Wat zag Van Rey toch in dat pand?

Wat is de aanleiding voor het corruptieonderzoek naar ex-wethouder Jos van Rey? Justitie zwijgt erover. Van al zijn deals is die rond het Stadskantoor van Roermond zeer omstreden. 'Hij is een grens overgegaan.'

In 2008 sprak de gemeenteraad van Roermond de wens uit voor een nieuw stadskantoor. Meerdere locaties passeerden de revue, ook een kantoorpand van Piet van Pol, projectontwikkelaar en vriend van VVD-wethouder Jos van Rey. Het werd aanvankelijk niet geschikt geacht, omdat het al was gebouwd en de ingang te klein was. Maar bij de onderhandelingen over de nieuwe coalitie in 2010 werd opeens wel voor het kantoorgebouw van Piet van Pol gekozen. Formateur bij die onderhandelingen: Jos van Rey.


De aankoop mag exemplarisch worden genoemd voor de onregelmatigheden die zijn geconstateerd bij de aanbesteding van projecten en de waardebepaling van onroerend goed onder Van Rey. Het onderzoek De Schijn en de Feiten van maart is in opdracht van burgemeester Henk van Beers gedaan door ex-minister Winnie Sorgdrager en hoogleraar bestuurskunde Paul Frissen. Bij hun onderzoek zijn ze niet op evident strafbare feiten of corruptie gestuit, anders hadden ze hun opdracht neergelegd en justitie ingelicht.


Over de aanleiding toch een corruptieonderzoek rond de nu opgestapte Van Rey te beginnen, blijft het Openbaar Ministerie vaag. 'Er is informatie bij de politie binnengekomen waardoor een onderzoek is begonnen op verdenking van corruptie', zegt woordvoerder Wim de Bruin van het Landelijk Parket. Of het nieuwe informatie is, bijvoorbeeld van een klokkenluider, of informatie uit het rapport-Sorgdrager-Frissen, wil hij niet zeggen. De informatie is kennelijk wel zo ernstig, dat justitie een van de zwaarste opsporingsmethoden inzette: het aftappen van de telefoon(s) van Van Rey.


J. van R., zoals het OM de verdachte aanduidt, was wethouder van stadsontwikkeling. Het aanwijzen van de omstreden locatie voor het nieuwe stadskantoor in het coalitieakkoord was volgens Sorgdrager en Frissen in strijd met de gedragscode voor bestuurders en wekt de schijn van belangenverstrengeling.


'Het college van B&W - handelend tegen ambtelijk vooronderzoek en het bijbehorende advies in - heeft geen transparante en controleerbare afweging gemaakt omtrent de redenen voor de keuze van deze locatie', schrijven ze. Bovendien was het kantoorgebouw toen nog niet aangekocht. Opname van de locatie in het coalitieakkoord 'is niet in het belang van de gemeente' en 'kan de prijs alleen maar opdrijven', aldus de onderzoekers.


Daarna begonnen de onderhandelingen over de aankoopprijs. Casimir Vastgoed, waarin Van Pol zit, had een taxatie door makelaar Jack Frenken laten maken die aanmerkelijk hoger was dan de taxatie, door makelaar RSP, die de gemeente had laten maken. Casimir en gemeente kwamen vervolgens tot een vergelijk. Dat onderhandelingsresultaat, 14 miljoen euro, werd aan een derde taxateur voorgelegd die het bedrag 'marktconform' vond. Sorgdrager en Frissen constateren 'aanzienlijke verschillen in de waardebepaling, zeker ook tussen de laagste waardebepaling en de uiteindelijke prijs van het pand'.


De gemeente heeft volgens Ruud de Wit, vastgoedconsultant en oud-hoofdredacteur van Vastgoedmarkt, met die 14 miljoen 'veel te veel betaald' aan Van Pol. De kantorenmarkt lag op z'n gat. 'De koper was spekkoper, de prijzen daalden. Maar daarvan heeft de gemeente Roermond niet geprofiteerd.' Hij meent dat Van Rey door deze deal met Van Pol 'een grens is overgegaan'. Het is niet uitgesloten dat de dubieuze aankoop van het kantoorgebouw onderdeel uitmaakt van het justitie-onderzoek naar corruptie. Het OM zwijgt daarover.


De reacties op het rapport-Sorgdrager-Frissen waren zeer uiteenlopend. Van Rey en burgemeester Van Beers kraaiden victorie. Ze riepen dat er, op enkele kleine tekortkomingen na, niets aan de hand was - een reactie die de onderzoekers heeft verbaasd.


Het onderzoeksrapport is weliswaar enigszins warrig geschreven, met harde conclusies die meteen worden genuanceerd. Maar het geeft wel inzicht in de manier waarop Van Rey opereerde. De machtige VVD-wethouder, met de mooiste kamer van het stadhuis, kreeg totaal geen tegengas, niet van de burgemeester en de andere wethouders, en ook niet van de gemeenteraad.


De oppositie was kritischer en diende een motie van wantrouwen in, maar die werd verworpen. Van Rey kon doorgaan. Hij mocht zelfs zijn portefeuille behouden, hoewel de onderzoekers nadrukkelijk de vraag hadden opgeworpen of het wel zo verstandig is dat een bestuurder uitgerekend over stadsontwikkeling gaat als een van zijn beste vrienden de grootste projectontwikkelaar van de stad is. Ferdinand Pleyte (D66): 'Ik heb 19 gele kaarten voor Van Rey geteld in het rapport. Maar Van Rey zegt dan dat hij wel 40 doelpunten heeft gescoord.'


'Van Rey was zeer dominant, in het college en daarbuiten', meent GroenLinks-fractievoorzitter Marianne Smitsmans. 'Ook de burgemeester was daar gevoelig voor.' Volgens vastgoedconsultant De Wit, die de ontwikkelingen in Roermond al enige jaren kritisch volgt, had Van Rey iedereen in zijn zak, inclusief de huidige en vorige burgemeester.


De onderzoekers waarschuwen in hun rapport voor een te hoge concentratie van macht bij de politicus, die ook wel de onderkoning of zelfs zonnekoning van Roermond wordt genoemd. 'Het hebben van een dominante bestuursstijl is voor een politiek bestuurder niet verboden, maar vraagt om checks and balances in de relatie tussen ambtelijk apparaat en college en om deugdzame gedragsnormen in de omgang tussen wethouders en ambtenaren', aldus Sorgdrager en Frissen. Daar is in het geval van Van Rey 'niet altijd sprake van'.


Opvallend is dat een andere projectontwikkelaar, Muermans, vrijwel geen opdrachten van de gemeente meer heeft gekregen na een ruzie met Van Pol. Bij de ontwikkeling van het Kazernevoorterrein was aanvankelijk 'de toen nog met Van Rey bevriende ontwikkelaar Muermans de voornaamste betrokkene', aldus Sorgdrager en Frissen. 'Na de breuk tussen Muermans en Van Pol nam deze laatste het project over.'


Ook hier is 'niet het uiterste gedaan om een schijn van belangenverstrengeling te voorkomen', concluderen de onderzoekers. Volgens een voormalig gemeenteambtenaar heeft Muermans na zijn ruzie met Van Pol bijna 'geen steen meer gebouwd in Roermond'.


------------------------

Raadsleden worstelen

Alle zes leden van de vertrouwenscommissie zijn gehoord door de rijksrecherche over de mogelijke schending van de geheimhoudingsplicht door ex-wethouder Van Rey. 'Ook ik heb de telefoontaps gehoord. Daar werd ik absoluut niet vrolijk van', zei Hans Lucas van Burgerbelangen Roermond donderdag in de gemeenteraadsvergadering. Leo Daamen van Democraten Swalmen was even 'geschokt' als zijn GroenLinks-collega Smitsmans. Die had maandag gezegd dat er meer mensen betrokken zijn bij het lekken dan de twee verdachten, Van Rey en de afgetreden burgemeester Offermanns van Meerssen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden