dat het ijzer en lood uit oude waterleidingen losmaakt, en deze stoffen in het drinkwater terechtkomen. In september concludeerden kinderartsen dat kinderen veel meer lood dan een jaar eerder in hun lichaam hadden. Ze lopen daarmee risico op loodvergiftiging, wat voor onherstelbare schade aan het zenuwstelsel en ontwikkelingsstoornissen kan zorgen.

Een maand later kregen de burgers van Flint pas te horen dat het mis was. Vanaf dat moment werd het water niet meer uit de vervuilde rivier gehaald, maar nog steeds bevatte het lood. Vanaf december riepen achtereenvolgens de burgemeester van Flint, de gouverneur van Michigan en president Obama de noodtoestand uit. De nationale garde en medewerkers van het Federaal Bureau voor Rampenbestrijding (FEMA) delen schoon water uit in de stad. 'We hebben deze maatregel genomen om levens te redden en de gezondheid en veiligheid van de inwoners te beschermen', aldus het Witte Huis in een verklaring.

Het Rode Kruis deelt water uit in Flint. Beeld afp

Structureel gedupeerd

Ook in de strijd om het Amerikaanse presidentschap kwam de watercrisis aan de orde. Democraat Bernie Sanders eiste in een debat het vertrek van de Republikeinse gouverneur Rick Snyder, die klachten over ondrinkbaar water maandenlang verdoezelde en afdeed als 'activistengezeur'. Hillary Clinton zei dat de stad meer aandacht had gekregen als het niet zo arm was: 'Als kinderen in een rijke voorstad van Detroit vervuild water hadden gedronken zou er zeker actie ondernomen zijn.'

Dat kinderen in rijke voorsteden daar bovendien een stuk minder risico op lopen bleek deze week uit nieuw Amerikaans onderzoek. Hoe armer de gemeenschap, hoe groter de kans op blootstelling aan extreme luchtvervuiling, zo stellen onderzoekers van de Universiteit van New York en die van Maryland in een gezamenlijke publicatie. De meest vervuilende plekken van de VS, samen goed voor 90 procent van de luchtvervuiling, liggen in hoge mate - nog hoger dan werd gedacht - vlakbij arme gemeenschappen waar veel etnische minderheden wonen.

Volgens milieuwetenschappers is die conclusie ook relevant voor Flint, ook al gaat het over luchtvervuiling. Flint valt in dezelfde categorie, die van gemeenschappen die zo'n beetje 'structureel gedupeerd' zijn, zegt wetenschapper Andrew Jorgenson tegen de Washington Post. Collega Sacoby Wilson: 'Wat je in Flint ziet brengt problemen rondom ecologische rechtvaardigheid in het hele land onder de aandacht, en andere milieurampen van dit kaliber die staan te gebeuren.' En dat laatste is precies wat Amerika nu wil weten. Arm, zwart en vervuild: waar is het volgende Flint?

Beeld afp
Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden