INTERVIEW

Wat wil Noord-Korea met zijn kernproef?

Met de naar eigen zeggen succesvolle atoomproef van vrijdag rijst de vraag wat Noord-Korea precies van plan is met zijn te ontwikkelen kernwapens. Willen Kim Jong-un en consorten de wereld verwoesten, of heeft het regime andere motieven voor het spierballenvertoon? Hoogleraar Koreastudies Remco Breuker legt het uit.

Noord-Koreanen vieren het nieuws over de atoomproef op het plein voor het station van Pyongyang. Op een groot scherm wordt het nieuws getoond. Beeld ap
Noord-Koreanen vieren het nieuws over de atoomproef op het plein voor het station van Pyongyang. Op een groot scherm wordt het nieuws getoond.Beeld ap

Hoe geloofwaardig is het nieuws over de Noord-Koreaanse atoomproef?

'Zeer geloofwaardig. Natuurlijk, ik ben geen fysicus, maar ik heb me laten vertellen dat de test een logische stap is in de ontwikkeling van een waterstofbom. Het is al langer bekend dat Noord-Korea bezig is met het ontwikkelen ervan. Bovendien is het lastig om de aardbeving, die als gevolg van de proef plaatsvond en is gemeten, in scène te zetten.

'Een andere reden waarom ik de berichtgeving geloofwaardig vind, is het feit dat de gevolgen van het nieuws groot zijn. De Noord-Koreanen moeten een goede reden hebben om de buitenlandse kritiek te riskeren, de proef brengt een hoop gedoe met zich mee.'

Hoogleraar Koreastudies Remco Breuker Beeld Universiteit Leiden
Hoogleraar Koreastudies Remco BreukerBeeld Universiteit Leiden

Wat zijn de gevolgen van de atoomproef?

'De sancties zullen weer wat worden opgeschroefd en de proef zal internationaal worden veroordeeld. Meer kunnen we eigenlijk niet doen. Als bijvoorbeeld het westen het land binnenvalt, zijn we weer een stap dichterbij de Derde Wereldoorlog, en dat wil niemand.'

Trekt Noord-Korea zich iets aan van de internationale veroordelingen?

'Kritiek op hun leider vinden ze pijnlijk. De heiligheid van Kim Jong-un staat centraal in het land, hij wordt als goddelijk beschouwd. Machtig is hij niet zozeer, hij staat als het ware aan het hoofd van een ouderwetse aristocratie waarin zes 'clans' om hem heen de macht uitmaken.'

Kim Jong-un Beeld getty
Kim Jong-unBeeld getty

Waarom wil Noord-Korea kernwapens?

'Het Noord-Koreaanse regime heeft ooit uitgesproken dat het haar lot verbindt aan het hebben van kernwapens. Het heeft een grote symbolische waarde. Het regime kan laten zien waartoe het in staat is, zowel naar het binnen- als buitenland. Praktisch gezien hebben de wapens natuurlijk ook een functie. Ten eerste zal een buitenlandse macht het land niet snel binnenvallen als er kernwapens zijn en ten tweede werken ze als een soort vogelverschrikker. Op een dag als vandaag gaat alle aandacht uit naar de atoomproef en niet naar de mensenrechtenschendingen die in het land plaatsvinden.'

Zijn de ontwikkelingen gevaarlijk?

'De kans dat ze de wapens snel inzetten is erg klein. Als ze een aanval doen met een atoom- of waterstofbom zal de hele wereld, inclusief China en Rusland, dit niet pikken. Dat betekent het einde van het land. Dit zie ik niet gauw gebeuren.

'Het reële gevaar van de kernwapens in Noord-Korea is volgens mij tweeledig. Ten eerste is de kans op ongelukken bij de ontwikkelingen van de wapens groot. Noord-Korea is een relatief afgelegen land dat alleen bijgestaan wordt door Pakistan en Iran bij het maken van de bommen. Ze hebben geen toegang tot de laatste ontwikkelingen op veiligheidsgebied.

'Ten tweede schuilt het gevaar in de proliferatie van de wapens. Noord-Korea heeft van oudsher goede banden met antiwesterse terreurgroepen in het Midden-Oosten. Zo was het gifgas dat Assad in 2014 inzette in Syrië een Noord-Koreaans recept, hebben Noord-Koreanen tunnels gebouwd voor Hamas in de Gazastrook en waren er driehonderd Noord-Koreanen in Libië toen het regime van Kaddhafi viel. Ook met Al-Qaida en Russische terreurbewegingen zijn er banden. Als Noord-Korea een bom laat ontploffen, dan betekent het het einde voor het land, daarom zullen zij het zelf niet gauw doen. Als de bom in handen valt van zo'n groepering, is het een ander verhaal.'

Was het echt een waterstofbom?

Dat de aardbeving van kracht 5.1 dinsdagnacht in Noord-Korea door een nieuwe kernproef werd veroorzaakt, is niet onwaarschijnlijk. Maar de claim van de Noord-Koreanen dat het om een waterstofbom gaat, is twijfelachtig, schrijft wetenschapsredacteur Martijn van Calmthout. Lees hier over de technische kant van de proef (+).

Hoe kunnen we Noord-Korea op andere ideeën brengen?

'Het huidige regime heeft meermaals gezegd dat er over een kernwapenvrij Noord-Korea niet valt te praten. Het westen heeft dus eigenlijk twee opties: we kunnen de ontwikkelingen accepteren en er het beste van hopen, of we kunnen mensen aan de macht helpen met wie wel te praten valt, dat laatste heeft mijn voorkeur. Het klinkt misschien naïef, maar we moeten ervoor zorgen dat de Noord-Koreanen het heft in eigen handen nemen.

'Vorig jaar heb ik samen met dissident en gasthoogleraar aan de Universiteit Leiden Jang Jin-sung geschreven aan een plan om dit gedaan te krijgen. We willen niet zozeer gaan praten met het huidige regime, dat helpt geen zier. Ze staan niet open voor hervormingen, want dan vallen ze om. Wat je wel moet doen, is praten met de Noord-Koreanen. Dit willen we doen door informatie het land in te krijgen en de zwarte markt in het land te beïnvloeden. Het gaat tijd kosten, maar dit lijkt me de enige manier.'

Het nieuws over de atoomproeven wordt in een televisiewinkel uitgezonden in Seoul, de hoofdstad van Zuid-Korea. Beeld reuters
Het nieuws over de atoomproeven wordt in een televisiewinkel uitgezonden in Seoul, de hoofdstad van Zuid-Korea.Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden