Wat wordt er gedaan voor de 50.000 yezidi's op bergtoppen in Irak?

Gisteren leek de situatie nog hopeloos. Zeker 50 duizend yezidi's, een religieuze minderheidsgroep in Irak, zijn in hun vlucht voor de moordzuchtige strijders van de Islamitische Staat (IS) de Sinjarbergen ingetrokken. Onder hen ruim 25 duizend kinderen. Eén groot probleem: de bergtoppen waar ze op verblijven zijn dor, kaal en afgelegen, en worden omsingeld door de extremisten. Inmiddels zijn veertig kinderen gestorven, vooral door uitdroging. Toch lijkt er nu iets van schot in de zaak te zitten. Verschillende partijen komen in actie, van de Verenigde Staten tot kleine Koerdische milities.

Gevluchte yezidi's komen aan in Dohuk Beeld reuters

De tienduizenden vluchtelingen van de religieuze yezidi-minderheid staan voor een onvoorstelbare keuze: zo lang mogelijk in de bergen blijven zitten en het risico lopen op omkomen van de dorst, of naar beneden gaan en te riskeren om te worden afgeslacht of verkracht door de IS-extremisten, die de yezidi's als duivelsaanbidders zien.

Voedselpakketten

Om ervoor te zorgen dat de yezidi's uit handen van IS blijven en voorlopig niet omkomen van dorst en honger lijken sommige landen en organisaties eerst voor een tijdelijk redmiddel te kiezen. Zo hebben de Verenigde Staten vannacht 8000 liter water en 8000 kant- en klare maaltijden boven de bergen gedropt, zo liet president Obama weten.

Volgens het Pentagon werd de missie uitgevoerd vanaf verschillende vliegbases in de VS. Het water en voedsel zijn door drie militaire vliegtuigen afgeleverd: een groot C-17 transportvliegtuig en twee middelzware C-130 Hercules vliegtuigen. De transportvliegtuigen werden begeleid door twee F18 straaljagers, die vijandig luchtafweer konden uitschakelen. Bij het droppen vlogen de transportvliegtuigen gedurende vijftien minuten zeer laag, aldus het Pentagon.

Ook Irakese helikopters en het Rode Kruis hebben naar eigen zeggen de afgelopen dagen voedseldroppings uitgevoerd boven het gebied in Noord-Irak. De hulporganisatie meldde gisteren dat er tot nu 6000 mensen zouden zijn geholpen. Meer voedsel en water zou onderweg zijn.

Een op de berg ingesloten yezidi zei echter tegen de BBC: 'Tot nu toe is er geen humanitaire hulp geleverd door internationale organisaties, niet door het Rode Kruis of de Rode Halve Maan. Zelfs niet door de Verenigde Naties.' Een andere yezidi in de Sinjarbergen zei tegen de New Yorker: 'Ik zie geen enkele aandacht van de rest van de wereld. In één dag heeft IS meer dan 2000 yezidi's in Sinjar vermoord, maar de hele wereld roept: Red Gaza, red Gaza.'

Archieffoto: voedselpakketten worden ingeladen Beeld ap
F18 straaljager Beeld reuters

Evacuatie
Een deel van de yezidi's in de Sinjarbergen is de afgelopen 24 uur geëvacueerd, zo liet een woordvoerder van de VN gisteren weten. Koerdische milities zouden hebben samengewerkt om de mensen te redden. Om hoeveel vluchtelingen het gaat kon de VN niet zeggen. 'Wij hebben de informatie zelf net binnen gekregen. Mensen zouden van de berg zijn weggehaald en de VN probeert middelen bij elkaar te krijgen zodat deze mensen geholpen kunnen worden', aldus de woordvoerder.

Daarnaast zijn naar schatting enkele duizenden yezidi's woensdagavond naar de Turkse grens gevlucht om te ontsnappen aan de opmars van ISIS. Tot nu toe werden slechts 150 van hen toegelaten. 'Degenen met een paspoort zijn de grens overgestoken, maar de duizenden die dat niet hebben, wachten aan de andere kant van de grens', aldus de lokale burgemeester.

Beeld afp

Luchtaanvallen
De VN-Veiligheidsraad roept de internationale gemeenschap op de Iraakse regering te steunen bij het aanpakken van de dreiging die de oprukkende jihadisten in het noorden van het land vormen. President Obama gaf daar gehoor aan door vannacht goedkeuring te geven voor 'gerichte luchtaanvallen' tegen strijders van IS in Irak.

Die luchtaanvallen zouden volgens Obama bedoeld zijn om Amerikaanse soldaten in de stad Erbil te beschermen wanneer IS hen nog dichter nadert, maar ook om Irakese troepen te helpen met het beschermen van de yezidi's op de bergtoppen. Hij zei dat de Iraakse regering de VS heeft opgeroepen om te helpen bij het 'voorkomen van een mogelijke genocide'. 'Als de levens van burgers op het spel staan, komen de Verenigde Staten in actie', aldus de president.

Daarnaast zetten de Koersiche peshmerga maandag een tegenoffensief in om de stad Sinjar, waar veel yezidi's vandaan zijn gevlucht, te heroveren. Daarbij worden ze geholpen door de Irakese luchtmacht en eventueel Koerdische strijders uit Syrië. Ze zouden nu weer een deel van de stad in handen hebben.

De Verenigde Staten gaan in Irak luchtaanvallen uitvoeren Beeld anp

Ver-van-je-bedshow
In Nederland wil ondertussen het CDA weten of minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken ook vindt dat er in Noord-Irak een mogelijke 'genocide' dreigt. Nu Obama dat woord in z'n mond heeft genomen, vindt Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt dat de bewindsman moet aangeven of hij het daarmee eens is.

Omtzigt vindt het een 'groot gemis' dat Timmermans en ook de Europese Unie daar tot nu toe niets over hebben gezegd. Volgens hem wijst alles erop dat strijders van de Islamitische Staat (IS) de leden van de religieuze yezidi-minderheid, die vastzitten op bergtoppen, willen uitmoorden. Hun bezittingen worden onteigend en graven vernield. Volgens Omtzigt duidt dat erop dat IS de geschiedenis van de yezidi's wil uitwissen.

Het Kamerlid vindt dat de EU actie moet ondernemen om de Yezidi's te helpen. Zo zou de EU moeten meedoen aan de Amerikaanse voedseldroppings in het noorden van Irak. 'De EU laat de VS nu de kastanjes uit het vuur halen', aldus Omtzigt. Hij wijst erop dat het conflict voor Nederland en andere Europese landen geen 'ver-van-je-bedshow' is of mag zijn, omdat er ook mensen met bijvoorbeeld een Nederlands, Duits of Brits paspoort zijn die zich bij IS hebben aangesloten.

CDA-Kamerlid Pieter Omzigt Beeld anp

Altijd één stap te laat
De afgelopen dagen zijn volgens de VN bijna 200 duizend mensen in Irak op de vlucht geslagen voor terreurorganisatie IS. 'Het is een tragedie van immense proporties'. Hoeveel yezidi's nu precies in de bergen zaten is nog steeds onduidelijk. Ten minste 20 duizend, mogelijk 100 duizend, schat de VN. Inclusief wat mannen van Koerdische peshmerga-milities, die een fragiel laagje bescherming bieden.

Het aantal yezidi's dat niet kon worden geëvacueerd en niet van de voedselpakketten konden profiteren, zou dus evengoed hoog kunnen zijn. De vluchtelingen zijn moeilijk te vinden en te bereiken. Hoewel landen en organisaties duidelijk acties ondernemen en overwegen, zou kunnen blijken dat ze voor veel vluchtelingen te laat waren. Zoals de afgelopen maanden vaker duidelijk werd, schrijft de New Yorker, is de internationale gemeenschap in het geval van IS, dat razendsnel lokale partijen omver werpt en terrein wint, altijd één stap te laat.

Een yezidi-vrouw huilt Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden