Column

'Wat zou Brian hebben gezegd over The Passion? Fuck off, ga naar huis'

Als een passiespel meer spektakel is dan treurnis heet het voortaan The Passion, schrijft Lidy Nicolasen in haar nieuwe column.

Beeld uit Life of Brian Beeld YouTube

'You're all individuals', roept Brian Cohen getergd naar zijn volgelingen. 'We're all individuals', roepen ze slaafs en als op commando terug. 'I'm not!', roept er eentje, ietwat verontwaardigd terug, maar er is geen hond die op hem let. Hoezo individualist? Ze wensen alleen Brian te volgen, oeverloos achter hem aanrennen en hem aanbidden. Het maakt niemand uit dat hij tabak heeft van al die volgers, hij wil dat ze oprotten. Om dat voor elkaar te krijgen is hij zelfs bereid te verkondigen dat hij de Messias is.

Het kan geen toeval zijn dat ik afgelopen week de dvd The Life of Brian van Monthy Phyton uit 1979 weer uit de la trok. Destijds zwaar controversieel en op sommige plaatsen zelfs verboden. Nu zou de film nooit meer worden gemaakt. Brian is van de leeftijd van Jezus van Nazareth. Hij wordt een stal verderop geboren en de Wijzen uit het Oosten knielen met hun goud, mirre en wierook eerst bij zijn kribbe voordat ze ontdekken dat ze aan het verkeerde adres zijn. Net als Jezus sterft Brian aan het kruis, niet tobberig maar vrolijk zingend.

Blasfemische onderbroekenlol
'Brian'-haters zetten de film weg als blasfemische onderbroekenlol. Mij biggelen steeds opnieuw de tranen van het lachen over de wangen. 'Brian' is een parodie op het leven van Jezus, eigenlijk een parodie op het lijdensverhaal. Tussen de bedrijven door steekt Monthy Phyton intussen flink de draak met de hypes van deze tijd, de neiging achter nieuwe initiatieven aan te lopen, en aansluiting zoeken om erbij te horen.

Waar is dat feestje? Daar is dat feestje!

Pasen is gek genoeg zo'n hype geworden. Als feest heeft het niet veel om het lijf. Je zoekt eieren en steekt je in het nieuw om je op je paasbest te vertonen. Hou dit jaar de wintertrui rustig bij de hand, want voor je het weet hebben we een witte Paas. Kouder dan Kerst. Waar het om draait, is het passiefeest voorafgaand aan de paasdagen. In Italië en Zuid-Amerika kennen ze waarheidsgetrouwe passiespelen, maar ook in Nederland breekt de gekte uit.

Er is weinig zo mooi en dramatisch als het lijdensverhaal van Christus en we zullen het weten ook. Ik denk nog wel eens aan de adjunct-hoofdredacteur die op Goede Vrijdag om drie uur 's middags precies, op zijn knieën viel. Het was van een theatrale bespottelijkheid, en niet de eerste keer dat mijn lijdensverhaal bezoedeld raakte. Dat gebeurde eerder op de lagere school toen de juf tegenover collega's pochte dat haar vertelkunst mij had doen huilen. Ik haatte haar erom en het passieverhaal. Het is allemaal nep, dacht ik toen.

Het maakt niet uit. Half Nederland heeft Jezus de afgelopen dagen in woord, zang of gebaar voorbij zien komen. De hoogwaardigheidsbekleders gaan gewoontegetrouw naar de Grote Kerk in Naarden voor de Matthäus Passion, uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging. Ingetogen luisterend op een hard bankje net als veel anderen in vele andere kerken of concerthallen. Uitbundig meezingend met 'O hoofd vol bloed en wonden'. Hangend achter de televisie, pilsje in de hand of - Waar is het feestje? - samen op processie door Den Haag.

Spontaan en lacherig
Als een passiespel meer spektakel is dan treurnis heet het voortaan The Passion. Vorig jaar werd het opgevoerd tegen de skyline van Rotterdam; nu trok Jezus met zijn discipelen dwars door de stad Den Haag, het kruis tegemoet, daar waar Pilatus zijn handen in onschuld waste en het volk intussen medeplichtig maakte. 'Kruisig hem', riep het volk spontaan en lacherig, want waarom in 2013 ineens de geschiedenis een andere wending geven door bijvoorbeeld te roepen dat Pilatus zelf maar even moet gaan hangen?

Nee, het volk speelt de rol die het past. Geroerd vanwege het lijden van de mensheid, het verraad, de dood van een jonge man, een Bekende Nederlander bovendien, een acteur, een zanger. We volgen zijn verrichtingen via levensgrote schermen, we zien meisjes met grote betraande ogen naar die schermen opkijken en meezingen met de bekende popsongs van hem en andere acteurs, ver voorbij Bach. In een hedendaagse stille tocht slingert een reusachtig verlicht kruis door de koude avondlucht, slenterende voetstappen, waxinelichtjes.

Het publiek staat te wachten bij het podium als bij de berg van Golgotha, waar destijds de kruizen werden opgericht. Wreed wordt hen nu verteld hoe Jezus door verstikking om het leven kwam, omdat dat het lot is van een gekruisigde. De drums beuken, de gitaren gieren en de hemel trekt zich samen. Spekkie naar het bekkie van de kerken en de christelijke omroepen, die het drama uitzonden. Of naar dat van de gemeente Den Haag, die The Passion omhelsde als promotie voor de eigen stad.

Hm. Wat zou Brian hebben gezegd tot dit naar zingeving en gemeenschapszin hunkerende volk? 'Fuck off, ga naar huis, je hebt andere dingen te doen!' Ongetwijfeld. Maar ja, Brian was ook niet de echte Messias.

Lidy Nicolasen is verslaggeefster van de Volkskrant. Ze schrijft wekelijks een column voor Volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden