Column

'Wat Wilders en Poetin vooral gemeen hebben is dat ze bijna niet te stoppen zijn'

De tijden zijn angstig en onheilspellend, schrijft Lidy Nicolasen. Wilders noch Poetin zijn te stoppen. Elke keer dat we denken 'het zal niet waar zijn', overbluffen ze hun tegenstander en slaan die terug in de touwen. Maar misschien gloort er hoop.

Geert Wilders geeft een toelichting aan de pers in de Tweede Kamer. Beeld anp

De twee lijken in niks op elkaar, Vladimir Poetin en Geert Wilders. De een is een klein model kleerkast, de ander het prototype van een dandy. Toch worden ze dezer dagen bij herhaling - althans in Nederland - in één adem genoemd, omdat ze er allebei feilloos in slagen de politiek te gijzelen. Nationaal en internationaal. In opperste verongelijkheid draaien ze de waarheid hun kant op en bedienen zich vervolgens van boze en bijna volkse taal om hun tegenstanders de les te lezen.

Het hoorde tot de spelregels van de democratie dat de PVV in 2010 zou toetreden tot de regering. De kiezer had gesproken en de partij had fors gewonnen. Wilders was bereid zich naar de coalitie van VVD en CDA te voegen, ook al was het langs de zijlijn want via een gedoogconstructie. In de praktijk bleek hij veeleer eiser dan gedoger en na anderhalf jaar trok hij de stekker eruit. Missie mislukt.

Het was, begreep ik, de PVV-leider niet om de macht of het landsbestuur te doen. Zelf zegt hij altijd te bestaan bij de gratie van Henk en Ingrid, de gewone man en vrouw, wier voorouders al eeuwenlang in Nederland wonen. Hen wil hij beschermen tegen het vreemde, tegen de islam en tegen alle linkse types die de deur wijd openzetten voor de invoering van de sharia in de lage landen. Israël is zijn minstens zo dierbare troetelkind, maar gek genoeg aarzelt hij niet allianties aan te gaan met Franse nationalisten die het vooral op joden hebben gemunt.

Landjepik
Misschien is Poetin nog veel eenduidiger. Hij komt op voor de verdrukte Russen buiten Russen en dat zijn er, sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, ontelbaar veel. Iedereen die Poetin beticht van annexatie en landjepik, wordt uitgemaakt voor hypocriete oplichter, ongeveer zoals Wilders zijn tegenstanders bejegent. Niet Rusland is de agressor, maar het westen, dat zich met de uitbreiding van de Europese Unie en de NAVO in oostelijke richting de echte ware agressor toont. Wat moet Rusland anders dan reageren en het leger sturen om zijn eigen mensen te beschermen. Heel ouderwets, behalve dan dat het zonder poeha of bloedvergieten gebeurt.

Poetin in 2007 Beeld afp
 
Iedereen die Poetin beticht van annexatie en landjepik, wordt uitgemaakt voor hypocriete oplichter, ongeveer zoals Wilders zijn tegenstanders bejegent

Wat Wilders en Poetin vooral gemeen hebben: ze zijn nauwelijks te stoppen. Net als je denkt dat ze hun hand hebben overspeeld, richten ze zich op en overbluffen ze hun critici met beschuldigingen over het onrecht dat henzelf wordt aangedaan. De critici happen naar adem en hangen als lame ducks in de touwen. Negeren is bijna onmogelijk, reageren te vermoeiend. In Den Haag heeft D66-leider Alexander Pechtold zich ooit voorgenomen nooit zijn mond te houden.
Maar hoe win je het van Wilders of Poetin?

Eigen territorium
Wilders moet dag en nacht worden beveiligd, omdat fanatici naar zijn leven staan. Mede daardoor heeft hij in de Tweede Kamer een eigen territorium kunnen inrichten. Ongenode gasten zijn niet welkom. Kunnen Haagse journalisten overal elders hun goddelijke speurzin volgen, daar waar de PVV-vleugel begint, staat een streep. Overtreden verboden. In het kielzog van Wilders verschuilen de andere PVV-Kamerleden zich er ook. Ze komen pas over de streep tegen de tijd dat ze ons willen vertellen dat de leegte erachter te groot is en dat ze hebben besloten er de brui aan te geven.

Kritische journalisten horen wat Wilders betreft bij de 'staatsmedia', ze zijn partijdig, bevooroordeeld en vijandig. Poetin moet evenmin iets van journalisten hebben. Hij haalt kritische media uit de ether en zet journalisten achter slot en grendel net zoals zijn politieke tegenstrevers. Buitenlandse critici laat hij niet toe en andere regeringsleiders toont hij zijn hoon en achterwerk. Straks hebben de Russen in de Moldavische regio Transnestrië grenzend aan Oekraïne hem nodig, wie komt er anders voor ze op?

De tijden zijn onheilspellend en angstig. Verdrukte Russen blijven om vadertje Poetin roepen. Ook veel kiezers van Wilders blijven hem trouw. 'Het komt er rauwer uit dan hij het meent' of 'hij durft het tenminste te zeggen' reageren ze, ook al weten ze dondersgoed wat voor vlees ze in de kuip hebben. Naïef kan geen kiezer meer zijn.

Niemand hoeft in dit krachtenspel gerust te zijn op de toekomst. Toch gloort er soms hoop. Volgens de antropoloog Mitchell Esajas moeten we niet teveel somberen. In de Volkskrant zei hij deze week dat Wilders met het gescandeerde minder-minder de weg heeft vrijgemaakt voor het doen van aangifte tegen racisme. We deinzen daar niet meer van terug. Die Wilders toch.

Lidy Nicolasen is verslaggeefster van de Volkskrant. Ze schrijft wekelijks een column voor Volkskrant.nl.


Geert Wilders Beeld anp
 
Verdrukte Russen blijven om vadertje Poetin roepen. Ook veel kiezers van Wilders blijven hem trouw
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.